جزئیات بخش‌های آسیب‌دیده در جنگ

 امروز یکشنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ با بررسی آخرین داده‌ها و اخبار منتشر شده از روند بازسازی خسارات ناشی از درگیری‌های اخیر (معروف به جنگ ماه رمضان)، شاهد یک حرکت جهادی و بسیار سریع در بازسازی زیرساخت‌های حیاتی، مناطق مسکونی، پالایشگاه‌ها و مسیر‌های مواصلاتی در سطح کشور هستیم.

در ادامه گزارش جامع و آمار تفکیکی استان‌ها بر اساس آخرین برآورد‌های رسمی (تا این لحظه) آورده شده است:

بر اساس گزارش‌های اولیه و اعلام رییس سازمان هلال احمر:

از مجموع واحد‌های آسیب‌دیده در حمله آمریکایی صهیونیستی، ۲۳۵۰۰ واحد تجاری و محل کسب‌وکار مردم است و ۱۰۰ هزار واحد مسکونی هستند.

همچنین ۳۲ دانشگاه، ۸۵۷ مدرسه و ۲۰ مرکز هلال احمر مورد هدف دشمن قرار گرفته است.

آمار اولیه از واحد‌های کاملاً تخریب شده: ۱،۰۶۹ واحد مسکونی، تجاری و اداری

واحد‌های آسیب‌دیده (نیازمند تعمیر): ۶۸،۲۳۸ واحد

خسارت به لوازم خانگی و تجاری: ۱۵،۷۳۹ واحد

گزارش بازسازی و وضعیت به تفکیک حوزه‌ها و استان‌ها

۱. زیرساخت‌های مواصلاتی (راه‌آهن و پل‌ها)

شبکه ریلی که یکی از اهداف اصلی حملات بود، با سرعت بالایی در حال بازگشت به وضعیت عادی است:

استان اصفهان (محدوده کاشان): پل راه‌آهن یحیی‌آباد با تلاش شبانه‌روزی ۴۸ ساعته کاملاً بازسازی شد و در تاریخ ۲۱ فروردین و در عرض ۷۲ ساعت بعد از تخریب، اولین قطار با موفقیت از روی آن عبور کرد.

استان زنجان: پل راه‌آهن امین‌آباد (در کیلومتر ۳۳۵ خط تهران-میانه) که هدف قرار گرفته بود، ترمیم شد و تردد کلیه قطار‌های مسافری مسیر زنجان - تبریز از عصر ۲۰ فروردین مجدداً برقرار شده است.

استان قم/مرکزی: عملیات بازسازی جهادی پل ریلی باغیک–سواریان بلافاصله پس از تخریب آغاز شده و تیم‌های مهندسی در حال کار روی آن هستند.

استان تهران و البرز: در خصوص وضعیت زیرساخت‌های راه و راه‌آهن در استان‌های تهران و البرز، آخرین گزارش‌های میدانی تا امروز ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ حاکی از تمرکز جدی تیم‌های مهندسی بر بازسازی نقاط استراتژیک آسیب‌دیده است.

مهم‌ترین رویداد در این بخش، حمله به پل B۱ البرز (پل بیلقان) در روز پنج‌شنبه ۱۳ فروردین بود. این پل که به عنوان بلندترین پل خاورمیانه و شاهکار مهندسی داخلی شناخته می‌شود، در حالی هدف قرار گرفت که در آستانه بهره‌برداری نهایی قرار داشت.

طبق گزارش معاونت عمرانی استانداری البرز، این سازه ۱۳۶ متری که نقش کلیدی در اتصال تهران به ۱۷ استان و کاهش ۴۰ درصدی ترافیک کرج داشت، از نظر سازه‌ای تحت بررسی دقیق کارشناسی قرار گرفته است.

در حال حاضر، مسیر‌های منتهی به این پل از جمله بلوار جانبازان تا اطلاع ثانوی مسدود شده تا پس از تکمیل ارزیابی‌های ایمنی، عملیات بازسازی با قید فوریت توسط شهرداری کرج و قرارگاه‌های سازندگی آغاز شود.

