روایت مسجدجامعی از تاسیس ایسنا

به گزارش آفتاب نیوز، آفتاب: در حالیکه بحثها درباره سرنوشت خبرگزاری ایسنا در آستانه هشتمین سال فعالیت آن بالا گرفته، «احمد مسجدجامعی» وزیرسابق فرهنگ و ارشاد اسلامی و رییس کمیسیون فرهنگی شورای شهر تهران در یادداشتی به تمجید از عملکرد اینت خبرگزاری پرداخت. متن یادداشت مسجدجامعی که در شماره روز دوشنبه پنجم آذرماه روزنامه «اعتماد» درج شده، از این قرار است:

---

روزنامه اعتماد- احمد مسجدجامعی: چند وقت پیش مطلع شدم که به مناسبت انتشار یکمین میلیون خبر ایسنا مراسمی برگزار می شود. فکر می کردم که به این مناسبت مراسم بزرگی در پیش است و مسوولان سازمان ها و دستگاه های ذی ربط این موفقیت چشمگیر نهاد جوان ایسنا را تبریک می گویند، اما وقتی آنجا رفتم، دیدم محفلی است ساده و با حضور گروهی از جدی ترین و پرشورترین و جوان ترین و تاثیرگذارترین عناصر خبر کشور و همگی از مجموعه ایسنا.

آنان به مناسبت ارسال یکمین میلیون خبر کیکی بریدند و جشن کوچک خود را صمیمانه و غریبانه برگزار کردند و هیچ گزارشی از آن مراسم در شبکه های مختلف صداوسیما و سایر رسانه ها انتشار نیافت. این می‌توانست نشانه دو نگرانی باشد، یکی اینکه نگاه مدیران دولتی به خبرگزاری پیشتاز و روزآمدی مثل ایسنا نگاه مثبتی نیست و نه تنها توفیق در تولید یک میلیون خبر برایشان خوشایند نیست که نگران‌کننده هم هست و دیگر اینکه خود بچه‌های ایسنا هم دلواپسی هایی دارند که نمی خواهند موفقیت به این بزرگی را با صدای بلند اعلام کنند. این روزها خبرهایی که از ایسنا می‌رسد نشان می‌دهد که این نگرانی‌ها بی‌جهت نبوده است.

تاسیس خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در تاریخ خبر ایران رویداد مهمی است. هنگامی که بحث تاسیس خبرگزاری های غیررسمی مطرح شد، مخالفانی جدی داشت.

گروهی از مدیران رسانه‌های رسمی خبری از مخالفان تاسیس خبرگزاری‌های غیردولتی بودند. به نظر آنان حضور خبرگزاری‌های غیردولتی به کار آنان آسیب وارد می‌کرد. از سوی دیگر برخی از مقام های رسمی از منظر امنیت ملی با تاسیس خبرگزاری‌های غیردولتی مخالف بودند و گمان می‌کردند خارج کردن جریان تولید خبر از انحصار دولت به مسائل و مشکلات امنیتی می‌انجامد، اما گروهی دیگر گمان می‌کردند که حضور خبرگزاری های غیردولتی نه تنها مشکلی ایجاد نمی‌کند که با ورود رقیب در افزایش کیفیت فعالیت‌های رسانه‌های ملی و رسمی خبری نیز موثر خواهد بود. ضمن اینکه به نظر می‌رسید که خبرگزاری های غیردولتی نه تنها برای منافع ملی آسیبی نخواهند داشت، بلکه از منظری در خدمت منافع ملی قرار خواهند گرفت.

روایت و تحلیل غیرایرانی از رویدادهای ایران یکی از مشکلاتی است که متخصصان ارتباطات نیز به آن اشاره کرده‌اند. پیش از تاسیس و توسعه خبرگزاری‌های غیردولتی، رویدادهای ایران در حجم وسیعی از سوی رسانه‌های متنوع خارجی روایت می‌شد و طبیعی است که در هر روایتی منافع و ملاحظات راوی نیز مداخله داشته باشد و وقتی همه رویدادهای یک کشور به روایت‌های بیگانگان گفته شود، طبیعی است که منافع ملی آن کشور رعایت نشود و تصویر نامناسبی از آن در جهان ارائه شود. حضور یک خبرگزاری دولتی که رقیبی برایش نیست، باعث می‌شد که ما در روایت رویدادهای خودمان مشکل و ضعف داشته باشیم.

