وداع با آیت‌الله تبریزی

 زندگینامه
معظم له در سال 1305 شمسى در شهرستان تبریز در میان خانواده‌اى مذهبى چشم به جهان گشودند.
تحصیلات علوم جدید تا پایان سال دوم دبیرستان را در همان شهر به آخر رساندند. ایشان به خاطر برخوردارى از هوش و استعداد سرشار، از همان زمان طفولیت، مورد توجه خاص اطرافیان قرار گرفت به طورى كه هنگام تحصیل مدیران و معلمان وى، تعجب میكردند و اعتقاد داشتند كه ایشان از نظر درك مطالب، از استعداد بالایى برخوردار است به همین جهت، همواره او را براى رسیدن به حرفه‌اى خاص مورد تشویق و تحسین قرار میدادند.
اما معظم له به خاطر علاقه زیاد به مكتب غنى اهل بیت (علیهم السلام) و روحانیت شیعه، تصمیم گرفت تا در این مسیر مقدس وارد شود.
لذا پس از سپرى نمودن تحصیلات جدید، با شوق فراوان و علیرغم مخالفت اطرافیان، به مدرسه طالبیه تبریز روى آورد و در سال 1323 در سن 18 سالگى تحصیل علوم دینى را آغاز نمود و طى چهار سال، مقدمات و مقدارى از دروس سطح را در شهر تبریز به پایان رساند. آیت الله تبریزى در سال 1327 شمسى شهر تبریز را ترك نمود و وارد حوزه علمیه قم شد.
ایشان در قم دوره سطح را به پایان برده و در اوج شكوفایى علم و فقاهت و غناى حوزه وارد درس خارج اساتیدى همچون مرحوم آیت الله العظمی سید محمّد حجت و مرحوم آیت الله العظمی بروجردى  شدند و همزمان با آن مشغول تدریس كتب سطح نیز گردیدند. این افاده و استفاده 5 سال یعنى تا سال 1332 شمسى طول كشید. در طول این مدت، 4 سال نزد آیت الله رضى زنوزى تبریزى استفاده كامل نمودند و در نزد مرحوم آیت الله العظمی بروجردى در فقه و اصول بهره لازم را بردند و موفقیت ایشان تا جایى بود كه استادشان مرحوم بروجردى ایشان را به عنوان ممتحن طلاب حوزه، انتخاب نمودند.
معظم له در طول سالیان اولیه اقامت در قم بیشترین تدریس را در مسجد نور مقابل شیخان داشتند كه طلاب و فضلاء بسیارى از محضر درسشان فیض می‌بردند.

ایشان علاقه وافرى به ادامه درس و بحث، آن هم از منبع پر فیض علوى (ع) و جوار مرقد مطهر امیر مؤمنان على (علیه السلام) داشتند به همین دلیل بعد از گذشت 5 سال از حضور در حوزه علمیه مقدسه قم، در سال 1332 شمسى جهت ادامه تحصیلات به نجف اشرف عزیمت نمودند و تا سالها نیز بدون اینكه از شهریه و وجوهات استفاده كنند با امكانات همان شخص، در نجف به درس و بحث پرداختند. حضرت استاد، در نجف اشرف در محضر درس اساتید برجسته و عالیمقام آن زمان حاضر شده و به خوشه چینى پرداختند. اما عمدتاً از افاضات مرحوم آیت الله حاج سید عبدالهادى شیرازى و مرحوم آیت الله العظمی خوئى استفاده كردند. 

