انواع کنتاکتور در بازار بر اساس نوع جریان، تعداد فاز، نوع کاربری و حتی برند به چند مورد مختلف در بازار تقسیم میشوند. به طور مثال اگر قصد خرید کنتاکتور اشنایدر با بهترین مشخصات را داشته باشید، باید حتما به مشخصات فنی آن توجه داشته باشید. در ادامه مطلب به بررسی انواع مختلف کنتاکتور در بازار میپردازیم.

کنتاکتور یک سوئیچ الکتریکی در دنیای برق است که جریان را در مدارهای قدرت کنترل میکند. پس اولین موردی که باعث تولید کنتاکتور در انواع مختلف شده، نوع جریان آن است.
این نوع کنتاکتور برای قطع و وصل جریانهای متناوب استفاده میشود. وقتی با تجهیزاتی مثل موتور، پمپ و سیستمهای روشنایی سر و کار دارید، باید حتما برای کنترل آن مدار از کنتاکتور جریان AC استفاده کرد.
کنتاکتور جریان مستقیم یا همان DC، با توجه به این نوع جریان، نیاز به طراحی خاصی دارد؛ برای این که قوس الکتریکی را مهار کند، این طراحی لازم است. از آن جایی هنگام قطع کردن جریان یک جرقه سنگین میزند، پس قطعا این تنظیمات و طراحی تقریبا سخت لازم است.
به طور کلی انواع کنتاکتور از دیدگاه تعداد فاز، به دو دسته کلی کنتاکتور تک فاز و سه فاز تقسیم میشوند.

اگر پروژه یا سیستم شما کوچک است و مدارهای کم توان را در خود دارد، باید سراغ کنتاکتورهای تک فاز بروید. این نوع کنتاکتور برای سیستمهای روشنایی یا حتی خانگی کاربرد خوبی دارد. معمولا ۱ کنتاکت قدرت و ۲ کنتاکت کمکی را شامل میشوند. پیشنهاد میشود که نهایتا برای جریانهای ۶۳ آمپر از آنها استفاده کنید.
کنتاکتورهای سه فاز برای پروژه و سیستمهای فشار قویتر کاربرد دارد. دستگاههای سه فاز با استفاده از این نوع کنتاکتور دیگر با خطری از بابت جریان رو به رو نیستند. برای کنترل ژنراتورها و پمپهای آب کاربرد زیادی دارند. بر عکس تک فاز، کنتاکتور سه فاز ۶ کنتاکت در خود دارد که ۳ عدد کمکی و ۳ عدد آنها قدرت است. بهتر است تا ۴۰۰ ولت از این نوع کنتاکتور استفاده شود.
انواع کنتاکتور بسته به کاربرد هم به موارد مختلفی تقسیم میشوند.
کنتاکتورهای قدرت رایجترین نوع کنتاکتور در دنیای برق صنعتی هستند. این نوع کنتاکتور میتواند جریانهای بالا را کنترل کند. قیمت مناسب و ابعاد بزرگ تری نسبت به دیگر کنتاکتورها دارد.
این نوع کنتاکتور برای جریانهای کمتر استفاده میشود و مناسب تابلو برقهای کوچکتر است. مینی کنتاکتورها برای روشنایی و موتورهای کوچک کاربرد دارند.
کنتاکتورهای خازنی برای سوئیچینگ بین بانکهای خازنی کاربرد دارد. اگر از سیستمهای اصلاح ضریب قدرت استفاده میکنید، باید سراغ کنتاکتور خازنی بروید.
در سیستمهای برقی محیطهایی مثل بیمارستان، کتابخانه یا حتی آپارتمانها باید از کنتاکتور بی صدا یا در واقع کم صدا استفاده کرد. این نوع کنتاکتور در خود هسته لمینت شده و فنرهای دمپینگ است. همین دو ویژگی صدا را به مراتب کاهش داده.
در برخی از محیط ها، گرد و غبار زیاد و سطح آلودگی، میتواند به کنتاکتورهای ساده آسیب بزند. مثلا میتواند باعث سوختن بوبین کنتاکتور اشنایدر شود؛ در این شرایط کنتاکتور خلاء کاربرد دارد. این کنتاکتور بسیار مقاوم و بدون قطعات متحرک است.
