پایگاه خبری آفتاب
۱۸ /خرداد /۱۴۰۵
Monday 08 June 2026
کد خبر:۵۰۹۸
۱۵:۵۵
۱۳۸۴/۰۳/۰۳
هاشمی در گفتگو با نیویورک تایمز:

تندروها چیزی بیشتر از قانون از مردم می خواهند

۱۵:۵۵
۱۳۸۴/۰۳/۰۳
به گزارش آفتاب نیوز، خيلي لطف كرديد كه ما را به حضور پذيرفتيد. اولين سؤال من درباره موضوع روز است. چرا اين تعداد نامزد رياست جمهوري رد صلاحيت شدند؟
قانون انتخابات ما اشكال دارد. فكر نمي‌كنم در كشورهاي جا افتاده شرايطي باشد كه بيش از هزار نفر ثبت نام كنند. معمولاً تعداد معدودي با شرايطي كه از قبل معلوم مي‌شود، نامزد مي‌شوند. اين قانون بايد اصلاح شود.

برخي مي‌گويند اشتباه است كه شوراي نگهبان صلاحيت نامزدها را تشخيص دهد. زيرا آنها يك نهاد انتخابي نيستند. نظر شما چيست؟
در همه كشورها جايي هست كه شرايط را تعيين مي‌كند. درست است كه شوراي نگهبان هم به آن معنا انتخابي نيستند، اما از طرف نمايندگان مجلس تأييد مي‌شوند. همه اين مسايل در قانون اساسي ماست.

برخي از تحليلگران مي‌گفتند اين كار شد تا كار شما آسان شود.
فكر مي‌كنم برعكس باشد. 

چرا؟
چون كساني كه مي‌خواستند با من رقابت كنند، ماندند. البته تلاشهايي كردم تا در حد امكان اصلاح شود.

در طول رياست جمهوري جناب‌عالي و آقاي خاتمي تشنج‌هايي بين محافظه‌كاران و اصلاح‌طلبان وجود داشت و آقاي خاتمي هم نتوانست برخي از اصلاحات را پياده كند و جناب‌عالي هم مشكلاتي داريد. اين بار چه كار متفاوتي در نظر شماست؟
در آمريكاي شما بين دو حزب تشنج نيست؟

ولي فضا براي ديگران هست.
چرا براي انتخابات نمي‌توانيد غير از اين دو حزب به نتيجه برسيد؟

فقط مسئله دو حزب نيست. كانديداهاي مستقلي بودند كه تا حدودي پيش رفتند. آقاي اندرسون در انتخابات قبلي حضور داشت. در ايران فقط مسئله دو حزب مطرح نيست. صدها روزنامه را بستند و نهادهاي مربوطه را تعطيل كردند.
اين كه ربطي به سؤال شما ندارد. مي‌گويم تشنج بين آقايان كري و بوش كه خيلي بيشتر از درگيري‌هاي ايران بود. هميشه مردم آمريكا ناچار بودند يكي از دو حزب را انتخاب كنند. درانگلستان كه رفيق شماست، مي‌بينيم چه تشنجي بين حزب محافظه‌كار و حزب كارگر است كه همديگر را به دادگاه مي‌برند. فكر مي‌كنم رقابت‌ها در ايران نجيبانه‌تر از همه جاست.

آقاي خاتمي مي‌خواست اصلاحات زيادي انجام دهد كه نتوانست. جناب‌عالي چكار مي‌كنيد كه اصلاحات را در كشور پياده كنيد؟
من در دوره‌اي كه بودم، معمولاً كاري كه مي‌خواستم، مي‌توانستم و مي‌كردم. فكر مي‌كنم مي‌توان كارها را عملي كرد. من وعده‌هاي غيرممكن نمي‌دهم. وعده‌هايي مي‌دهم كه مي‌توانم عملي كنم.

اگر قوه قضائيه روزنامه‌اي را تعطيل كند، چكار مي‌كنيد؟ 
اگر براساس قانون باشد، قبول مي‌كنيم و اگر غيرقانوني باشد، جلويش را مي‌گيريم.

فكر نمي‌كنيد هر روزنامه‌اي بايد آزادانه منتشر شود؟ اين مربوط به آزادي بيان نيست؟
مثل همه كشورهاست. هرجا قوه قضائيه كاري كند، جاي ديگري است كه مسايل را با آن حل كند.