در بخش زیرساخت‌های ریلی پایتخت و حومه، تلاش‌ها بر حفظ پایداری شبکه و جلوگیری از توقف حمل‌ونقل کالا و مسافر متمرکز شده است.

یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های مهندسی در هفته‌های اخیر، بازسازی کامل پل ریلی امین‌آباد در مسیر راهبردی تهران-تبریز بود.

با اتمام این پروژه، تردد قطار‌های مسافری و باری که برای مدتی متوقف شده بود، از تاریخ ۲۰ فروردین به حالت عادی بازگشته و اتصال ریلی تبریز به مرکز کشور دوباره برقرار شده است.

اگرچه در جریان درگیری‌ها آسیب‌های جزئی به برخی ایستگاه‌ها و خطوط پیرامونی وارد شد، اما با تشکیل ستاد مدیریت بحران در شرکت راه‌آهن، تیم‌های فنی به صورت شبانه‌روزی در حال ایمن‌سازی و آواربرداری هستند.

برای جبران آسیب‌های وارد شده به برخی دهانه‌های پل‌های ریلی در مسیر‌های منتهی به تهران و زنجان، عملیات انتقال تجهیزات سنگین و باکس‌های بتنی (Dall) با سرعت بالا انجام شده تا خللی در تردد قطار‌های باری استراتژیک ایجاد نشود.

همچنین، نوسازی و ترمیم خطوط در مناطقی که هدف حملات پراکنده قرار گرفته بودند، با روحیه جهادی در حال انجام است و طبق آخرین اطلاعیه‌ها، شبکه ریلی استان تهران در حال بازگشت تدریجی به وضعیت عادی عملیاتی است.

۲. مناطق مسکونی و شهری و آموزشی

استان تهران: در استان تهران، به‌عنوان پرجمعیت‌ترین و مهم‌ترین مرکز کشور، خسارات ناشی از درگیری‌ها بسیار گسترده بوده و حدود ۳۳ هزار واحد مسکونی، تجاری و اداری آسیب دیده‌اند که از این میان ۱۸۰۰ واحد کاملاً تخریبی و بیش از ۲۴ هزار واحد نیازمند تعمیر هستند.

بیشترین آسیب‌ها در مناطق غرب و جنوب‌غرب، بخش‌هایی از مرکز شهر مانند بازار سیداسماعیل، بازار تهران و همچنین مناطق شرقی مثل دماوند و پیروزی و نبرد و شهرستان‌های اطراف مثل پاکدشت گزارش شده و حتی برخی مراکز آموزشی مانند دانشگاه شهید بهشتی نیز درگیر بازسازی شده‌اند.

در پاسخ، بیش از ۱۹۰۰ نیروی عملیاتی برای ایمن‌سازی و ترمیم مستقر شده و بودجه‌ای حدود ۲۳ هزار میلیارد تومان برای بازسازی اختصاص یافته است، ضمن اینکه مجوز‌های نوسازی با تسهیلات ویژه صادر می‌شود.

همچنین مشکلات اولیه زیرساختی مانند قطعی برق برطرف شده و شبکه‌های حیاتی و حمل‌ونقل شهری به وضعیت پایدار و عادی بازگشته‌اند

استان البرز: استان البرز، به‌ویژه کرج و فردیس، در درگیری‌های اخیر با خسارات گسترده‌ای مواجه شد و در مجموع بیش از ۳۰۰۰ واحد مسکونی در ۳۰ محله و ۶ شهرستان آسیب دید که حدود ۵۶ درصد آنها در کرج (بیش از ۲۱۷۰ واحد) قرار دارد؛ بیشترین آسیب در محله‌هایی مانند گرمدره، مهرویلا، مهرشهر و گلشهر گزارش شده است.

