عروس خاورمیانه چشم انتظار زیرساخت
آبشار شِوی که به عنوان ششمین اثر طبیعی ملی خوزستان پس از خلیج فارس، رود کارون، سرو زربین پیر سلی، چشمههای قیر و تشکوه در فهرست آثار ملی کشورمان به ثبت رسیده در بخش شهیون و در دهستان امامزاده سید محمود شهرستان دزفول واقع شده است.
این آبشار زیبا در تاریخ ۲۹ دی ۱۳۹۳ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران و ششمین اثر طبیعی ملی استان خوزستان به ثبت رسید و به همین بهانه بر آن شدیم گزارشی از آخرین وضعیت زیرساختهای گردشگری این آبشار تهیه کنیم.
آبشاری به زیبایی شوی که از آن به عنوان عروس خاورمیانه نیز یاد میشود مسیری سخت گذر دارد، قسمتی از آن با خودروی ایمن و بخشی دیگر باید با پیادهروی طی شود.
جاده دسترسی به عروس خاورمیانه به حدی نامناسب و سرشار از سنگهای بزرگ و چاله است که فقط خودروهای آفرود، کمک دار، نیسان و مینی بوس آن هم به سختی امکان تردد از آن را دارند.
برخی عنوان میکنند اگر مسیر خاکی، آسفالت شود، موج گردشگران به منطقه سرازیر و به آبشار و طبیعت زیبای آن آسیب وارد میشود البته این اظهارنظر تا حدودی دور از واقعیت نیست.
کل جاده خاکی و سنگلاخ شوی حدود ۳۰ کیلومتر است و بنا به گفته رئیس اداره امور عشایر دزفول، درخواستهایی برای آسفالت آن به استان ارسال شده و امید است با تخصیص اعتبار از محل اعتبارات آلایندگی در مرحله نخست پنج کیلومتر از این میسر آسفالت شود.
مسیر دسترسی به آبشار شوی حد فاصل روستای سرتنگ تا محل آبشار دارای چند پرتگاه است، نبود راهنما یا حتی علائم و تابلوی نشانگر مسیر نیز از دیگر چالشهای دسترسی به آبشار شوی است اگرچه در برخی نقاط محدود بر روی سنگها مسیر کوهنوردی علامت گذاری شده است و گردشگران به علت ناآشنایی با مسیر بارها مسیر را گم میکنند.
برخی نقاط نیز بسیار خطرناک است و هیچ حفاظی در مسیر دیده نمیشود؛ نبود امکاناتی نظیر سرویس بهداشتی و اقامتگاه در طول مسیر کوهنوردی تا آبشار نیز گردشگران را آزار میدهد.
شوی در سطح جهانی معرفی شود
یکی از دوستداران محیط زیست دزفول با تاکید بر لزوم معرفی آبشار شوی در سطح ملی و بین المللی گفت: با وجود اینکه راهنمایان و فعالان گردشگری دزفول تبلیغات زیادی برای معرفی این اثر طبیعی زیبا داشتهاند هنوز جای کار زیادی برای معرفی این اثر در سطح ملی و جهانی وجود دارد.
به اعتقاد امین محراب، میتوان این اثر خاص و استثنایی را در شهرهای بزرگ، ترمینالهای مسافربری، ایستگاههای راهآهن و فرودگاه معرفی و گردشگران بیشتری جذب کرد.
وی ادامه داد: با وجود اینکه آبشار شوی یک اثر ثبت ملی است هیچگونه اقدام حفاظتی از منطقه برای حراست از این آبشار توسط نهادهای دولتی انجام نشده است.
این دوستدار محیط زیست درخصوص جاده دسترسی آبشار شوی نیز گفت: جاده دسترسی تا روستای سرتنگ در سالهای گذشته احداث شده و به جز چند نقطه که در بارندگیها دچار آسیب میشود وضعیت بقیه مسیر خوب است.
وی افزود: شنیده شده قرار است این مسیر آسفالت شود البته به طور قطع احداث جاده، دسترسی گردشگران را به این اثر طبیعی آسانتر خواهد کرد ولی در این منطقه که هیچگونه اقدام حفاظتی و پایگاه محیط بانی یا منابع طبیعی احداث نشده است و هیچگونه ضوابط و قوانینی برای ورود گردشگران به منطقه وجود ندارد احداث جاده باید با اجرای قوانین و مقررات حفاظتی همراه باشد.