از اينجا و آنجا انتقاد مي‌شنويم كه در ايران روكشي از دمكراسي است و ابزار دمكراسي وجود ندارد. آيا شرايطي فراهم مي‌شود كه همه نظرها و ايدئولوژي‌ها آزادانه رقابت كنند؟
ما برعكس شما فكر مي‌كنيم كه آمريكا نمايش دمكراسي مي‌دهد و دمكراسي واقعي نيست. مقررات انتخابات شما آن قدر پيچيده است كه مردم ناچارند به يكي از دو حزب رأي بدهند. سيستم كارت الكترال شما انتخابات را از دست مردم و گروههاي مستقل بيرون كرده است.

راجع به آمريكا صحبت نمي‌كنم و نمي‌گويم آمريكا مدينه فاضله است. ولي در عراق انتخاباتي برگزار شد كه تمام احزاب مذهبي وغيرمذهبي شركت كردند و طيف گسترده‌اي از مردم بودند.
در عراق هم اهل سنت انتخابات را تحريم كردند.

متأسفانه درست است. ولي دو روز پيش اظهار ندامت كردند.
پس حرفها و برداشت شما درست نيست. اگر مقايسه منصفانه‌اي بين انتخابات ايران و كشور خود داشته باشيد، مي‌بينيد كه حق انتخاب در ايران بالاست. بعد از انتخابات هم كه نمايندگان ما به مجلس مي‌روند، حقيقتاً آزادند كه با عقل خود به هر مسئله رأي دهند. ولي مي‌بينيم كه نمايندگان شما در قالب افكار حزبي رأي مي‌دهند و از پيش معلوم است كه آرا چقدر است. در اينجا نماينده خودش فكر مي‌كند و تصميم مي‌گيرد.

برخي از ايرانيان با مطالبي كه گفتيد، موافق نيستند. با جواناني كه صحبت كردم، مي‌گفتند فضاي اجتماعي مقداري بازتر شود. درباره برداشتن ممنوعيت حجاب چه فكر مي‌كنيد؟
باز به غرب برمي‌گرديم. مي‌بينيد كه الان در فرانسه مانع مي‌شوند كه با حجاب به مدرسه بروند. در تركيه كه دوست شماست، مانع مي‌شوند كه زنان حجاب داشته باشند. مثل اينكه شما آزادي را با يك چشم مي‌بينيد.

زنان ايران به تركيه و فرانسه اهميت نمي‌دهند. مي‌خواهند در ايران زندگي كنند.
ما مسلمانيم و مي‌خواهيم طبق قوانين اسلامي و قانون اساسي خود عمل كنيم.

خيلي‌ها آرزو دارند كه اگر رئيس جمهور شويد، تغييرات و تحولات اجتماعي رخ خواهد داد، نظر شما چيست؟
فكر مي‌كنم در مسايل اجتماعي كارهاي افراطي موجود است كه نبايد باشد. گاهي تندروها چيزهايي بيشتر از قانون از مردم مي‌خواهند. از نظر اسلامي هم نبايد به زندگي‌ مردم در خانه‌ها و محيط‌هاي خصوصي وارد شويم. نبايد اسرار مردم را فاش كنيم. زمينه‌هاي زيادي در اسلام وجود دارد كه مردم احساس آرامش و امنيت كنند كه مي‌توان دنبال آنها رفت.

مي‌توانيد مثال بزنيد.
موارد زياد است. مثلاً بعضي‌ها در رنگ لباس خانمها دخالت مي‌كنند. يا در فرم لباس دخالت مي‌كردند. يا مايل نيستند زن و مرد خانواده زياد در مراكز عمومي با هم باشند. اگر بررسي كنيد، مي‌بينيد. البته جزو سليقه بخشهايي از جامعه است كه از ديگران قدري مقدس‌تر هستند. يا راضي نيستند كه دختران و پسران در يك كلاس دانشگاه درس مي‌خوانند. مايل هستند بدانند در خانه‌هاي مردم چه مي‌گذرد. در مراسم و جشنهاي مردم اخلال مي‌كنند.

