صدای پای شرکت های مضاربه ای

به گزارش آفتاب نیوز،  این موضوع را «دکتر بیژن بیدآباد»، اقتصاددان مطرح می کند و در تحلیل آن می گوید:‌ اگر فاصله بین دو نرخ بهره سپرده و بهره تسهیلات – که به آن حاشیه بهره می گویند – ثابت بماند، گرچه اثرات مستقیم درآمدی بر بانک ها و موسسات مالی ندارد، اما سبب ایجاد عدم تعادل در منابع و مصارف بانک یا موسسه مالی و اعتباری می گردد،به طوری که بانک با افزایش تقاضا و کاهش عرضه منابع پولی مواجه می شود. 

این مساله از دید بعضی از تحلیلگران به معنای عدم توانایی بانک ها در پاسخگویی به منابع تقاضا شده است. بنابراین به منابع پاسخ داده نشده در بازار غیر متشکل پولی پاسخ داده می شود.
این دقیقا همان تحلیلی است که محسن صفایی فراهانی از نتایج کاهش دستوری نرخ سود تسهیلات و سپرده های بانکی ارائه داده بود. 

قائم مقام پیشین وزارت امور اقتصادی و دارایی با اشاره به تجربه دهه 60 خورشیدی  و ایجاد شرکت های متعدد مضاربه ای یادآور شده بود: میلیاردها تومان پول هزینه شد تا مشکل شرکت های مضاربه ای حل شود و اکنون بار دیگر می خواهیم همان تجربه را تکرار کنیم. 

بیدآباد گر چه معتقد است این تحلیل می تواند در مجموع درست باشد، اما می گوید: باید میزان این اثر را اندازه گیری کرد. 

این اقتصاددان تصریح کرد: با توجه به حساسیت های کم تقاضای پول در نرخ های بهره بالا عملا این اتفاق قابل تصور نیست. به عبارت دیگر شرایط اقتصاد ایران به دلیل ریسک بالا نشان داده است که کشش یا حسسیت نرخ بهره ای تقاضای پول در نرخ های بالای بهره، تقریبا قابل اهمیت نیست و نمی تواند اقتصاد را از تعادل خارج سازد. 

مسلما این تحلیل ها در شرایطی صادق است که نرخ سود سپرده ها و نرخ بهره تسهیلات هر دو به یک میزان کاهش یابد. اگر شرایط به گونه ای دیگر باشد، چه می شود؟
بیدآباد می گوید: اگر نرخ بهره سپرده ها کاهش نیابد و حتی افزایش نیز داشته باشد، احتمال وقوع این پدیده، یعنی تشکیل صندوق های مضاربه ای، از بین می رود. از طرف دیگر سپرده گذاران انگیزه بیشتری برای افزایش سپرده های خود در بانک ها پیدا می کنند. 

از نظر این اقتصاددان، کاهش نرخ بهره تسهیلات از سیاست های مثبت اقتصادی در ایران تلقی می شود. این در حالی است که بانک ها، به دلیل ناکارایی سیستم بانکی و عملکرد دولتی آنها، نتوانسته اند خود را با نرخ های پایین بهره تسهیلات وفق دهند. 

نتیجه این سیاست ها و عملکردها آن است که در ایران، فاصله نرخ بهره تسهیلات و نرخ بهره سپرده ها بسیار زیاد است. در صورتی که که این رقم در بسیاری از کشورها کم و نزدیک به صفر است.
بیدآباد می گوید: فشار این سیاست بر بانک ها زیاد است. اما بانک ها باید خود را اصلاح کنند تا بتوانند با هزینه کمتر خدمات بیشتری ارائه دهند.