مسوولیت مردم در حفاظت از آبشار شوی
به گفته محراب، با توجه به اینکه هیچگونه برنامهای برای جمع آوری و برگرداندن زبالهها از این منطقه وجود ندارد تمام افراد بازدید کننده باید زبالههای خود را برگردانند تا محیط از انبوه زباله مصون بماند؛ همچنین از گردشگران انتظار میرود از شکستن شاخه درختان برای روشن کردن آتش استفاده نکنند و با توجه به اینکه این منطقه جزو زیستگاههای اصلی سمندر امپراطور (لرستانی) است، از انتقال این جانور به سایر نقاط خودداری کنند.
وی همراه با گروهها، باشگاههای کوهنوردی و صرف هزینه و با همکاری عشایر محلی اقدام به جمع آوری زبالههای منطقه و انتقال آنها با نیسان وانت به دزفول میکند و برای جلوگیری از رهاسازی زبالهها کیسه زباله توزیع و در طول مسیر دسترسی به آبشار بنر نصب کرده است.
چاپ و توزیع بروشور و برگزاری کلاس آموزشی برای عشایر درخصوص اهمیت و حفاظت از سمندر امپراطور با همکاری موسسه خزنده شناسان پارس از دیگر اقداماتی بوده که در سالهای گذشته توسط این دوستدار محیط زیست انجام شده است.
محراب خواستار استقرار نیرو و گشتهای حفاظتی از سوی نهادهای مسوول به ویژه اداره حفاظت محیط زیست در ماههای گردشگری منطقه شامل اسفند، فروردین و اردیبهشت به منظور نگهداری از منطقه دانست و گفت: مدیریت شهرستان دزفول باید حداقل امکانات و البته امنیت را در این منطقه با استقرار نیروهای امنیتی و امدادی برقرار کند و ادارات مرتبط مسیر پیاده دسترسی به آبشار را ایمنسازی کنند.
هماهنگی برای احداث و نگهداری سرویس بهداشتی در روستای سرتنگ توسط ادارات میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، حفاظت محیط زیست و فرمانداری، آمادگی اداره راهداری و حمل و نقل جادهای برای تسطیح جاده پس از بارندگی، درنظر گرفتن ورودی با هماهنگی فرمانداری و بخشداری شهیون و تدوین برنامهای مدون برای جمع آوری زبالهها توسط اداره حفاطت محیط زیست از جمله اقداماتی است که این دوستدار محیط زیست برای بهبود شرایط جهت جذب گردشگر بیشتر پیشنهاد داد.
همچنین نیاز است با هماهنگی اداره میراث فرهنگی، محیط زیست، نیروی انتظامی و فرمانداری تورهای ورودی حتما تورلیدر آشنا به منطقه و مورد تایید داشته باشند.
برنامهای برای آسفالت جاده آبشار شوی وجود ندارد
رییس اداره امور عشایر دزفول سال گذشته از آغاز عملیات زیرسازی جاده عشایری شوی دزفول با اعتباری افزون بر ۵۲ میلیارد ریال خبر داد و گفت: این جاده عشایری ۳۰ کیلومتر طول دارد که قرار بود در فاز نخست، سه کیلومتر آن زیرسازی شود ولی با توجه به اینکه آسفالت این مسیر توسط پیمانکار قبلی انجام نشده، قرار است پیمانکار جدیدی برای تکمیل اقدامات گرفته شود.
به گفته محمود فتحی، زیرسازی ابنیه فنی و چهار پل در این مسیر ساخته شده است که باید با صرف حدود ۲۰ میلیارد ریال تکمیل شوند تا جاده به مرحله آسفالت برسد.
وی ادامه داد: مسوولان استانی برنامهای برای آسفالت مسیر منتهی به آبشار ندارند تا به بکربودن منطقه آسیبی وارد نشود.
ارائه خدمات در آبشار شوی مستلزم فراهم شدن زیرساخت است
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دزفول نیز بیان کرد: تازمانی که زیرساختهای لازم برای ورود گردشگر و جذب سرمایهگذار فراهم نشود امکان ارایه خدمات و توسعه گردشگری نیست.
حمیدرضا خادم با اشاره به اینکه مشکل جاده و برق مسیر با وجود پیگیریهای انجام شده هنوز رفع نشده است، خواستار همکاری مسوولان مربوطه برای حل این مشکلات شد.