در مورد اوضاع داخلي برخي‌ها نظراتي دارند كه اگر شما رئيس جمهور شويد، اقتصاد را باز و مانند دوره قبل تغيير و تحولاتي ايجاد مي‌كنيد، برخي‌ها هم اعتراض دارند كه مجدداً نامزد رياست جمهوري شديد. مي‌گويند در دوره شما فساد در دولت بسيار زياد بود.
اين حرفها را مي‌زنند، ولي در مورد دوم خلاف مي‌گويند. بدون شعار و تبليغات به شدت با فساد برخورد مي‌كرديم. در مورد آزادتر شدن اقتصاد درست مي‌گويند. اين كار را خواهيم كرد. همين امروز رهبر انقلاب اصلاح سياست‌هاي كلي اصل 44 قانون اساسي را ابلاغ كردند كه اگر بخوانيد، مي‌بينيد چه آزادي‌هايي در آن هست. روي اين مسايل در مجمع تشخيص مصلحت به عنوان مشاور رهبري، كار و تصويب كرديم و ايشان پس از تأييد، ابلاغ كردند. اين سياست‌ها دولت را كوچك مي‌كند و كارهاي زيادي به بخش خصوصي مي‌دهد. بورس را فعال مي‌كند. سرمايه‌هاي سرگردان و انگلي را وارد چرخه اقتصاد مي‌كند. فكر مي‌كنم اگر كارشناسانه مقايسه كنيد، مي‌فهميد كه چه اتفاقات مهمي خواهد افتاد.

برخي‌ها مي‌گويند اقتصاد ايران 40درصد دولتي، 45 درصد مربوط به بنيادها و 15 درصد مربوط به بخش خصوصي است. اگر جناب‌عالي سمت رياست جمهوري را عهده‌دار شويد، چه رابطه‌اي بين اينها ايجاد مي‌كنيد؟
آمار را اشتباهي گفتند. اخيراً در مجمع تشخيص مصلحت نظام بررسي كرديم وديديم 56 درصد اقتصاد مربوط به بخش خصوصي و 44 درصد در دست دولت و بنيادهاست. مثلاً كشاورزي ما كاملاً مربوط به بخش خصوصي است كه بيش از 20 درصد مي‌شود. مسكن سازي كاملاً در دست بخش خصوصي است. تجارت داخلي و خارجي عمدتاً در دست بخش خصوصي است. بيش از 300 شهرك صنعتي داريم كه عمده واحدهاي آن مربوط به بخش خصوصي است. اگر آمار خوب بخواهيد، مي‌توانيد از بانك مركزي بگيريد. البته بعد از اين هم باز سهم دولت كم مي‌شود. فكر مي‌كنم اين 44 درصد هم به شدت كم مي‌شود.

به چه حدي مي‌رسد؟
خيلي كم در دست دولت مي‌ماند. چون اجازه داديم بخش خصوصي وارد همه زمينه‌ها شود.

دو مورد بود كه مي‌خواستند سرمايه‌گذاري آن را به بخش خصوصي بدهند: يكي فرودگاه بود كه با مخالفت شديدي روبرو شد و ديگري تلفن همراه بود. اگر رئيس جمهور شويد و چنين مخالفت‌هايي بروز كند، چه راهكارهايي ارائه مي‌دهيد؟
هيچ كدام ايراد قانوني نداشت.

براي ايجاد سرمايه‌گذاري خارجي؟
بله، يك جريان فكري مخالف بود و در مجلس جلويش را گرفتند. البته موبايل را دوباره به همان شركت دادند. در مسئله فرودگاه بحث بخش خصوصي نبود. پيمانكار خارجي بود. مخالفين مايل نبودند مديريت فرودگاه مهمي در پايتخت در دست خارجي‌ها باشد.

شما نگراني نداريد كه سرمايه‌گذاران خارجي را مردد كنيد كه شايد باز هم چنين اتفاقاتي بيفتد.
سعي مي‌كنيم چنين اتفاقي نيفتد. با برنامه و تدبير بهتر به ميدان كار مي‌رويم.

