۴ تالاب جان دوباره میگیرند
معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان محیط زیست از بامدژ، گمیشان، ارژن و قوریگل به عنوان تالابهایی نام برده است که در آنها پروژههای احیا با تمرکز بر اصلاح فنی مجاری ورودی و خروجی آب در جریان است و امید میرود سال آینده جان دوبارهای بگیرند.
احمد لاهیجانزاده به اجرای طرح احیای تالاب بامدژ اشاره کرده و میگوید: این کار را از حدود دو سال پیش با کمک بخش خصوصی آغاز کردیم. تا امروز نزدیک به ۱۳۰ میلیارد تومان در این پروژه هزینه و قراردادی به ارزش ۲۰۰ میلیارد تومان دیگر نیز برای تکمیل آن منعقد شده است.
تالاب بامدژ
تالاب بامدژ از تالابهای ارزشمند استان خوزستان با وسعت تقریبی ۴۰۰۰ هکتار بوده است که در فاصله حدود ۴۰ کیلومتری شمال غرب اهواز قرار دارد. پوشش گیاهی در محدوده خشکی و آبی تالاب بامدژ بیش از ۱۳۴ گونه گیاهی متعلق به ۴۹ تیره گیاهی بوده است. جوامع گیاهی موجود تالاب عمدتاً از گونههای ابدوست مثل لوتی، جگن (سازو) نی و سیپروسها بودهاند.
حیات وحش جانوران بخش اصلی و مهم اکوسیستم تالاب بامدژ را تشکیل میداده است. در این تالاب ۲۲ گونه پستاندار، ۱۲ گونه ماهی و ۱۵ نوع از خزندگان و دوزیستان زندگی میکنند و بیش از ۱۴۸ گونه پرنده بومی و مهاجر در این زیستبوم مشاهده شده است.
تالاب گمیشان
یکی دیگر از تالابهایی که اقدامات احیایی برای آن اجرا شده است و به گفته لاهیجانزاده امید میرود خردادماه سال آینده به بهرهبرداری برسد، تالاب بینالمللی گمیشان است. این پهنه آبی بهصورت نوار نسبتاًٌ باریکی با جهت شمالی - جنوبی در امتداد سواحل شرقی دریای خزر و در ۳۵ کیلومتری شمال غربی گرگان قرار گرفته است و با بندر ترکمن حدود ۲۴ کیلومتر فاصله دارد.
موجودیت این تالاب به ورود آب با افزایش سطح آب و کانالهای تبادل آب با دریای خزر بستگی دارد. رودهای گرگانرود و شاخه جنوبی اترک نیز بویژه در مواقع سیلابی وارد تالاب میشوند ولی شرایط کلی تالاب تابع شرایط دریای خزر است.
تالاب گمیشان در سال ۱۳۸۲ بهعنوان یکی از تالابهای بینالمللی کشور در کنوانسیون رامسر ثبت شد و تحت مقررات این کنوانسیون قرار گرفت. تالاب بینالمللی گمیشان از سوی سازمان بینالمللی حیات پرندگان بهعنوان یکی از زیستگاههای مهم پرندگان شناخته شده است.
پوشش گیاهی تالاب گمیشان عبارت بودهاند از گیاهان بنآبزی مانند نی، لویی، گیاهان آبزی غوطهورمانند چنگال آبی، بارهنگ آبیشانهای و گیاهان حواشی تالاب مانند علف شور، جارو ترکمنی، چمن وحشی، یولاف وحشی، آتریپلکس و حداقل ۲۰ گونه ماهی در این تالاب شناسایی شدند و ۲۴ گونه خزنده و بیش از ۱۰۰ گونه پرنده آبزی، کنارآبزی و خشکزی در تالاب گمیشان زیست کردهاند. بیش از ۳۰ گونه پستاندار نیز اطراف تالاب شناسایی شدند که مهمترین آنها فوک خزری (Phoca caspinus) است.
تالاب قوری گل
تالاب قوری گل یکی دیگر از پهنههای آبی است که اقدامات احیایی در آن انجام میشود. به گفته لاهیجان زاده این تالاب پتانسیل بالایی دارد و با بازگشت حیات به آن، به یکی از مقاصد اصلی گردشگری منطقه تبدیل خواهد شد. تالاب قوریگل در حدود ۳۰ کیلومتری شهر تبریز در مسیر جاده ترانزیت تبریز به تهران و ۱۸ کیلومتری شهر بستان آباد قرار دارد. وسعت حوضه آبریز آن ۳۱۴۶ هکتار است که خود جزئی از حوضه آبریز رودخانه آجی چای است که به دریاچه ارومیه میریزد. مساحت تالاب بین ۱۶۰ تا ۲۰۰ هکتار ذکر شده است.
۹۲ گونه پرنده در آن شناسایی شدند که به جز یک گونه به نام چنگر نوک سرخ بقیه پرندگان مهاجر هستند علاوه بر حضور گونههای مهم و حمایت شده در دریاچه، بین ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ قطعه در پهنه دریاچه مشاهده میشدند. از دیگر گونههای جانوری مهره دار مرتبط با این پهنه آبی میتوان به ۱۴ گونه خزنده، چهار گونه دوزیست و یک گونه ماهی اشاره کرد.
تالاب ارژن
تالاب ارژن از جمله تالابهایی است که پروژه احیای آن در مراحل اولیه قرار دارد و به گفته لاهیجان زاده تلاش میشود پاییز ۱۴۰۵ شرایط برای آبگیری مجدد آن فراهم شده باشد. تالاب ارژن در غرب شیراز و در مسیر جاده شیراز–کازرون قرار دارد و بخشی از منطقه حفاظتشده ارژن و پریشان بهشمار میآید. وسعت تقریبی این تالاب در حدود ۲۰۰۰ هکتار بود.
تالاب ارژن فصلی است و میزان آب آن به بارندگی وابسته است. این تالاب یکی از زیستگاههای مهم پرندگان مهاجر مانند درنا، فلامینگو، غاز و اردکهای وحشی بود. پوشش گیاهی اطراف آن شامل نیزارها، گون، درمنه و مراتع کوهستانی میشد همچنین پستاندارانی مثل گراز، شغال و روباه در منطقه دیده شدهاند همچنین حاشیه این تالاب در سالهای نه چندان دور آخرین زیستگاه شیر ایرانی بوده است.
تالاب ارژن در سال ۱۳۵۰ از سوی یونسکو به عنوان ذخیره زیستکره انتخاب شد همچنین در فهرست تالابهای بینالمللی کنوانسیون رامسر ثبت شده است.
