پيشنهاد يك استاد دانشگاه براي حل مساله هسته اي
۰۸:۴۰
۱۳۸۵/۰۲/۱۷
به گزارش آفتاب نیوز، 
دکتر مهدی ذاکریان؛ مدیر مسئول فصلنامه مطالعات بین المللیبا اشاره به ضعف های دستگاه دیپلماسی ایران در مورد پرونده هسته ای ،می گوید: «آن چیزی که روشن است هیچ یک از کشورهای عضو دائم و غیر دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد معتقد نیستند که موضوع هسته ای ایران خارج از موضوع صلح و امنیت بین المللی است. موضوع صلح و امنیت بین المللی یعنی پیشگیری از تهدید، جنگ، مناقشه و پیشگیری از کسانی که خواهان برهم زدن نظم و صلح و امنیت بین المللی هستند.
در این موضوع همه کشورها اجماع نظر دارند که موضوع ایران مساله ای است که در قالب فصل 7 منشور ملل متحد قابل بررسی است.»
این استاد دانشگاه افزود: «در اینجا این سوال پیش می آید که چرا موضوع هسته ای ایران بین المللی شده است؟ به این علت که ما از آغاز به نوعی عمل کرده ایم و فرایندی را شروع کرده ایم که یک تصویر از خودمان به جامعه بین المللی ارائه داده ایم که در نهایت این تصویر موجب جمع بندی کنونی جامعه بین المللی از برنامه هسته ای ما شده است.»
هر چند تصویر داخلی از برنامه های هسته ای ایران منجر به واکنش رفتارهای جامعه بین المللی نسبت به ایران شده است اما؛ ذاکریان در مورد تعلیق غنی سازی اورانیوم نیز عنوان کرد: «ما اول باید یک نکته را روشن کنیم. آیا این خواسته آژانس بین المللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل متحد بر پایه مفاد NPT و عرف بین الملل یک خواسته حقوقی است یا خیر؟
این موضوع در NPT ساکت است و در عرف بین الملل هم چنین چیزی اصلا وجود نداشته است. بنابراین به لحاظ حقوقی؛ خواسته شورای امنیت و در گذشته نیز خواسته آژانس بین المللی اتمی؛ هر دو خواسته های نادرستی بودند.»
پژوهشگر ارشد مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه در ادامه بیان کرد: «آیا خواسته های شورای امنیت و آژانس به لحاظ سیاسی قابل ارائه است؟
منطق سیاست بین المللی عنوان می کند که بله به لحاظ سیاسی قدرت های بزرگ یا آژانس یا حتی یک بازیگر بین المللی می توانند به خاطر نگرانی های گسترده ای که امکان دارد از یک موضوعی داشته باشند، آن را از لحاظ سیاسی مطرح کنند.
ولی این خواسته نمی تواند به طور دائمی و همیشگی باشد. نمونه آن نیز درخواست برای متوقف ساختن غنی سازی اورانیوم در ایران است. در واقع وقتی در یک مقطعی شما نهایت همکاری را نشان می دهید، این نشان دهنده این است که هیچگونه آسیبی را متوجه جامعه بین المللی نمی کنید. اما ادامه این روند از سوی جامعه بین المللی به مفهوم «توهین» به یک کشور است.
در حالی که ملاحظات سیاسی – حقوقی به طور همزمان در پرونده هسته ای ایران تاثیر گذار است، دکتر ذاکریان افزود: «من به عنوان یک ایرانی فکر می کنم که اظهار چنین نظرهایی مانند توقف کامل غنی سازی اورانیوم، دست برداشتن یا پیگیری نکردن مسائل هسته ای از سوی ایران، حال هر حکومتی که می خواهد در ایران حاکم باشد، به مفهوم «توهین» به ایران و ملت ایران است. زیرا این یک حق قانونی و حقوقی است که برای همه کشورها به رسمیت شناخته شده است.
اگر هم نگرانی سیاسی وجود دارد، تعلیق برای یک مدت کوتاه باید صورت گیرد. در ضمن اینکه اگر همکاری وجود دارد، تعلیق هم بایستی تمام شود.»
وی ضمن انتقاد به از تعلیق داوطلبانه غنی سازی از سوی ایران عنوان کرد: «متاسفانه ایران بدون اینکه امتیازی از غرب بگیرد، این تعلیق را داوطلبانه انجام داد و به شرایط وسیع تری وادار شد.
این نشان دهنده این است که دیپلماسی ایران در گذشته نتوانسته است خوب عمل کند. امروز نیز دیپلماسی ایران باید به گونه ای عمل کند که از طریق مصادر سیاسی و حقوقی برای همه جامعه بین المللی این مساله را روشن کند که حرف ایران حق است.»