نظر شما درباره توليد سوخت اتمي ايران چيست؟ ضمن اينكه سوءظني قوي در دنيا نسبت به ايران وجود دارد؟
طبق مقررات NPT حق داريم اين كار را بكنيم. آنها هم موظف هستند به ما كمك كنند و اين كار را خواهيم كرد. سوءظني كه ادعا مي‌كنند، قابل رسيدگي است. مي‌آيند رسيدگي مي‌كنند كه جايي براي نگراني نيست. اگر حسن نيت باشد، خيلي زود مي‌فهمند كه ايران جز استفاده صلح‌آميز برنامه ديگري از انرژي هسته‌اي ندارد.

اخيراً بعد از نمازجمعه اصفهان، با مردم صحبت كردم. برخي‌ها مي‌گفتند انرژي اتمي را براي توليد برق مي‌خواهيم و اسلام مخالف هر نوع سلاح اتمي است. ولي كساني بودند كه مي‌گفتند در منطقه خطرناكي زندگي مي‌كنيم و به چنين سلاحي نياز داريم. نظر شما چيست؟
معتقد نيستيم كه سلاح هسته‌اي داشته باشيم. چون مي‌دانيم هيچ وقت حاضر نيستيم بكار ببريم. مي‌دانيد كه آمريكايي‌ها كه اين سلاح را در ژاپن بكار بردند، هنوز نسلهاي بعدي ناراحت هستند. اسلام به ما اجازه نمي‌دهد كه انبوه انسانهاي بيگناه را نابود كنيم. عقيده داريم بايد كل سلاح هسته‌اي از دنيا برچيده شود و در اين خط تلاش خواهيم كرد.

برخي مي‌گويند ايران نمي‌خواهد سلاح اتمي داشته باشد، بلكه مي‌خواهد نزديك باشد تا بتواند خيلي سريع توليد كند. يعني مثل برزيل و ژاپن باشد كه اگر خطري به وجود آمد، اين امكان را داشته باشد. نظر شما چيست؟
اين هم يك سوءظن و تهمت است. مي‌گويم به طور كلي نه مي‌خواهيم داشته باشيم و نه به آن نزديك شويم كه بعدها استفاده كنيم.

سوخت اتمي چقدر براي شما مهم است؟ آيا غرور ملي شماست؟
منحصر به سوخت نيست. فناوري هسته‌اي منافع فراواني در بخش‌هاي بهداشت، كشاورزي، صنعت و چيزهاي ديگر دارد. سوخت و توليد برق هم يكي از آنهاست. حتماً مي‌دانيد كه اخيراً آقاي بوش اعلام كرد كه مي‌خواهد به اضافه نيروگاههاي موجود خود، 100 نيروگاه اتمي ديگر بسازد. اگر جمعيت ما يك پنجم جمعيت آمريكا باشد، بايد غير از نيروگاههاي گذشته، 20 نيروگاه ديگر بسازيم. چرا اين حق را براي خودتان مي‌خواهيد و براي ما نمي‌خواهيد؟

فكر مي‌كنم درباره نيروگاه اتمي مخالفت‌هاي زيادي خواهد شد. مردم دوست ندارند.
ولي من فكر مي‌كنم آنها انجام مي‌دهند و هراسي هم از مخالفت‌ها ندارند. چون چاره‌اي نداريد. منابع سوخت فسيلي به زودي تمام مي‌شود.

نفت ايران زياد است و مي‌توان خريد.
ولي مصرف بيش از اينهاست. مطمئن باشيد دنيا به زودي در مضيقه سوخت قرار مي‌گيرد. البته اميدوارم صنعت "ايتر" عملياتي شود و جاي صنعت "شكاف هسته‌اي" را بگيرد. اگر چنين شود، نگراني‌هاي نظامي برطرف مي‌شود.

فكر مي‌كنيد ايران و آمريكا از طريق مذاكرات هسته‌اي، غير مستقيم با هم حرف مي‌زنند؟
بله، الان در مسايل هسته‌اي، عراق، افغانستان غيرمستقيم با هم صحبت مي‌كنند.

آيا اين مذاكرات موجب تسريع در روابط دو كشور مي‌شود؟
مقداري زمينه‌سازي مي‌كند. الان آمريكايي‌ها از كارهايي كه ايران در افغانستان وعراق مي‌كرد تا وضع آنجا عادي شود، راضي هستند.

