توافق ترامپ و نتانیاهو درباره ایران چیست؟
به گفته مقامات آمریکایی، همزمان با مذاکرات تهران و واشنگتن و تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه و احتمال حمله به ایران در صورت شکست دیپلماسی، ایالات متحده کارزار «فشار حداکثری» بر ایران را پیش میبرد.
یک مقام ارشد آمریکایی گفت: «توافق کردیم با تمام قوا فشار حداکثری علیه ایران را، به عنوان مثال درباره فروش نفت ایران به چین پیش ببرایم.»
بیش از ۸۰ درصد از صادرات نفت ایران به چین انجام میشود و اگر پکن خرید نفت از تهران را کاهش دهد، فشار اقتصادی بر ایران بهطور چشمگیری افزایش خواهد یافت.
به گزارش اکسیوس، چنین وضعیتی میتواند منجر به تغییر در محاسبات ایران شود و تهران را وادار به دادن امتیازهای بیشتر درباره برنامه هستهای کند.
به گفته دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد برنامه ایران و محور شیعی «موسسه مطالعات امنیت ملی» اسرائیل، اگرچه چنین ابتکاری تحولی مهم محسوب میشود، اما بعید است که جمهوری اسلامی آن را بدون هیچ واکنشی بپذیرد.
سیترینوویچ گفت: «هرگونه تلاش برای توقیف یا ایجاد اخلال در حرکت شناورهایی که در قالب «ناوگان سایه» فعالیت میکنند، به احتمال زیاد واکنش ایران را در پی خواهد داشت.»
به گفته او، ایران میتواند مشابه الگوی سال ۲۰۱۹ از طریق توقیف نفتکشهای در حال عبور از خلیج فارس، خرابکاری یا فعالیت نیروهای نیابتی به چنین اقداماتی پاسخ دهد.
سیترینوویچ افزود: «این جریان درآمدی برای تهران از نظر راهبردی حیاتی است و ممکن است برای بازسازی توان بازدارندگی خود دست به تشدید تنشها، اما به صورت کنترلشده بزند.»
ایالات متحده همچنین ممکن است که از راه افزایش تعرفه بر واردات محصولات تولیدی چین بخواهد رغبت پکن را نسبت به خرید نفت ایران کاهش دهد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا ۱۰ روز پیش با امضای یک فرمان اجرایی امکان وضع تعرفههای گمرکی بالاتر را بر واردات از هر کشوری که با ایران دادوستد کند، فراهم کرد.
بنابر این فرمان، ترامپ به وزرای خارجه و بازرگانی امکان داد برای هر کشوری که با ایران دادوستد کند، وضع تعرفههای ۲۵ درصدی را به رئیسجمهوری توصیه کنند.
به گزارش اکسیوس، هرگونه اعمال تعرفه علیه چین به دلیل خرید نفت ایران، میتواند رابطه در حال حاضر پرتنش آمریکا و چین را بیشازپیش پیچیده کند.
سیترینوویچ گفت: «چین با خرید نفت با تخفیف از ایران سود قابلتوجهی میبرد. پکن تا زمانی که چنین وارداتی در خدمت امنیت انرژی و تامین منافع اقتصادیاش باشد، برای توقف آن رغبت چندانی ندارد. در نتیجه، هرگونه تلاش آمریکا برای ایجاد اخلال در جریان نفتی ایران به چین میتواند فشار بیشتری بر روابط چین و آمریکا وارد کند و تنشها را افزایش دهد.»
سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا
به گزارش اکسیوس به نقل از مقامات آمریکایی، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و دونالد ترامپ در دیدار روز چهارشنبه توافق کردند که مذاکرات یا اقدامات دیگر واشنگتن در قبال تهران باید به ایرانی بدون توانایی دستیابی به سلاح هستهای منجر شود.
