تعلیق فوتبال ایران و راه بازگشت

به گزارش آفتاب نیوز، اما فارغ از گمانه‌زنی‌های منفی درباره نقش ائتلاف کشورهای عربی عضو فیفا در اعمال این محرومیت علیه فوتبال ایران، تصمیم روز پنجشنبه این نهاد غیرقابل پیش‌بینی نبوده و براساس شعارهای رسمی آن برای توسعه و پیشرفت فوتبال ملی کشورهاست.

از نگاه فیفا فوتبال یک پدیده کاملا اجتماعی است که از مردم و برای مردم است. فیفا معتقد است که مردم و شرکتهای خصوصی مهمترین حامیان اصلی توسعه این ورزش در نقاط مختلف جهان هستند، بنابراین انتصاب روسای فدراسیون‌های فوتبال و روندهای مربوط به تصمیم گیری درباره فوتبال ملی نباید تحت تاثیر فراز و نشیب‌های سیاسی کشورها و جابجایی دولتها قرار گیرد. 

مطابق اساسنامه فیفا، فدراسیون فوتبال هر کشور متولی اصلی توسعه این رشته در سطح ملی است  و باید برآیند اراده واقعی ارکان تشکیل‌‌دهنده فوتبال ملی بویژه باشگاهها باشد، بنابر این روسای فدراسیون‌های ملی باید از طریق شیوه‌های انتخاباتی دموکراتیک و شفاف و نه براساس تصمیمات دولتی انتخاب شوند.

اما با توجه به چند دلیل مهم تصمیم اخیر فیفا علیه فوتبال ایران واقع‌بینانه نبوده و ناعادلانه است.
متاسفانه نکته مهمی که در تصمیم‌گیریهای فیفا در امر «غیردولتی» ساختن فوتبال مورد توجه قرار نمی‌گیرد این است که در بسیاری از کشورهای در حال توسعه مانند ایران، دولت و نهادهای وابسته به آن بزرگترین حامی مالی فدراسیونها و باشگاهها هستند. اکنون در کشور ما، 15 باشگاه از مجموع 16 باشگاهی که تیم‌های فوتبال آنها در لیگ برتر حضور دارند به‌طور مستقیم به دستگاههای دولتی وابسته‌اند و بدون حمایت‌ مالی این دستگاهها عملا امکان ادامه فعالیت برای آنها در این سطح وجود ندارد. 

نکته بسیار مهم دیگر این‌است که برکناری رئیس قبلی فدراسیون فوتبال مطابق با اساسنامه فعلی این فدراسیون است و رئیس سازمان تربیت‌بدنی به عنوان رئیس مجمع عمومی فدراسیون از این حق برخوردار بوده که ضمن برکناری رئیس فعلی و تا زمان برگزاری انتخابات جدید فردی را به عنوان سرپرست موقت فدراسیون منصوب نماید و از آنجا که هنوز اساسنامه جدید ارائه نشده فیفا قاعدتا نمی‌بایست در مورد تعلیق فوتبال ایران تصمیم گیری کرده و درباره بازگشت به کار رئیس قبلی این فدراسیون و تیم همراه وی اظهار نظر می‌نمود.

از یک جنبه نیز تعلیق فدراسیون فوتبال ایران بیانگر یک دوگانگی آشکار در فرآیند تصمیم‌گیری فیفا است. در هیچکدام از کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس از جمله قطر (یعنی کشور متبوع آقای بن‌همام) مجمع عمومی فدراسیون فوتبال وجود خارجی ندارد، ولی فیفا تاکنون هیچگونه فشار مشهودی بر این کشورها برای تغییر اسانامه فدراسیون فوتبال‌شان وارد ننموده و اصلا معلوم نیست که چنین اساسنامه‌ای وجود داشته باشد. 

دلیل این ‌دوگانگی کمکهای مالی هنگفت این‌کشورها به AFC و FIFA و نیز تقبل هزینه برگزاری مسابقات و تورنمنت‌های معظم بین‌المللی از سوی آنهاست. این کشورها بواسطه همین کمک‌ها اکنون به ارکان تصمیم‌گیری در کنفدراسیون‌فوتبال آسیا و فدراسیون جهانی فوتبال راه یافته‌اند و بالطبع حداقل در شرایط کنونی در معرض چنین‌ فشارهایی قرار نمی‌گیرند.

اما راه بازگشت فوتبال ایران به مسابقات بین‌المللی چیست؟ نخستین گام ما مطمئنا فرجام‌خواهی از تصمیم‌ناعادلانه فیفا خواهد بود. فدراسیون فوتبال ایران می‌تواند با توجه به همین برخورد دوگانه و با استناد به موارد 59 و 60 اساسنامه فیفا، از این نهاد به دادگاه‌عالی‌بین‌المللی‌ورزشی (CAS) که مقر آن در شهر لوزان سوئیس است شکایت کند. اما در کنار آن برای جلب رضایت فیفا باید ساختار مجمع عمومی فدراسیون و نحوه انتخاب روسای هیاتهای فوتبال استانها (به‌گونه‌ای که منصوب رئیس فدراسیون نباشند) تغییر کرده و اصلاح موادی از اساسنامه که فیفا خواهان تغییر آنهاست در دستور کار قرار گیرد. 

پس از لغو تعلیق نیز باید با انجام رایزنی‌های سطح بالا با فیفا این نهاد را متقاعد نمود که دولت به عنوان مهمترین سهامدار و حامی فوتبال ملی در ایران باید از حق رای و تصمیم گیری در این حوزه داشته باشد. 

*کارشناس بین‌المللی فوتبال