جلایی پور: فشار از پایین جواب نمی دهد

به گزارش آفتاب نیوز، وی افزود:«در آن صورت ديگر نمي شود از پائين فشار آورد ، اتفاقا من مشكل دوران اصلاحات را ضعيف بودن چانه زني در بالا مي دانم ، حالا اگر به تعبير آقاي حجاريان بخواهم بگويم اين مي شود: دموكراسي در ايران با چانه زني در بالا امكان پذير مي شود ، اگر فشار از پائين باعث شود كه بالا بترسد همين مي شود كه شد!»

تحلیل وضعیت دموکراسی در ایران
وي در پاسخ به این پرسش که«آيا مردم ايران واقعا دموكراسي را مي خواهند و آيا آن را مي فهمند؟»،گفت:«به عنوان محقق امور اجتماعي مي گويم كه مردم ايران عموما زندگيشان را مي كنند».

اين استاد جامعه شناسي دانشگاه تهران مردم را به دوقسمت تقسيم كرد:«عده اي كه به طور معمول و روزمره زندگي مي كنند و كاري به كار دنياي سياست ندارند و دسته دوم كه نسبت به سرنوشت كشورشان حساسند».

وی توضیح داد:«در اغلب جوامع عده اي از مردم نگران آينده جامعه و مردم هستند و با راهبردهاي انقلابي يا اصلاحي يا محافظه كاري براي مردم نسخه مي پيچند ، عقيده من اين است كه در جامعه ايران صدسال است خيلي از نيروها دموكراسي را مي فهمند و دنبال دموكراسي هستند و پيش هم رفته اند و من اين حرف را كه هنوز مثل صدسال گذشته هستيم را قبول ندارم ، صد سال است كه نيروهاي سياسي اجتماعي اين كشور زحمت كشيدند و وضعيت ما نسبت به دوران مشروطه بسيار فرق كرده است».

دكتر جلائي پور در ادامه به بيان معناي دموكراسي پرداخت و گفت:«اينكه مي گوئيم دموكراسي، معنايش اين نيست كه تك تك 70 ميليون ايراني انديشه هاي كانت را خوانده باشند و كانت را فهميده باشند تا ما به آنها بگوئيم دموكرات ، دموكراسي يعني اينكه حكومت ، احزاب سياسي ، NGO ها ، نيروهاي فعال جامعه و نيروهاي سازماندهي شده جامعه چند ويژگي را رعايت كنند چرا كه دموكراسي يك مفهوم اشددادي است يعني هرچه اينها را بيشتر رعايت شود دموكرات تر است و هر چه كمتر رعايت شود كمتر دموكرتيك است كه جامعه ما به اين مفهوم نيمه دموكراتيك است».

وي در ادامه ويژگي هاي كشورهاي دموكرات را اينگونه بيان كرد: «آن ويژگي ها عبارتند از برگزاري يك انتخابات سالم ، امكان پذيربودن رقابت حزبي يعني چند حزب جدي وجود داشته باشند و نه يك حزب ، ويژگي بعدي اين است كه رقابت ايدئولوژيك وجود داشته باشد يعني فقط يك ايدئولوژي مجوز شيپور زدن نداشته باشد و حقوق اصلي افراد كه همان حقوق بشر است،محترم شمرده شود و آن حزبي كه شكست خورده باشد دوباره بتواند پيروز شود يعني دوباره بتواند روزنامه داشته باشد و دوباره بتواند عضو بگيرد و اجتماع تشكيل بدهد».

اين استاد دانشگاه با بيان اين مطلب كه «دموكراسي شامل سه مرحله تمهيد، گذار و تحكيم مي شود»،به بررسي جايگاه ايران در اين روند پرداخت و اظهار داشت:«در حال حاضر ما مرحله تمهيد دموكراسي را گذرانده ايم و در مرحله گذار از دموكراسي هستيم كه در همين مرحله با مشكل روبرو شديم. البته نبايد از ياد ببريم كه كشورهاي غربي هم كه مرحله گذار را گذرانده اند در مرحله تحكيم دموكراسي با بحران روبرو شدند پس همه جوامع مشكل دموكراسي را دارند ولي اين مشكلات با هم فرق مي كنند ، بعضي در تهميد دموكراسي هستند مثل افغانستان و بعضي هم مثل ايران در مرحله گذار و بعضي هم مثل كشورهاي غربي در مرحله تحكيمش».