هر مشخصات عمومی و پایهای که یک کنتاکتور باید داشته باشد را در خود دارد. در واقع کنتاکتورهای معمولی سادهترین شکل یک نوع کنتاکتور هستند. به همین دلیل در کاربردها و سیستمهای عمومی و ساده استفاده میشوند.
هر نوع کنتاکتوری که بخواهید بخرید و انتخاب کنید، باید به یک سری مشخصه حتما توجه کنید. در جدول زیر تمام مشخصههای مهم را برایتان آوردهایم:
|
عنوان مشخصه |
توضیح |
|
جریان مجاز (Ith) |
بیشترین مقدار جریانی که کنتاکتور میتواند بهصورت مداوم عبور دهد بدون اینکه دچار افزایش دمای غیرعادی یا خرابی شود. |
|
ولتاژ کاری (Ue) |
میزان ولتاژی که کنتاکتور برای عملکرد صحیح به آن نیاز دارد و باید با ولتاژ مدار هماهنگ باشد. |
|
توان در حالت AC-1 |
ظرفیت کنتاکتور برای کنترل بارهای ساده و مقاومتی مانند هیتر یا روشنایی معمولی. |
|
توان در حالت AC-3 |
میزان توان قابل تحمل کنتاکتور هنگام راهاندازی و کنترل الکتروموتورها. |
|
کلاس کاری (AC Category) |
مشخص میکند کنتاکتور برای چه نوع باری طراحی شده و در چه شرایطی بهترین عملکرد را دارد. |
|
AC-1 |
مناسب تجهیزات مقاومتی و بارهایی با جریان یکنواخت. |
|
AC-3 |
کاربردی برای موتورهای الکتریکی و بارهای القایی متداول. |
|
AC-4 |
مخصوص مدارهای روشنایی صنعتی و لامپهای تخلیه گازی. |
|
AC-5 |
قابل استفاده برای تجهیزاتی مانند ترانسفورماتور و بوبینهای مغناطیسی. |
|
ولتاژ بوبین (Uc) |
ولتاژی که باید به سیمپیچ کنتاکتور اعمال شود تا عمل قطع و وصل انجام گیرد. |
|
فرکانس بوبین |
فرکانس برق ورودی موردنیاز بوبین در مدلهای AC، مانند 50 یا 60 هرتز. |
|
تعداد کنتاکتها |
تعداد پلهای قدرت و کنتاکتهای کمکی موجود در ساختار کنتاکتور. |
|
مدل کنتاکتها |
نوع عملکرد کنتاکتها که معمولاً بهصورت باز (NO) یا بسته (NC) تعریف میشود. |
|
درجه حفاظتی (IP) |
نشاندهنده میزان مقاومت تجهیز در برابر نفوذ گردوغبار و رطوبت محیطی. |
|
ابعاد و جرم دستگاه |
اندازه فیزیکی و وزن کنتاکتور که در نصب و جانمایی تابلو اهمیت دارد. |
قطعا بهترین کنتاکتورها تولید شده توسط برندهای خارجی هستند. برندهای مختلفی مثل اشنایدر، زیمنس، هیوندای و حتی ABB همه نوع کنتاکتور رو تولید کردهاند. اگر بخواهیم بر اساس تجربه کاربری در بازار بگوییم، کنتاکتورهای اشنایدر بهترین کیفیت را دارند. برای خرید این محصول میتوانید به فروشگاههایی مثل ثامن کنترل شرق که نمایندگی اشنایدر را برعهده دارند مراجعه کنید.
دانستید که انواع کنتاکتور بر اساس جریان و تعداد فاز به دستههای مختلفی تقسیم میشود. در کنار همه این موارد توجه داشته باشید که انتخاب یک فروشگاه و مرجع معتبر برای خرید، بخش مهمی از خرید است. پس بعد از انتخاب نوع کنتاکتور، حتما سراغ یک فروشگاه معتبر بروید؛ چرا که کنتاکتور فیک در بازار زیاد است.