به گفته یک مقام آمریکایی، این دو رهبر بر سر شیوه حصول این نتیجه با هم اختلاف نظر داشتند. به ادعای این مقام، نتانیاهو به دونالد ترامپ گفت که حصول توافق خوب با ایران غیرممکن است و حتی اگر توافقی امضا شود، جمهوری اسلامی به آن پایبند نخواهد ماند.
به گفته این مقام آمریکایی، ترامپ به نخستوزیر اسرائیل گفت که فکر میکند بخت رسیدن به توافق با ایران وجود دارد و افزود: «خواهیم دید که امکانپذیر است یا نه. بیا امتحان کنیم.»
بنابر این گزارش، در روزهای اخیر، ترامپ از استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید و جرد کوشنر، داماد و مشاورش که وظیفه مذاکره با ایران را بر عهده دارند، پرسیده بود که حصول توافق با ایران را چقدر محتمل میدانند.
به گفته یک مقام آمریکایی، استیو ویتکاف و جرد کوشنر به ترامپ گفتهاند که بنابر سابقه ایران، حصول توافق با ایران اگر غیرممکن نباشد، دشوار است. با این حال آنها همچنین گفتهاند که طرف ایرانی تاکنون حرفهای درستی زده است.
به گفته یک مقام آمریکایی، جرد کوشنر و استیو ویتکاف به دونالد ترامپ گفتهاند که مذاکرات را با رویکرد سختگیرانه ادامه میدهند و اگر طرف ایرانی با توافقی که به نظر این دو رضایتبخش بود موافقت کرد، گزینه را پیش روی ترامپ میگذارند تا تصمیم بگیرد که آیا میپذیرد یا نه.
به گفته دنی سیترینوویچ، مساله مهم این است که رویکرد آمریکا مبنی بر جلوگیری از صادرات نفت ایران به چین آیا نشان میدهد که آمریکا در صورت شکست مذاکرات تشدید فشار اقتصادی و سیاسی را به اقدام نظامی ترجیح میدهد یا نه.
او گفت: «اگر توافقی حاصل شود، بعید است که ایران همزمان تشدید اقدامات علیه صادرات نفت خود را تحمل کند.»
سیترینوویچ افزود: «اگر توافقی به دست نیاید، احتمال اقدام نظامی افزایش مییابد، اما واشنگتن همچنان ممکن است پیش از توسل به حمله نظامی مستقیم، تشدید فشار اقتصادی را در اولویت قرار دهد.»
مذاکرات ژنو
بنابر گزارشها، جرد کوشنر و استیو ویتکاف قرار است روز سهشنبه برای برگزاری دور دوم مذاکرات با هیات ایرانی در ژنو دیدار کنند.
به گزارش اکسیوس، ویتکاف اوایل هفته گذشته از طریق وزیر خارجه عمان پیامهایی را به طرف ایرانی منتقل کرد. بنابر این گزارش، ایالات متحده انتظار دارد که در جلسه ژنو، پاسخ طرف ایرانی به این پیامها را دریافت کند.
یک مقام آمریکایی گفت: «ما در مورد ایران هوشیار و واقعگرا هستیم. توپ در زمین آنهاست. اگر توافق واقعی در میان نباشد، ما هم آن را نمیپذیریم.»
یک مقام آمریکایی دیگر گفت که معتقد است «هیچ شانسی» برای موافقت ایران با آنچه ایالات متحده پیشنهاد میدهد و بالعکس وجود ندارد.
علی قلهکی، فعال رسانهای اصولگرا در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «آمریکاییها پیشنهاد دادند که ایران غنیسازی را برای سه تا پنج سال کاملا متوقف کند و پس از آن تنها غنیسازی ۱.۵٪ را داشته باشد. همچنین ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰٪ غنیشده را هم میخواستند.»
او افزود که ایران با هر دوی این پیشنهادها مخالفت کرده است.
به گزارش اکسیوس، یک مقام آمریکایی ضمن رد این ادعا گفت که ایالات متحده چنین پیشنهادی به ایران نداده است.