جلائي پور در ادامه با كمك گرفتن از سوالي كه در آن شباهت ايران و كره شمالي را جويا شده بود،وضعيت دموكراسي در ايران را مورد بررسي قرار داد و گفت:«حكومت ايران و كره شمالي اصلا قابل مقايسه نيست چرا كه رژيم كره شمالي يك رژيم توتاليتر است ، كه در پي ايجاد جامعه يكپارچه است و تاحدودي هم موفق شده است.كره شمالي كشوري است كه در آن فقط يك حزب ويك ايده وجود دارد و مردم فقط مي توانند يك شبكه راديوئي گوش كنند و بايد سر ساعت مشخصي ورزش كنند.اما جامعه ايران واقعا يك جامعه متكثر است، دولتش واقعا يك دولت نيمه دموكراتيك است و حتي در همين انتخابات كه خواستند به گوش طرفداران اصلاح طلبان سيلي بزنند،با يك انتخابات زدند.هر چند كه معتقديم در انتخابات تخلف كردند، ولي به هرحال با انتخابات اين كار را انجام دادند و نه با ضرب و زور اسلحه. پس اينكه كسي فكر كند دولت ايران يك دولت توتاليتر است،بسيار اشتباه است.شما در كره شمالي در قلب يكي از شهرهاي مهمش مثل اصفهان نمي توانيد اين حرفها را بزنيد چرا كه كتتان را روي سرتان مي كشند!»

جلائي پور که معتقد است «ايران در مرحله گذار از دموكراسي قرار دارد و در اين مرحله با بحران روبرو شده اما دولتش يك دولت نيمه دموكرات است»،پيش بيني كرد كه دولت ايران سرانجام دموكراسي را قبول مي كند:«آخرين نظر بدبينانه نظر آقاي بشيريه است كه معتقد است ايران يك دولت شبه دموكراتيك دارد كه من شبه دموكراتيك را هم به كار نمي برم و معتقدم كه جامعه ايران يك جامعه پيشا دموكراسي است كه دولتش اندكي از دموكراسي فرار مي كند كه آخرش هم گير مي افتد و قبول مي كند».

وحدت اصلاح طلبان در انتخابات خبرگان
وی همچنین درباره انتخابات آتی خبرگان و برنامه اصلاح طلبان گفت:«ما بايد از تجربه هشت ساله استفاده كنيم و مردم هم در حال كسب تجربه بسيار خوبي هستند لذا من انتخابات بعدي را متفاوت مي بينم و پيش بيني مي كنم كه انتخابات خبرگان اين دفعه از همه انتخابات خبرگان گذشته متفاوت خواهد بود».

وی افزود:«اصلاح طلبان در انتخابات خبرگان به شکل ديگري عمل خواهند كرد و حتي دنبال اين خواهند رفت چند نفر مجتهدي كه تا حدودي حقوق مردم را رعايت مي كنند و به مردم سالاري اعتقاد دارند را به مجلس خبرگان بفرستند».

وی تصریح کرد:«شك نكنید كه در انتخابات خبرگان كل جريان هاي اصلاح طلب از جبهه اعتدال تا جبهه اصلاح طلب و جبهه دموكراسي خواهی بسيار نزديك به هم عمل خواهند كرد و حرفي براي گفتن و كاري براي انجام دادن دارند».

درباره وضعیت دفتر تحکیم
سوال بعدي به انتقاد جلائي پور از وضعيت انجمن اسلامي و هويت ديني اين انجمن مطرح شد باز مي گشت. اين استاد دانشگاه تهران هم انتقاد خود را از منظر عملي و نه نظري دانست و اظهار كرد:«من در آن مقاله سوالي را مطرح كردم كه اعضاي انجمن اسلامي از هويت ديني خود بايد دفاع كنند يا بايد نسبت به آن بي طرف و بي تفاوت باشند. هويت ديني كه در آنجا مطرح كردم، از منظر جامعه شناسي و به طور نظري نبود؛بلكه از منظر عملي بود. به طور مثال اعضاي انجمن اسلامي بايد نماز بخوانند يا نبايد بخوانند؟ يكي كه ماركسيست است را بايد قبول بكنند يا نكنند؟ كسي كه از لحاظ اخلاقي مشكل دارد، مي تواند عضو انجمن اسلامي بشود يا نشود؟ لذا حرف من اين است كه دولت بايد نسبت به شهروندان بي تفاوت باشد كه چه اعتقادي دارند، چه مذهبي دارند، چه ايدئولوژي اي دارند. ولي انجمن اسلامي كه اسلامي است بايد نسبت به هويت ديني اش حساس باشد».

