آیا آثار تاریخی در ناآرامی‌های اخیر آسیب دیدند؟

پیگیری‌ها از استان اصفهان مشخص کرد که تنها آسیب جزئی وارد شده به بنا‌های تاریخی شهر اصفهان، پایتخت صفویان و قطب گردشگری ایران چند شعارنویسی بر جداره‌های سی و سه پل و بخش‌هایی از میدان نقش جهان بود که آنهم با اعتراض و ممانعت مردم متوقف شد. اداره میراث فرهنگی استان اصفهان نیز بلافاصله به پاکسازی جداره‌های این دو اثر تاریخی و باشکوه برجای مانده از دوره صفوی اقدام کرد. 

در استان تهران جمعه شب، تعداد معدودی اقدام به بالا رفتن از دیوار کاخ نیاوران و سعدآباد برای ورود به این مجموعه تاریخی – فرهنگی کردند که این اقدام نیز خوشبختانه از سوی مردم حاضر در تجمعات ناکام ماند و خود مردم این افراد را از دیوار کاخ نیاوران پایین کشیدند. اقدامی که نشانه توجه مردم به حفظ و حراست از داشته‌های تاریخی کشور به عنوان سرمایه‌های ملی ملت ایران است. خوشبختانه در ناآرامی‌های بازار تهران نیز هیچگونه خسارتی به آثار و بنا‌های تاریخی بافت تاریخی تهران مشاهده نشده و بنا‌های تاریخی و فرهنگی موجود در بافت تاریخی عودلاجان به عنوان هسته اولیه شکل‌گیری شهر تهران بطور کامل از آسیب در امان مانده‌اند. 

در شیراز هم نشانه‌ای از آسیب به بنا‌های تاریخی مشاهده نش. فعالان میراث فرهنگی در شیراز به خبرنگار ایلنا اعلام کرده‌اند که هیچ گونه آسیبی حتی آسیب جزئی به بافت تاریخی شیراز و مجموعه زندیه و دیگر آثار و بنا‌های تاریخی این شهر وارد نشده است. 

کنوانسیون ۱۹۴۵ یونسکو تاکید دارد که ملت‌ها و دولت‌ها ملزم به حفاظت از آثار تاریخی و اموال فرهنگی در صورت بروز منازعات مسلحانه، جنگ‌ها و درگیری‌های داخلی هستند. خوشبختانه از سالیان دور تاکنون آگاهی‌رسانی به مردم از سوی رسانه‌ها و فعالان میراث فرهنگی توانسته است آنها را نسبت به حفظ داشته‌های فرهنگی خود متعهد کند و مردم در کنار مسئولان در شرایط ایجاد شده به خوبی آثار تاریخی را از هرگونه آسیب در امان داشته‌اند. 

این رویکرد به خوبی بیانگر تفاوت رفتار ایرانیان در برخورد با آثار تاریخی برجای مانده از دوره‌های مختلف تاریخی از سده‌ها و هزاره‌های گذشته، با رفتار طالبان در دوره اول حکومت خود با بودا‌های بامیان و اماکن تاریخی افغانستان یا برخورد داعش با آثار تاریخی عراق و سوریه در محوطه‌های باستانی و مهم آن کشور‌ها نظیر محوطه‌های باستانی بابل و پالمیرا در سوریه و آثار و اماکن تاریخی و مذهبی آن کشور‌ها است. 

ایرانیان به خوبی نشان داده‌اند که حتی در شدیدترین منازعات داخلی، مردم همچنان به تاریخ و فرهنگ و آثار هویتی خود احترام می‌گذارند و این آثار را از هرگونه گزند و آسیب در درگیری‌های دو جانبه در امان می‌دارند. رفتاری که نشانه خودآگاهی ایرانیان در حفظ آثار تاریخی و میراث فرهنگی است و همین موضوع تفاوت فرهنگی ایرانیان با برخی کشور‌های همسایه را به وضوح نشان می‌دهد. 

ناظران میراث فرهنگی معتقدند که خودآگاهی ایرانیان در حفاظت از میراث فرهنگی و داشته‌های تاریخی خود موضوعی قابل تقدیر و تحسین است و مصون داشتن آثار تاریخی از آسیب و تخریب، بیانگر تعلق خاطر ایرانی‌ها به داشته‌های فرهنگی و تاریخی است که از هزاره‌ها و سده‌های گذشته بر جای مانده است.