معاون گردشگری اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دزفول درخصوص نبود علائم و راهنما در طول مسیر کوهنوردی گفت: تورهای گردشگری راهنما دارند ضمن اینکه افراد محلی در طول مسیر به گردشگران کمک میکنند ولی لازم است اقدامات بیشتری برای بهبود مسیر کوهنوردی و علامت گذاری مسیر انجام شود.
مهدی چناری در پاسخ به سوال خبرنگار ایرنا درخصوص آخرین اقدامات انجام شده برای جذب گردشگر در آبشار شوی اظهارکرد: تمامی اقداماتی که باید برای جذب گردشگر به این آبشار صورت گیرد نیازمند تامین زیرساختهای لازم است.
نبود برق و جاده، مهمترین چالش توسعه گردشگری آبشار شوی
معاون گردشگری اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دزفول بیان کرد: نبود برق و جاده چالشهای زیادی برای توسعه گردشگری در این منطقه ایجاد کرده است.
وی افزود: جاده آبشار شوی در فصلهای مختلف سال به ویژه پس از هر بارندگی شسته میشود و تردد را دشوار میکند همین امر باعث شده تردد خودروهای عادی در این مسیر امکانپذیر نباشد.
چناری خاطرنشان کرد: مجوز ساخت اقامتگاه بومگردی در روستای سرتنگ به مساحت ۱.۵ هکتار صادر شده ولی به علت نبود زیرساختهای جادهای و برق پیشرفت خوبی نداشته است.
وی افزود: اگر این زیرساختها فراهم شود مردم با خودروهای شخصی به منطقه سفر خواهند کرد و سرمایهگذاران نیز برای اجرای طرحهای اقامتی تشویق میشوند.
ایمان صادقی رئیس اداره راهداری و حمل و نقل جادهای دزفول نیزمگفت: تا زمانی که اعتبار لازم توسط امور عشایر تامین نشود امکان زیرسازی و آسفالت این مسیر وجود ندارد.
مسیرهای تردد گردشگران به آبشار شوی
آبشار شوی پس از بیرون آمدن از غار، از پرتگاهی بلند به پایین سرازیر میشود؛ ارتفاعش ۸۵ متر و عرض آن ۷۰ متر است؛ ۸۵۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و از حفرهای قوسی شکل به شعاع حدود یک متر از میانه کوه خارج میشود.
آب آن پس از عبور از کوهها و درهها به رود دز و درنهایت به دریاچه سد دز میریزد؛ پوشش گیاهی اطراف این آبشار از درختانی مانند بید، انجیر، مو، زبانگنجشگ، افرا، کیکم و بلوط تشکیل شده است و در زیر آبشار و بر روی دیوارههای آن گیاه سیاهوشان و سایر گیاهان آبدوست روییدهاند.
شوی در گویش بختیاری به معنی لطیف و لطافت و اسمی دخترانه است؛ این آبشار از لحاظ منظرگاه طبیعی مجموعهای منحصربهفرد از آب، درخت، کوهستان، جنگل، حیات وحش و قلل برف گیر زاگرس مرکزی است که علاوه بر پوشش گیاهی، زیستگاه ویژه سمندر در معرض انقراض امپراطور یا لرستانی است.
دسترسی به این آبشار از ۲ طریق امکانپذیر است؛ یکی از طریق راه آهن تهران - جنوب حدفاصل ایستگاه اندیمشک - دورود و ایستگاه تله زنگ یا شهیدچراغی است که پس از پیاده شدن از قطار در این ایستگاه و عبور از روی پل رودخانه سزار و مرز غربی منطقه شوی با استان لرستان با حدود سه ساعت پیاده روی تا روستای شوی و از روستای شوی تا آبشار حدود یک ساعت کوهپیمایی به نسبت دشوار است که پس از عبور از رودخانه شوی و مسیر خطرناک و پرتگاهی معروف به "کنده" به آبشارشوی میرسیم.
مسیر دوم از طریق دزفول و منطقه شهیون است؛ این جاده از میان کوههای لنگرکوه، اسفندیاری و سالن کوه عبور میکند و پس از گذشتن از کنار مقبره امامزاده احمد معروف به "پیر چول" به روستای سرتنگ میرسد که از این روستا تا آبشار حدود ۲ ساعت کوهنوردی است.
بهترین زمان برای سفر به آبشار شوی از اسفند تا پایان اردیبهشت ماه است.