وقتی ایسنا و متعاقب آن دیگر خبرگزاری‌های غیررسمی تاسیس شدند، این ماجرا آشکارتر شد و اکنون مثال‌های زیادی برای اثبات ادعایمان داریم. یادم نمی‌رود که در ماجرای 18 تیر ایسنا یکی از منابع خبری جدی بود و رسانه‌ها و خبرگزاری‌های خارجی نیز به خبرگزاری دانشجویان ایران استناد می‌کردند. در آن روزها وقتی با ایسنا برخوردی نامناسب صورت گرفت، این خبرگزاری هم خبررسانی درباره آن حادثه را متوقف کرد و بعد از آن بود که دیدیم اخبار مخدوش از حادثه افزایش پیدا کرد. البته ایسنا به خاطر رعایت منافع ملی بلافاصله به خبررسانی ادامه داد.

ایسنا و دیگر خبرگزاری‌هایی که بعد به جرگه خبررسانی پیوستند، با شکستن انحصار تولید خبر تاثیر زیادی در جامعه ایران گذاشتند. این خبرگزاری‌ها با به کارگیری نیروهای جوان و خلاق و کم توقع و پرنشاط هم توانستند دایره خبررسانی را گسترده‌تر کنند و هم به خبررسانی در ایران سرعت دادند و البته به دلیل روش آزمون و خطایی که ناگزیر به کار گرفته بودند، اشکال‌هایی هم در کار بود، اما ایسنا و دیگر خبرگزاری‌ها اکنون به بلوغ رسیده‌اند.

یکی از ویژگی‌های ایسنا که باعث مخالفت‌هایی از سوی نهادهای رسمی می‌شد و اکنون به شکل پررنگ‌تری خود را نشان می‌دهد، رویکرد انتقادی این خبرگزاری بود زیرا ما مدیران عادت به شنیدن نقد نداریم و هر نقدی را به حساب دشمنی می‌گذاریم. 

این خبرگزاری در حوزه فرهنگ و هنر نیز چنین رویکردی داشت و انتقاد از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به کرات در خروجی آن مشاهده می‌شد و حجم نقد آنان به حدی بود که برخی از همکاران را نیز نگران و ناراحت می‌کرد، اما مدیریت فرهنگی این اتفاق را به فال نیک می‌گرفت و نه تنها مشکلی بر سر راهشان ایجاد نمی‌شد بلکه هر جایی به مشکل برمی خوردند به یاری شان می‌شتافت، زیرا باور داشتیم که فرهنگ نقد بدون چنین تحمل هایی شکل نمی‌گیرد و منافع چندصدایی در فضای جامعه ما دستاورد بزرگی است که هزینه محدود آن را باید پرداخت.

اکنون ایسنا در دوره بلوغ خود به سر می‌برد، اما نحوه فعالیتش هنوز با مخالفت‌هایی روبه رو است. برخی گمان نکنند با محدود کردن این خبرگزاری به بیان روایت‌های کلیشه‌ای به منافع و امنیت ملی کمک می‌کنند، در حالی که چنین محدودیت‌هایی بار دیگر روایت ایرانی از رویدادهای کشور را کم رنگ و مخدوش می‌کند و به بیگانگان امکان فعالیت‌های بیشتری می‌دهد و آنان می‌توانند در غیبت نگاه، تحلیل و روایت های متعدد ایرانی جولان بیشتری بدهند. 

به نظرم اعتماد به ایسنا و نشاط دانشجویی و حمایت از فعالیت های آزادانه آن بزرگ ترین خدمت به منافع ملی در حوزه خبر است و امیدواریم مدیران، مقامات و سیاستگذاران رسانه‌ای به این نکته مهم توجه داشته باشند که ایسنا آبروی ماست.