ذاکریان در ادامه گفت: «ایران از طریق راه حلهایی دیپلماتیک بایستی با قدرت های اصلی یعنی ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، روسیه و چین وارد گفتگو شود. زیرا مساله پرونده هسته ای ایران دیگر یک موضوع حقوقی نیست و به یک موضوع سیاسی تبدیل شده است. پس وقتی موضوع سیاسی شد، شما هم باید با قدرت اصلی حرف بزنید.
در واقع «گره ترافیک هسته ای ایران» از طریق مذاکره و گفتگو با قدرت های اصلی حل شدنی است. بنابراین دستگاه دیپلماسی ایران باید از این مساله آگاه شود.»
راه حلی که می تواند ایران را از شرایط بحرانی حاضر خارج کند، به نظر مدیر گروه اسراییل شناسی مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه تشکیل کمیته ای 20 نفره از استادان علمسیاست و روابط بین الملل است که بتوانند به اجماعی از یک ایده تازه دست یابند. وی با اشاره به راه حل موثر دیگری گفت: «از ایران هیچگونه لابی در جامعه بین المللی وجود ندارد. در حالیکه وجود لابی ایران خود می تواند راه حلی برای بیرون رفتن از بحران فعلی باشد. در حالیکه لابی ایران در جامعه بین المللی بسیار ضعیف است اما حضور لابی قوی اسراییل در جامعه بین المللی باعث شد که چندان مسائل نقض حقوق بشر و هسته ای آن مطرح نشود.
اگر ایران لابی هایی در سازمان ملل متحد، اروپا، آمریکا و... داشت مسلما وضعیت ما الان به این شدت مطرح نبود. بنابراین به وجود آمدن لابی مستقل، غیر وابسته و وطن پرستی که به دنبال قدرت و رقابت های سیاسی نباشد، و به صورت خودجوش شکل بگیرد، خیلی می تواند موثر باشد. به خصوص اگر در آن بزرگان علم سیاست و روابط بین المللی هم همراه باشند.»
وی در خاتمه تاکید کرد: «اگر خواسته های جمهوری اسلامی از طریق لابی هایش مطرح شود، و این خواسته ها وسیع باشد، به طور قطع نوع نگاه و مساله جامعه بین المللی از مدار برخوردهای حکومتی خارج می شود.»
استفاده از ابزارها و فرصت های جهانی شدن نیز از راه حلهای دیگری است که می تواند به حل شدن بحران پرونده هسته ای ایران کمک کند. این در حالی است که ذاکریان تاکید کرد: «ما به درستی از فرصت جهانی شدن استفاده نکرده ایم و هنوز هم درست استفاده نمی کنیم.»
دکتر مهدی ذاکریان؛ مدیر مسئول فصلنامه مطالعات بین المللیبا اشاره به ضعف های دستگاه دیپلماسی ایران در مورد پرونده هسته ای ،می گوید: «آن چیزی که روشن است هیچ یک از کشورهای عضو دائم و غیر دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد معتقد نیستند که موضوع هسته ای ایران خارج از موضوع صلح و امنیت بین المللی است. موضوع صلح و امنیت بین المللی یعنی پیشگیری از تهدید، جنگ، مناقشه و پیشگیری از کسانی که خواهان برهم زدن نظم و صلح و امنیت بین المللی هستند. در این موضوع همه کشورها اجماع نظر دارند که موضوع ایران مساله ای است که در قالب فصل 7 منشور ملل متحد قابل بررسی است.»
این استاد دانشگاه افزود: «در اینجا این سوال پیش می آید که چرا موضوع هسته ای ایران بین المللی شده است؟ به این علت که ما از آغاز به نوعی عمل کرده ایم و فرایندی را شروع کرده ایم که یک تصویر از خودمان به جامعه بین المللی ارائه داده ایم که در نهایت این تصویر موجب جمع بندی کنونی جامعه بین المللی از برنامه هسته ای ما شده است.»
هر چند تصویر داخلی از برنامه های هسته ای ایران منجر به واکنش رفتارهای جامعه بین المللی نسبت به ایران شده است اما؛ ذاکریان در مورد تعلیق غنی سازی اورانیوم نیز عنوان کرد: «ما اول باید یک نکته را روشن کنیم. آیا این خواسته آژانس بین المللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل متحد بر پایه مفاد NPT و عرف بین الملل یک خواسته حقوقی است یا خیر؟
این موضوع در NPT ساکت است و در عرف بین الملل هم چنین چیزی اصلا وجود نداشته است. بنابراین به لحاظ حقوقی؛ خواسته شورای امنیت و در گذشته نیز خواسته آژانس بین المللی اتمی؛ هر دو خواسته های نادرستی بودند.»
پژوهشگر ارشد مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه در ادامه بیان کرد: «آیا خواسته های شورای امنیت و آژانس به لحاظ سیاسی قابل ارائه است؟
منطق سیاست بین المللی عنوان می کند که بله به لحاظ سیاسی قدرت های بزرگ یا آژانس یا حتی یک بازیگر بین المللی می توانند به خاطر نگرانی های گسترده ای که امکان دارد از یک موضوعی داشته باشند، آن را از لحاظ سیاسی مطرح کنند.
