کم‌بود بودجه یا سوءمدیریت؟

به گزارش آفتاب نیوز، آفتاب- علی‌رغم اخباری که از افزایش چشم‌گیر بودجه وزارت علوم طی دو سال گذشته منتشر می‌شود، همچنان بحث کمبود شدید بودجه دانشگاه‌های دولتی در مجامع علمی کشور مطرح است. در این میان برخی از کارشناسان مشکل اصلی را نه در کم‌بود بودجه، که در مدیریت نادرست مسئولین وزارت‌خانه می‌دانند. 

                               آمارهای متفاوت از سرانه بودجه
«حسن مسلمی نایینی»، قائم مقام معاون دانشجویی وزارت علوم در گفت و گو با خبرنگار آفتاب در مورد وضعیت بودجه این وزارت‌خانه توضیح داد: «بودجه امسال چیزی در حدود 1000میلیارد تومان بوده که نسبت به 450میلیارد تومان سال 84 افزایش چشم‌گیری داشته است؛ در عین حال ما درصدد آن هستیم که این رقم را در سال 87 به 1300میلیارد تومان برسانیم».

وی در پاسخ به این پرسش که با این افزایش بودجه چرا هنوز مشکل کمبود بودجه دانشگاه‌ها حل نشده گفت: «البته هنوز لازم است که عنایت بیشتری به وزارت علوم شود چرا این که این بودجه نیز در برابر بودجه دیگر وزارت‌خانه‌ها ناچیز است. برای مثال در سال 84 و در برابر 450 میلیارد تومان بودجه وزارت علوم، وزارت صنایع یک بودجه 5هزارمیلیارد تومانی دریافت کرد که اصلا قابل مقایسه نیست».

در برابر این سخنان، «شهریار مشیری» عضو کمیسیون آموزش مجلس رقم بودجه وزارت علوم را بسیار بالا اعلام کرد و به خبرنگار آفتاب گفت: «سرانه بودجه وزارت علوم برای دانشگاه‌های دولتی 5 تا 7 برابر بودجه‌ای است که دانشگاه‌ آزاد به صورت شهریه از دانشجویانش دریافت می‌کند».

نایینی در واکنش به این سخنان ضمن اظهار تعجب اظهار داشت: «من نمی‌دانم چنین امری حقیقت دارد یا نه، اما مسئله کمی عجیب به نظر می‌رسد آخر دانشجویان باید در همه جا یک نوع نیاز داشته باشند. مگر دانشجویان دانشگاه آزاد غذا نمی‌خورند و یا مگر امکانات آزمایش‌گاهی نیاز ندارند؟ هزینه این امکانات معمولا همه جا یکسان است».

مشیری در توضیح سخنان خود ابتدا این مطلب را خاطرنشان می‌کند که: «تنها 380هزار دانشجوی دولتی وجود دارد و از این میان هم تنها 70هزار دانشجوی روزانه دولتی وجود دارد که تمامی هزینه تحصیل خود را از وزارت‌خانه دریافت می‌کند. باقی دانشجویان دولتی یا در قالب دانشگاه شبانه، یا در قالب پیام نور و یا در قالب‌های دیگر به نوعی بخشی از هزینه تحصیل خود را پرداخت می‌کنند».

وی سپس در توضیح علت تفاوت بالای سرانه بودجه در دانشگاه‌های دولتی با آزاد توضیح می‌دهد: «هزینه‌های جاری دانشگاه‌های دولتی بسیار زیاد است، در نتیجه پول‌هایی را که دریافت می‌کنند اصلا کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد. سیستم دولتی ه سیستمی فرسوده است و باید تغییرات عمده‌ای در آن صورت پذیرد».

این عضو کمیسیون آموزش می‌افزاید: «در برخی از بخش‌ها آنقدر هیئت علمی دارند که اصلا کلاس درس برای آن‌ها برقرار نمی‌شود و بیشتر روزهای هفته بیرون از دانشگاه مشغول هستند در برابر در برخی نقاط با کمبود هیئت علمی مواجه هستند. اما دانشگاه آزاد به صورت بهینه از پرسنل خود استفاده می‌کند. برای مثال در یک دانشگاه دولتی با 1000دانشجو حدود 400پرسنل مشغول به کار هستند اما در دانشگاه آزاد برای 1000دانشجو نزدیک به 30 تا 40پرسنل به کار گرفته می‌شود».