رابطه با آمريكا چقدر براي شما الويت دارد؟ چگونه اين موضوع را پيش مي‌كشيد؟
براي ما آنچنان الويتي ندارد، ولي دليلي ندارد كه اين‌گونه بمانيم.

مي‌خواهيد شروع كنيد؟
يك طرفه نمي‌شود. بايد دو طرف بخواهند.

آيا منتظريد كه آمريكا كاري بكند؟
آمريكايي‌ها هم منتظرند ما كاري بكنيم.

چگونه شروع مي‌كنيد؟
چون آمريكا از اول اقدامات خصمانه را شروع كرد و هيچ وقت در اين اقدامات پيشقدم نبوديم، بايد قدمهاي اول را بردارد.

آنها برعكس فكر مي‌كنند. هنوز ابرهاي دوران گروگانگيري بالاي سرشان است.
چون نمي‌خواهند قبل از گروگانگيري را ببينند. آمريكا در زمان مبارزات در حمايت از شاه خيلي به ما ظلم كرد. آمريكا بود كه حكومت مصدق را ساقط كرد و شاه را برگرداند. بعد هم در بيست و چندسال ملت ايران را تحت فشار قرار داد و 8 سال پيش به خاطر آن ظلم رسماً از ايران عذرخواهي كرد. با همه اين بدي‌ها، وقتي انقلاب ما پيروز شد، با اينكه هزاران آمريكايي در ايران و مسؤول جنايات بودند، با آمريكايي‌ها خوش رفتاري كرديم. همه آمريكايي‌ها با سلامت و با وسايل زندگي خود، راحت از ايران برگشتند. هركسي كه خواست، در ايران ماند. ولي سفارت آمريكادر ايران به سرعت مركزي براي نيروهاي ضد انقلاب و دشمنان نظام ما شد. با بردن شاه به آمريكا، دهن كجي صريحي نسبت به انقلاب ايران كردند. مردم ايران ناراحت شدند و دانشجويان آن حركت را كردند. اگر قبل را ببينيد، نمي‌گوييد شما شروع كرديد.

چرا دو كشور هميشه درباره گذشته، مثل زمان مصدق فكر مي‌كنند و آن را رها نمي‌كنند؟
من هم مي‌گويم بايد رها كنيم. ولي آمريكا بايد حسن نيتي به ما نشان دهد. چون تا به حال هميشه از آمريكا خصومت ديديم.

اين حسن نيت چه باشد؟
اقداماتي كند كه ملت ايران بفهمد آمريكا در درخواست همكاري با ايران جدي است. درگذشته كه رئيس جمهور بودم، گفتم يك علامت حسن نيت اين است كه ميلياردها دلار پولي را بيش از 30 سال بي‌جهت در آمريكا مسدود است، به ما برگردانند.

مقدارش چقدر است؟
خيلي زياد است و از خودشان بپرسيد. در زمان شاه 11 ميليارد دلار در حساب FMS گذاشتند. بنا بود از آمريكا خريد كنند. بخش كمي از خريدها وارد ايران شد. بخش زيادي از قراردادهايش را لغو كردند و پولها ماند. آمريكا از ايران نفت مي‌گرفت و پولش را به آن حساب مي‌ريخت و به طور خودكار برمي‌داشت.