ولی این خواسته نمی تواند به طور دائمی و همیشگی باشد. نمونه آن نیز درخواست برای متوقف ساختن غنی سازی اورانیوم در ایران است. در واقع وقتی در یک مقطعی شما نهایت همکاری را نشان می دهید، این نشان دهنده این است که هیچگونه آسیبی را متوجه جامعه بین المللی نمی کنید. اما ادامه این روند از سوی جامعه بین المللی به مفهوم «توهین» به یک کشور است.
در حالی که ملاحظات سیاسی – حقوقی به طور همزمان در پرونده هسته ای ایران تاثیر گذار است، دکتر ذاکریان افزود: «من به عنوان یک ایرانی فکر می کنم که اظهار چنین نظرهایی مانند توقف کامل غنی سازی اورانیوم، دست برداشتن یا پیگیری نکردن مسائل هسته ای از سوی ایران، حال هر حکومتی که می خواهد در ایران حاکم باشد، به مفهوم «توهین» به ایران و ملت ایران است. زیرا این یک حق قانونی و حقوقی است که برای همه کشورها به رسمیت شناخته شده است.
اگر هم نگرانی سیاسی وجود دارد، تعلیق برای یک مدت کوتاه باید صورت گیرد. در ضمن اینکه اگر همکاری وجود دارد، تعلیق هم بایستی تمام شود.»
وی ضمن انتقاد به از تعلیق داوطلبانه غنی سازی از سوی ایران عنوان کرد: «متاسفانه ایران بدون اینکه امتیازی از غرب بگیرد، این تعلیق را داوطلبانه انجام داد و به شرایط وسیع تری وادار شد.
این نشان دهنده این است که دیپلماسی ایران در گذشته نتوانسته است خوب عمل کند. امروز نیز دیپلماسی ایران باید به گونه ای عمل کند که از طریق مصادر سیاسی و حقوقی برای همه جامعه بین المللی این مساله را روشن کند که حرف ایران حق است.»
ذاکریان در ادامه گفت: «ایران از طریق راه حلهایی دیپلماتیک بایستی با قدرت های اصلی یعنی ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، روسیه و چین وارد گفتگو شود. زیرا مساله پرونده هسته ای ایران دیگر یک موضوع حقوقی نیست و به یک موضوع سیاسی تبدیل شده است. پس وقتی موضوع سیاسی شد، شما هم باید با قدرت اصلی حرف بزنید.
در واقع «گره ترافیک هسته ای ایران» از طریق مذاکره و گفتگو با قدرت های اصلی حل شدنی است. بنابراین دستگاه دیپلماسی ایران باید از این مساله آگاه شود.»
راه حلی که می تواند ایران را از شرایط بحرانی حاضر خارج کند، به نظر مدیر گروه اسراییل شناسی مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه تشکیل کمیته ای 20 نفره از استادان علمسیاست و روابط بین الملل است که بتوانند به اجماعی از یک ایده تازه دست یابند. وی با اشاره به راه حل موثر دیگری گفت: «از ایران هیچگونه لابی در جامعه بین المللی وجود ندارد. در حالیکه وجود لابی ایران خود می تواند راه حلی برای بیرون رفتن از بحران فعلی باشد. در حالیکه لابی ایران در جامعه بین المللی بسیار ضعیف است اما حضور لابی قوی اسراییل در جامعه بین المللی باعث شد که چندان مسائل نقض حقوق بشر و هسته ای آن مطرح نشود.
اگر ایران لابی هایی در سازمان ملل متحد، اروپا، آمریکا و... داشت مسلما وضعیت ما الان به این شدت مطرح نبود. بنابراین به وجود آمدن لابی مستقل، غیر وابسته و وطن پرستی که به دنبال قدرت و رقابت های سیاسی نباشد، و به صورت خودجوش شکل بگیرد، خیلی می تواند موثر باشد. به خصوص اگر در آن بزرگان علم سیاست و روابط بین المللی هم همراه باشند.»
وی در خاتمه تاکید کرد: «اگر خواسته های جمهوری اسلامی از طریق لابی هایش مطرح شود، و این خواسته ها وسیع باشد، به طور قطع نوع نگاه و مساله جامعه بین المللی از مدار برخوردهای حکومتی خارج می شود.»
استفاده از ابزارها و فرصت های جهانی شدن نیز از راه حلهای دیگری است که می تواند به حل شدن بحران پرونده هسته ای ایران کمک کند. این در حالی است که ذاکریان تاکید کرد: «ما به درستی از فرصت جهانی شدن استفاده نکرده ایم و هنوز هم درست استفاده نمی کنیم.»
ارسال پیام
لینک های مفید