در برابر سخنان مشیری، نایینی علت احتمالی بودجه کمتر دانشگاه‌های آزاد را به امکانات این دانشگاه مروبط می‌سازد. وی اظهار عقیده می‌کند: «البته دانشگاه‌های آزاد از برخی از تجهیزات دانشگاه‌های دولتی استفاده می‌کنند. برای مثال با عقد چند قرارداد از امکانات آزمایشگاهی و کارگاهی دانشگاه‌های دولتی استفاده می‌کنند». 

                              ارتباط با صنعت به صورت انحصاری!
قائم مقام معاون دانشجویی وزارت علوم، ضمن تاکید بر لزوم افزایش بودجه وزارت علوم تصریح می‌کند: «البته شاید بودجه دانشگاه‌ها کم باشد اما از اساتید دانشگاه‌ها هم انتظار می‌رود که خود یک منبع درآمد باشند. این امری است که در تمامی دانشگاه‌های دنیا رایج است، هرچند تحقق آن مستلزم ارتباط صنایع با دانشگاه‌ها است. دانشگاه‌ها نباید فقط به دولت اکتفا کنند».

مشیری نیز در این زمینه، عدم ارتباط صنعت با دانشگاه‌ها را به عنوان یک ضعف عمده در نظام آموزشی ما تایید می‌کند. اما نظرات وی در این زمینه هم اندکی با مسئولین وزارت علوم متفاوت است. 

این عضو کمیسیون آموزش مشیری بار دیگر با اشاره به بودجه کمتر دانشگاه‌های آزاد نسبت به دولتی یادآوری می‌کند «دانشگاه‌های دولتی با ارتباطی که با بخش صنعت دارند درآمد بالایی نیز از پروژه‌های ارتباط با صنعت کسب می‌کنند اما دانشگاه آزاد تنها به شهریه دانشجویانش وابسته است».

مشیری با تاکید بر این نکته که «هرگاه مراکز دولتی تصمیم بگیرند که برای انجام پروژه‌های خود از دانشگاه استفاده کنند آن را در اختیار دانشگاه‌های دولتی قرار می‌دهند»، توضیح می‌دهد: «یکی از ضعف‌هایی که کارهای پژوهشی در کشور دارند این است که مراکز دولتی حاضر به واگذاری پروژه‌های تحقیقاتی و پژوهشی خود به بخش خصوصی نیستند و تمام تلاش خود را می‌کنند که این پروژه‌ها را خود انجام دهند. در حالی که در کشورهای پیشرفته تقریبا تمامی کارهای تحقیقاتی و پژوهشی را بخش خصوصی انجام می‌دهد. در کشور ما 80درصد کارها دولتی است و همه هم عقب افتاده است».

وی تاکید می‌کند: «این شیوه مخالف نیات و اوامر مقام معظم رهبری است که در چهارچوب تفسیریه اصل 44 بر لزوم خصوصی‌سازی تاکید کرده‌اند».

مسلمی نایینی، قائم مقام معاون دانشجویی وزارت علوم، ضمن اظهار امیدواری نسبت به بهبود وضعیت ارتباط صنعت با دانشگاه‌ها اعلام می‌کند: «پیشنهاد جدید دولت صنایع و مراکز دولتی را مجبور خواهد کرد که 1 تا 4درصد بودجه پژوهشی خود را از طریق معاونت پژوهشی وزارت علوم به دانشگاه‌ها ارائه دهند».

این در حالی است که مشیری، ضمن بیان این مطلب که «تلاش کمیسیون آموزش مجلس نیز همواره بر این مسئله بوده است تا بتواند بودجه بیشتری را برای وزارت علوم کسب کند» اظهار عقیده می‌کند: «اما باید بدانیم مسئله تنها بودجه نیست، بودجه باید در اختیار یک مدیریت کارآمد قرار بگیرد. برای هر پروژه‌ای در کنار سرمایه لازم، مدیریت کارآمد از ضروریات است».

این نماینده مجلس با تاکید بر این نکته که «متاسفانه در زمان وزارت آقای زاهدی هیچ اصلاحی در ساختار پوسیده وزارت خانه صورت نگرفته است» در پاسخ به این پرسش که برای سال آینده چه بودجه‌ای را برای وزارت علوم پیش‌بینی می‌کنید می‌گوید: «با شرایط کنونی قیمت نفت نباید مشکل خاصی برای افزایش بودجه وزارت خانه تا دو برابر سال گذشته وجود داشته باشد».