آقاي برنت، معاون وزير خارجه آمريكا در جواب سوالي مبني بر نظام ايران، گفت: "اين رژيم تهديدي عليه صلح جهاني است. غيرمسوولانه رفتار مي‌كند. سلاحهاي كشتار جمعي و موشك دارد. از حزب الله و گروههاي ديگر حمايت مي‌كند. حقوق بشر خوبي ندارد." اين نظر ايشان بود. نظر شما چيست؟
تهمت‌هايي است كه آمريكايي‌ها هميشه عليه ما مطرح كردند. ليستي كه ما عليه آمريكا تهيه مي‌كنيم، خيلي بيشتر از اين است. وقتي بحث حقوق بشر مي‌شود، فقط كافي است كه توجه كنيد كسي كه پرونده شكنجه‌هاي زندان ابوغريب يا گوانتانامورا دارد، نمي‌تواند معلم حقوق بشر باشد. در بحث دموكراسي آمريكايي كه در طول تاريخش، حتي تا سالهاي اخير، حكومت‌هاي مستبد بدون مجلس را جزو بهترين دوستانش مي‌داند، نمي‌تواند مدعي دمكراسي در دنيا باشد. وقتي صحبت از صلح مي‌شود، كشوري كه برخلاف نظر سازمان ملل به كشورهاي ديگر لشكركشي و مردم را قتل عام مي‌كند، نمي‌تواند مدعي صلح باشد. وقتي صحبت از تروريسم مي‌شود، كشوري كه القاعده را خلق كرده و به جان منطقه ما انداخته، نمي‌تواند مدعي مخالفت با تروريسم باشد. كشوري كه سازمان منافقين را كه سراسر زندگي آنها ترور و جنايت است و در خود آمريكا به عنوان گروه تروريسم شناخته شد، زير چتر خود مي‌گيرد، نمي‌تواند بگويد عليه تروريسم مبارزه مي‌كند. در بحث حقوق ملت‌ها و انسانها كشوري كه با كمك خود به اسراييل، 9 ميليون فلسطيني را مستأصل كرده، هيچ‌وقت حق ندارد چنين ادعايي داشته باشد. نيم قرن است كه فلسطيني‌ها اسير اين سياست آمريكايي‌ها هستند. شما عربي خوب مي‌دانيد. حتماً سري به اردوگاه آوارگان فلسطيني بزنيد و ببينيد چه وضعي دارند! 5 ميليون آواره بدترين زندگي را در سطح زمين دارند. اموالشان در دست كساني است كه از اروپا و جاهاي ديگر به آنجا آمدند. پس اگر بناست ادعا نامه‌اي مرتب شود، كيفر خواست ما عليه آمريكا مهمتر است.

در كشورهاي عربي، مردم مخالفت و نگاه خصمانه‌تري با آمريكا دارند. ولي در ايران مردم ديد مثبت‌تري دارند، چرا اين تفاوت بين اعراب و ايرانيان است؟
شايد يكي از علت‌ها مسئله فلسطين است كه اعراب نسبت به آن حساسيت بالايي دارند. يكي ديگر از ادله اوضاع عراق است كه آمريكا درست كرد. دليل ديگر اين است كه آمريكا از حكومت‌هاي ديكتاتوري اعراب حمايت مي‌كند. ولي آمريكا با اكثريت مردم ايران هم مشكل جدّي دارد. كساني كه اظهار تمايل مي‌كنند، مي‌گويند خوب است حتي با چنين دولتي رابطه داشته باشيم و كار كنيم.

نكته آخر را بيشتر توضيح دهيد.
آمريكا كشور بزرگي است. صنايع و محصولات خوبي داردو در دنيا متنفذ است و همكاري با آن منافعي دارد.

براي همين است كه مردم ايران به اين رابطه تمايل دارند؟
يك مقدار مي‌تواند اين باشد. در مقابل اين افراد، عده زيادي به خاطر خوي سلطه‌گري و انحصارگري به شدت با آمريكا مخالف هستند.

مي‌خواهم در روزنامه نيويورك تايمز گزارشي از زورخانه‌هاي ايران بنويسم. شنيدم جناب‌عالي هم در نوجواني در زورخانه‌ها شركت داشتيد. آيا درست است؟ اهميت آن چگونه بود؟
عضو نبودم، ولي بازي‌هاي زورخانه‌ها را بلدم. در زمان طلبگي و در زندان اين ورزش را زياد انجام مي‌داديم.

از لحاظ فرهنگي چه اهميتي دارد؟
اولاً به عنوان يك ورزش باستاني، براي ما ارزش تاريخي دارد. ثانياً تأثير زيادي در پرورش اندام دارد. ثالثاً مراسم آن هم خيلي با حال است. توصيه مي‌كنم كه ببينيد.

چيزي بود كه نپرسيده باشم و مايل باشيد بفرماييد؟
شما خبرنگاريد.

اگر حرفي داريد، بفرماييد.
اگر روزي خبرنگار شوم، سؤالات زيادي دارم كه مايلم جواب آنها را از رئيس جمهور شما بشنوم.

خيلي ممنون و اميدوارم در مبارزه انتخاباتي موفق باشيد.
انتظار دارم كه مطالب ما را با امانت منتشر كنيد .
گزارش خطا
ارسال پیام
captcha