از این تعداد، ۸۲ واحد کاملاً تخریب شده و بیش از ۲۴۰۰ واحد نیازمند تعمیر و مقاوم‌سازی هستند، ضمن اینکه در حادثه‌ای در نظرآباد نیز یک زوج جان خود را از دست دادند.

در واکنش، اقدامات بازسازی شامل تعمیر فوری برخی واحدها، صدور رایگان پروانه ساختمانی و پرداخت تسهیلات تا سقف ۶۰۰ میلیون تومان آغاز شده و همزمان حدود ۹ هزار مأموریت خدمات مشاوره و حمایت روانی برای آسیب‌دیدگان انجام شده است.

استان لرستان: در استان لرستان، خسارات ناشی از درگیری‌ها بیشتر بر واحد‌های مسکونی، راه‌ها و مراکز بهداشتی متمرکز بوده و برای شروع بازسازی، اعتباری معادل ۱۰۰ میلیارد ریال اختصاص یافته است. بسیاری از واحد‌های شهری و روستایی در شهر‌هایی مانند خرم‌آباد و دلفان آسیب دیده‌اند و همچنان ارزیابی نهایی برای پرداخت کمک‌های بلاعوض در حال انجام است.

در بخش خدمات عمومی، برخی خانه‌های بهداشت آسیب دیده و به‌جای آنها واحد‌های پیش‌ساخته مستقر شده‌اند و بازسازی مدارس نیز با اولویت بالا دنبال می‌شود.

همچنین بخشی از جاده‌ها و پل‌ها دچار خسارت جزئی شده که عملیات ترمیم و ایمن‌سازی آنها در حال انجام است. در حوزه اقتصادی نیز کسب‌وکار‌های روستایی آسیب دیده‌اند و ثبت‌نام برای دریافت وام‌های حمایتی آغاز شده است؛ در مجموع استان در مرحله آواربرداری و شروع مقاوم‌سازی قرار دارد و تمرکز اصلی بر بازسازی سریع پیش از فصل بارش است.

استان فارس: در استان فارس، بیشترین خسارات مسکونی مربوط به روستا‌های اطراف شیراز و مناطق جنوبی بوده که در قالب هزاران واحد تعمیری در حال ارزیابی برای دریافت کمک‌های بلاعوض هستند.

در شهر شیراز، آسیب‌ها عمدتاً جزئی و شامل شکستگی شیشه‌ها و خسارت به نمای ساختمان‌ها بوده که بخش زیادی از آن توسط شهرداری ترمیم شده است.

در حوزه آموزشی، تعداد قابل‌توجهی از مدارس استان آسیب دیده‌اند و بازسازی آنها با هدف جلوگیری از اختلال در امتحانات پایان سال با سرعت ادامه دارد.

همچنین برخی مراکز درمانی آسیب‌دیده در مناطق دورافتاده با کانکس‌های مجهز جایگزین شده‌اند تا خدمات متوقف نشود.

در بخش اقتصادی نیز کسب‌وکار‌های روستایی و انبار‌های کشاورزی آسیب دیده‌اند و برای احیای آنها تسهیلات حمایتی در نظر گرفته شد.

استان اصفهان: در استان اصفهان، به‌ویژه در کلان‌شهر اصفهان و شهر‌های اطراف، بیش از ۲۱۰۰ واحد مسکونی بر اثر موج انفجار و ترکش آسیب دیده‌اند و روند بازسازی با سرعت در حال انجام است.

بنیاد مسکن پرداخت کمک‌های بلاعوض (تا سقف مشخص برای هر متر مربع واحد‌های تخریبی) را آغاز کرده و شهرداری نیز با اعزام اکیپ‌های رایگان، تعمیر نمای ساختمان‌ها و شیشه‌های شکسته را دنبال می‌کند.

در بخش آموزشی، تعدادی از مدارس استان در میان مراکز آسیب‌دیده قرار دارند و بازسازی آنها با هدف بازگشت سریع دانش‌آموزان تا پایان فروردین در حال انجام است. در مجموع، اصفهان اکنون به یک کارگاه گسترده بازسازی تبدیل شده تا هرچه سریع‌تر شرایط عادی، به‌ویژه در بخش‌های شهری و اقتصادی، برقرار شود.