هنگامی كه استاد بزرگوار به نجف مشرف شدند، در حجره آیت الله العظمی شهید میرزا على غروى (رحمه الله) در مدرسه خلیلى مهمان شدند سپس حجره اى در مدرسه قوام نزدیك مسجد طوسى در اختیار معظم له قرار دادند و از ابتداى امر، استاد در درس امام خوئى (رحمه الله) شركت میكردند و درس اصول بعد از نماز مغرب و عشاء در مسجد خضراء بود كه در آن زمان بحث در خصوص (هل یجب الفحص فی الشبهات الموضوعیة أم لا) بوده و استاد بزرگوار بعد از اشكال در قسمتى از درس، بحثى با استاد خود سید الخوئى (رحمه الله) میكنند و فرداى آن روز سید الخوئى از یكى از نزدیكان درسشان بنام آقاى توحیدى تبریزى سؤال میكند این آقا كیست؟ گفته بود اهل تبریز است و از قم آمده! سید الخوئى (رحمه الله) فرموده بودند این شخص آینده درخشانى دارد! و حضرت استاد همزمان با وفات سید الحكیم به تدریس خارج فقه بر طبق مكاسب و همچنین اصول از اول دوره میپردازند. و بعد از اطلاع سید الخوئى از شروع درس خارج ایشان به استادمان تبریك میگوید و مرحوم آقاى مشكینى هنگامی كه در نجف بودند از سید الخوئى در خصوص استاد بزرگوار سؤال كردند كه سید الخوئى در جواب میفرماید: میرزا جواد فاضل و مجتهد مطلق است.
حضرت آیت الله العظمی تبریزى (دام عزه) را میتوان یكى از شاگردان برجسته و مبرز مرحوم آیت الله العظمی خوئى (رحمه الله) به حساب آورد كه همیشه مورد عنایت و توجه خاص استادشان بودند و در اغلب جلسات علمی خصوصى استادشان نیز شركت مینمودند و در بحثها و درسها با طرح اشكالات و مطرح كردن فروعات، بر بار علمی محفل میافزودند. معظم له طرف مشورت آیت الله خوئى بودند و از اصحاب استفتاء به شمار میرفتند و در سفرهایى مثل كوفه و كربلا، نیز ملازم استادشان بودند. 

حضرت آیت الله العظمی حاج شیخ جواد تبریزى پس از گذشت 23 سال حضور دائم و فعال و جدى در حوزه مقدس نجف اشرف و استفاده و افاده و تحقیق و تدریس و تبلیغ، سرانجام در سال 1355 شمسى به هنگام مراجعت از زیارت سید الشهداء حسین بن على (علیهما السلام) به سمت نجف، توسط رژیم بعث عراق دستگیر و به ایران فرستاده شدند. 

پس از ورود به ایران، مجدداً به حوزه علمیه قم مشرف و فعالیتهاى خود را از سر گرفتند و هم اكنون، ایشان همچنان از تمامی وقت خود در مسیر تحقیق و تألیف و بحث و تدریس و تربیت شاگردان استفاده مینمایند. معظم له در طول سالیان دراز تدریس، هزاران طلبه فاضل را به جامعه اسلامی تحویل داده‌اند و در طول این مدت حوزه درس ایشان یكى از شلوغترین حوزه هاى درسى و نیز درس خارج فقه ایشان كه صبحها در مسجد اعظم قم برگزار می‌گردید یكى از پر رونق ترین درسهاى حوزه بود. 

تألیفات

مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی حاج شیخ جواد تبریزى (دام ظله) تألیفات بسیارى دارند كه بعضى از آنها چاپ و برخى هنوز به زیور طبع آراسته نگشته است، از جمله تألیفات ایشان:
1ـ ارشاد الطالب (تعلیقه چهار جلدى بر مكاسب محرمه شیخ اعظم انصارى)
2ـ اسس القضاء والشهادات
3ـ طبقات الرجال كه بحث وسیع رجالى است
4ـ تكمله منهاج الصالحین و تعلیقه بر آن
5ـ رساله ى توضیح المسائل
6ـ مسائل منتخبه
7ـ مناسك حج
8ـ حاشیه عروة الوثقى
9ـ حاشیه بر وسیله مرحوم آیت الله اصفهانى "ره"
10ـ حدود
11ـ فى علم الاصول
12ـ فى علم الفقه
13ـ شرح كفایة الاصول
14ـ صراط النجاة در 6 جلد
15ـ قصاص
16ـ التهذیب در احكام حج
17ـ الأنوار الالهیة فی المسائل العقائدیة
18ـ رساله احكام بانوان
19ـ رساله احكام نوجوانان و جوانان
20ـ استفتائات جدید
21ـ چندین جزوه در موضوعات گوناگون