جلائي پور در ادامه منظور خود را هويت اسلامي به طور واضح تري بيان كرد و افزود:«مگر آدم واقعا نمي تواند هم نماز بخواند و هم دموكرات باشد؟ به نظر من مي شود. من نمي گويم كه هويت ديني يعني يك قرائت انحصارطلبانه و بنيادگرايانه از دين. ما طرفدار نو انديشي ديني هستيم و در پي آن هستيم كه بدانيم كه اگر پيامبر امروز بود، چه مي كرد؟ اتفاقا يكي از انتقادهائي كه به اصلاح طلبان وارد اين بود كه اصلاح طلبان سياسي ، اصلاح طلبان ديني را كه در همه جوامع نقش مهمي داشتند جدي نگرفتند».

وي با انتقاد از ورود و فعاليت دانشجويان طرفدار ماركسيست و مكاتب و مسلك هاي ديگري كه با انجمن اسلامي سنخيتي ندارند، گفت:« اين كه برخي استدلال مي كنند كه چون در دانشگاه ها جائي براي دگرانديشان نيست،پس در انجمن اسلامي وارد بشوند.نتیجه این روش،همين مي شود كه شد.انجمن اسلامي را متشتت كردند و باعث شد كه انجمن اسلامي ديگر تعيين كننده نباشد و انجمني اسلامي اي كه روزي مي توانست از گروهها و حلقه هاي لائيك هم دفاع كند، الان چيزي نيستند كه بتوانند از حقوق ديگران دفاع كنند».

وی افزود:«خوشبختانه اصلاح طلبان دوم خردادي اين اشتباه را مرتكب نشدند ولي برخي از بچه هاي انجمن اسلامي اين دقيقه را مورد توجه قرار ندادند ».

وي در ادامه گروههائي كه با انجمن اسلامي سنخيتي ندارند ولي زير تابلوي انجمن اسلامي فعاليت مي كنند را به الگو گيري از مهندس بازرگان و در پيش گرفتن صداقت دعوت كرد و اظهار داشت:«اشكالي ندارد كه يكي ماركسيست شده ولي بايد برود در تشكل ديگري كه عنوان سكولار پيدا كند،روي آن كار كنند.درست همان كاري كه بچه مذهبي كردند. زماني مهندس بازرگان در دانشگاه فني تهران نماز مي خواند مسخره اش مي كردند و به او فشار مي آوردند ولي آنقدر زحمت كشيدند كه انجمن اسلامي تشكيل شد. 

نيروهاي سكولار هم مي توانند در آن راهي كه اعتقاد دارند،مبارزه كنند وكار كنند و حقوق مدني آنها هم بايد رعايت شود. دولت اشتباه مي كند كه حقوق آنها را رعايت نمي كند؛ولي اينها دليل نمي شود كه كسي كه عضو انجمن اسلامي مي شود،هويت يابي ديني اش را كنار بگذارد. 

اصلا اخلاقي نيست كه كسي به چيزي كه اعتقادي ندارد،زير تابلوي آن برود. ماركسيست ها و لائيك ها از عنوان انجمن اسلامي استفاده مي كنند و حتي اگر دموكراسي هم بياوردند مثل الان كلك خواهند زد. صداقت سياسي براي نيروهاي مدعي اصلاح طلبي بسيار مهم است».

عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت در پايان اين بحث وظيفه اصلي انجمن اسلامي و تحكيم وحدت را يادآور شد و دليل خود را مبني بر اينكه اين تشكل ها مشي اشتباهي در پيش گرفتند را اينگونه بيان كرد:« به نظر من وظيفه اصلي انجمن اسلامي و تحكيم وحدت و به طور كلي جنبش دانشجوئي تامين امنيت عرصه عمومي نقد و بررسي در دانشگاهها بود كه ضعيف شده و تحكيم وحدت و انجمن اسلامي كه روزي مي توانست دولت تعيين كند الان نمي تواند حتي يك سخنراني بگذارد و در پيدا كردن مكاني در دانشگاهها با مشكل روبرو شده كه اين نشان دهنده اين است كه آنها مشي اشتباهي را در پيش گرفته بودند».