استان مرکزی: در استان مرکزی، به‌ویژه در شهرستان محلات، بخش قابل توجهی از واحد‌های مسکونی دچار تخریب شده‌اند و بازسازی آنها با پرداخت وام و کمک‌های بلاعوض آغاز شده و اولویت با واحد‌های کاملاً تخریب‌شده است.

در اراک و شهرک‌های اطراف، خسارات عمدتاً جزئی بوده و شامل شکستگی شیشه‌ها و آسیب به نماست که توسط شهرداری در حال ترمیم است. در حوزه صنعت، پالایشگاه و پتروشیمی اراک تحت نظارت وزارت نفت در حال بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده هستند و تمهیدات ایمنی آنها تقویت شده است، همچنین واحد‌های صنعتی کوچک و متوسط نیز برای جبران خسارات تحت پوشش تسهیلات حمایتی قرار گرفته‌اند.

در بخش آموزشی، چندین مدرسه آسیب دیده‌اند که بازسازی آنها با استفاده از سازه‌های پیش‌ساخته در حال انجام است تا حداکثر تا اواسط اردیبهشت دوباره قابل استفاده شوند.

استان کرمانشاه: در استان کرمانشاه، به‌ویژه در شهرستان روانسر و مناطق غربی، بیشترین خسارات سازه‌ای به واحد‌های مسکونی وارد شده و تمامی واحد‌های آسیب‌دیده شناسایی و برای دریافت تسهیلات نوسازی پرونده‌سازی شده‌اند.

بخشی از خانه‌ها در شهر کرمانشاه که دچار آسیب‌های خفیف‌تر شده بودند، اکنون در مرحله مرمت و بازسازی قرار دارند و منابع اولیه برای شروع کار به مناطق تخصیص یافته است.

در حوزه بهداشت، برخی مراکز درمانی روستایی آسیب دیده و با واحد‌های پیش‌ساخته جایگزین شده‌اند تا خدمات درمانی ادامه یابد، همچنین مراکز هلال احمر استان در اولویت بازسازی قرار گرفته‌اند.

در بخش آموزشی نیز بازسازی مدارس مناطق مرزی آغاز شده و هدف این است که تا پایان فروردین، فعالیت آموزشی بدون اختلال ادامه پیدا کند.

استان آذربایجان شرقی: در استان آذربایجان شرقی، به‌ویژه در شهر تبریز، خسارات شهری عمدتاً به‌صورت شکستگی شیشه‌ها و آسیب به نمای ساختمان‌ها بوده که با اجرای طرح نوسازی سریع توسط شهرداری در حال ترمیم است.

در مناطق روستایی نیز تعدادی از واحد‌های مسکونی دچار آسیب شده‌اند و بنیاد مسکن پرداخت وام‌های نوسازی برای خانه‌های دارای ترک‌های سازه‌ای را آغاز کرده است.

در بخش آموزشی، برخی مدارس استان در فهرست مراکز آسیب‌دیده قرار دارند و بازسازی آنها با هدف آماده‌سازی تا پایان فروردین در حال انجام است.

همچنین تعدادی از پایگاه‌های امدادی هلال احمر آسیب دیده‌اند که بازسازی آنها با اولویت و استفاده از مصالح مقاوم در دست اجراست.

تسهیلات و حمایت‌های مالی دولت برای بازسازی

برای تسریع در بازگشت مردم به زندگی عادی، کمک‌های مالی بلاعوض قابل توجهی به تصویب رسیده است:

منازل کاملاً تخریب‌شده: پرداخت کمک بلاعوض تا سقف ۲۸ میلیون تومان به ازای هر مترمربع.

واحد‌های نیازمند تعمیر: پرداخت ۹ تا ۱۸ میلیون تومان کمک بلاعوض (بسته به میزان خسارت).

