نحوه کنترل درد بیماران سرطانی با کمترین عارضه
دکتر فخرالسادات فرودی، متخصص نانوتکنولوژی دارویی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در این گفتوگو، درباره داروهای ضد درد و نکات ایمنی مصرف آن توضیح داد.
وی تصریح کرد: مدیریت دارویی درد در بیماران سرطانی بر اساس «نردبان سهپلهای» سازمان جهانی بهداشت (WHO) انجام میشود، این رویکرد شامل داروهای غیراپیوئیدی مانند استامینوفن و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا NSAID ها، اپیوئیدهای ضعیف مانند کدئین و برای دردهای شدید، اپیوئیدهای قوی مانند مورفین، فنتانیل و اکسی کودون است.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: انتخاب دارو، دوز و راه تجویز با در نظر گرفتن شدت درد، مکانیسم درد، سابقه درمانی، عملکرد ارگانهای حیاتی (کلیه و کبد) و تداخلات دارویی صورت میگیرد؛ اغلب از داروهای کمکی مانند داروهای ضدافسردگی یا ضدتشنج برای دردهای نوروپاتیک، کورتیکواستروئیدها و ضدتهوعها نیز بهطور همزمان استفاده میشود.
عوارض مصرف اپیوئیدها
دکتر فرودی افزود: اگرچه اپیوئیدها سنگبنای کنترل درد در انواع سرطانها هستند، اما عوارض شایعی دارند که باید بهطور فعال مدیریت شود این عوارض شامل یبوست، تهوع، خوابآلودگی، خارش، و سرگیجه است.
به گفته وی، یبوست ناشی از مصرف این داروها با دریافت ملین قابل پیشگیری است؛ عوارض جدیتر مانند دپرسیون تنفسی، نادر، اما نیازمند توجه فوری است و بیماران با نارسایی کلیه، کبد یا بیماری قلبی و تنفسی هنگام دریافت این داروها، نیازمند تنظیم دوز و پایش دقیقتری میباشند.
خطر دپرسیون تنفسی در مصرف همزمان اپیوئیدها با آرامبخشها
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز بیان کرد: مصرف همزمان اپیوئیدها با سایر داروهای مهارکننده سیستم عصبی مرکزی مانند بنزودیازپینها، آرامبخشها، الکل یا آنتیهیستامینهای آرامبخش، خطر دپرسیون تنفسی را افزایش میدهد.
ادکسو - ۷۲۸x۹۰
دکتر فرودی با تاکید بر اینکه پایش منظم عملکرد کلیه، کبد، وضعیت تنفسی و سطح هوشیاری در بیمارانی که داروهای ضد درد مصرف میکنند، ضروری است، افزود: خانوادهها و بیماران باید نسبت به علائم هشداردهنده مانند خوابآلودگی شدید، گیجی، کاهش تعداد تنفس یا تنفس سطحی و اشکال در بیدار شدن، هوشیار باشند و در صورت مشاهده هرگونه نشانه خطر، بلافاصله با اورژانس تماس بگیرند.
رژیم دارویی ترکیبی
وی همچنین توصیه کرد: استفاده از یک رژیم ترکیبی و چندوجهی (Multimodal analgesia) بسیار مؤثر است. این رژیم شامل استفاده از داروهای غیراپیوئیدی و داروهای کمکی برای هدف قرار دادن مکانیسمهای مختلف درد است. این کار اجازه میدهد دوز اپیوئیدها به حداقل مؤثر کاهش یابد و در نتیجه عوارض مرتبط با آنها محدود شود.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، پایبندی دقیق به دستور پزشک در مورد دوز، زمانبندی و روش مصرف (مثلاً مصرف منظم برای درد مداوم) و ثبت منظم شدت درد و عوارض برای تنظیم بهینه درمان، حیاتی دانست.
به گزارش وبدا، وی در پایان تأکید کرد: مدیریت مؤثر و ایمن درد در بیماران مبتلا به سرطان یک فرآیند پویا و مبتنی بر ارزیابی مستمر است که نیازمند مشارکت فعال تیم درمان، بیمار و خانواده او میباشد. آموزش بیمار و مراقبان درباره اهداف درمان، نحوه مصرف داروها، مدیریت عوارض جانبی شایع، و شناسایی عوارض جدی، همراه با پیگیری منظم و مشورت با داروساز، اساس دستیابی به کنترل مطلوب درد با حداقل عوارض است.
منبع: هفت صبح