تسهیلات مالیاتی: تمدید مهلت تسلیم اظهارنامه‌های مالیاتی تا ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ برای حمایت از کسب‌وکار‌های آسیب‌دیده.

وضعیت پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها

صنعت پالایشگاهی و پتروشیمی در جریان «جنگ رمضان» آسیب‌هایی دیده و برنامه‌های بازسازی آنها با قید فوریت در حال انجام است:

پالایشگاه لاوان: این پالایشگاه که حتی پس از آتش‌بس نیز مورد هدف قرار گرفت، اکنون در مرحله آواربرداری و بازسازی قرار دارد.

به گفته معاون وزیر نفت، با استقرار تیم‌های عملیاتی و جایگزینی تجهیزات آسیب‌دیده، بخش‌هایی از پالایشگاه لاوان تا حدود ۱۰ روز آینده راه‌اندازی می‌شود و سایر بخش‌ها نیز به صورت مرحله‌ای وارد مدار تولید خواهند شد.

پتروشیمی بوعلی: در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر، عملیات بازسازی گسترده‌ای تحت نظارت وزارت نفت و قرارگاه‌های سازندگی برای احیای ظرفیت‌های تولیدی در جریان است.

برخی واحد‌های کلیدی مانند پتروشیمی بوعلی سینا دچار آسیب شده‌اند و در حال بازسازی فوری هستند، در حالی که سایر مجتمع‌ها با حداکثر ظرفیت برای جلوگیری از افت تولید فعالیت می‌کنند.

همچنین زیرساخت‌های حیاتی مانند شبکه برق، بخار و اسکله‌های صادراتی ترمیم شده یا در حال بازسازی‌اند تا روند تولید و صادرات مختل نشود.

در بخش مسکونی، بیش از ۱۵۰۰ واحد در ماهشهر و سربندر دچار خسارت (عمدتاً شکستگی شیشه و ترک سازه‌ای) شده‌اند و طرح نوسازی سریع و پرداخت کمک‌های بلاعوض برای آنها آغاز شده است. همزمان اقدامات پدافند غیرعامل و ایمنی نیز تقویت شده و برای حفظ پایداری تولید و حمایت از نیروی کار، بسته‌های حمایتی و معیشتی در نظر گرفته شده است.

پتروشیمی تهران (پالایشگاه شهید تندگویان): در منطقه جنوب تهران، صنایع نفتی و پتروشیمی از جمله پالایشگاه تندگویان با وجود تهدیدات، همچنان در وضعیت پایدار قرار دارند و اختلال جدی در تولید سوخت و محصولات پایه ایجاد نشده است.

با این حال، زیرساخت‌های جانبی به‌ویژه شبکه برق در ۴۷۴ نقطه آسیب دیده و خسارتی بیش از ۲.۱ همت برآورد شده که بخش عمده آن ترمیم و به مدار بازگشته است. در مناطق مسکونی اطراف صنایع، مانند جنوب و جنوب‌غرب تهران، حدود ۷۰ درصد واحد‌های آسیب‌دیده بازسازی شده و برای ساکنان واحد‌های تخریب‌شده اسکان موقت فراهم شده است.

همچنین دولت با ارائه بسته حمایتی ۷۰۰ همتی شامل تأمین تجهیزات، معافیت‌های مالیاتی و تسهیلات بانکی، از صنایع پشتیبانی می‌کند تا پایداری تولید و روند بازسازی حفظ شود.

پالایشگاه‌های پارس جنوبی (عسلویه): پالایشگاه‌های گاز در منطقه عسلویه که نقش حیاتی در تأمین گاز کشور دارند، از اهداف اصلی در درگیری‌های اخیر بودند:

وضعیت خسارات: در جریان حملات، به برخی از تجهیزات جانبی و واحد‌های فرآیندی در چند فاز پارس جنوبی آسیب‌هایی وارد شد که منجر به افت موقت فشار گاز در شبکه سراسری گردید.

روند بازسازی: طبق اعلام وزارت نفت، عملیات بازسازی در فاز‌های آسیب‌دیده با تکیه بر توان داخلی و قطعات موجود در انبار‌ها آغاز شده است. اولویت اصلی، بازگرداندن این فاز‌ها به حداکثر ظرفیت تولید برای تأمین گاز بخش خانگی و نیروگاهی است.

امنیت: در حال حاضر، لایه‌های پدافندی در منطقه عسلویه تقویت شده تا از تکرار آسیب به زیرساخت‌های استراتژیک جلوگیری شود.

مجتمع پتروشیمی دماوند (هاب دوم عسلویه): پتروشیمی دماوند به عنوان تأمین‌کننده یوتیلیتی (برق، آب، بخار و...) برای بسیاری از پتروشیمی‌های فاز ۲ عسلویه، جایگاه بسیار مهمی دارد:

تأثیر حملات: آسیب به بخش‌هایی از زیرساخت‌های توزیع برق و بخار در این مجتمع، باعث توقف موقت فعالیت در برخی پتروشیمی‌های مصرف‌کننده (مانند واحد‌های تولید متانول و پلی‌اتیلن) در منطقه پارس ۲ شد.

بازسازی تجهیزات حساس: تیم‌های مهندسی پتروشیمی با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان در حال ترمیم پست‌های برق و خطوط انتقال هستند. گزارش‌ها حاکی از آن است که بخشی از ظرفیت برق‌رسانی این مجتمع بازیابی شده و پتروشیمی‌های منطقه به تدریج در حال بازگشت به مدار تولید هستند.

وضعیت مجتمع فولاد مبارکه اصفهان

فولاد مبارکه به عنوان یکی از صنایع مادر، متحمل خسارات سنگینی شده است:

توقف تولید: بر اساس اطلاعیه شماره ۵ این مجتمع در ۱۳ فروردین ۱۴۰۵، به دلیل حملات سنگین در تاریخ ۱۱ فروردین، واحد‌های مرتبط با فرایند تولید به شدت تخریب شده و خطوط تولید این مجتمع به طور کامل متوقف شده است.

برنامه‌های جبران خسارت: کمیسیون صنایع و معادن مجلس برای بررسی وضعیت این مجتمع و حمایت از کارکنان آن تشکیل جلسه داده است.

برای جبران خسارات و بازگشت سریع‌تر این مجتمع به مدار تولید، پیشنهاد شده است که ضمن تخصیص بودجه برای پرداخت غرامت، مجوز واردات ورق فولادی به فولاد مبارکه داده شود تا هم نیاز بازار داخلی تأمین گردد و هم منابع لازم برای بازسازی ظرفیت‌های تولیدی شرکت فراهم شود.

شهرک‌های صنعتی و صنایع کلیدی

وزارت صمت برنامه‌های ویژه‌ای برای بازسازی و حفظ زنجیره تأمین در شهرک‌های صنعتی در نظر گرفته است:

تشکیل قرارگاه مرکزی: از روز نخست درگیری‌ها، یک «قرارگاه مرکزی» در وزارت صمت برای پایش لحظه‌ای و رفع نیاز‌های کارخانجات و شهرک‌های صنعتی آسیب‌دیده تشکیل شده است.

شیفت‌های مضاعف: برای جبران افت تولید ناشی از توقف واحد‌های آسیب‌دیده، سایر کارخانجات و واحد‌های تولیدی با هماهنگی وزارت صمت در سه شیفت کاری در حال فعالیت هستند.

حمایت از کارگران: با هماهنگی وزارت کار، تمهیدات لازم برای پرداخت بیمه بیکاری به کارگران شاغل در واحد‌های صنعتی و شهرک‌های آسیب‌دیده تا زمان تکمیل بازسازی اندیشیده شده است تا امنیت شغلی و معیشتی آنان حفظ شود.