پزشکیان و ترامپ، تفاهم‌نامه ایران و آمریکا را امضا کردند

اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه بامداد امروز (پنجشنبه) ۲۸ خردادماه در گفت‌وگویی تلویزیونی گفت که یادداشت تفاهم اسلام‌آباد توسط دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان رؤسای جمهور آمریکا و ایران امضا شد.

وی افزود: همین الان که صحبت می‌کنیم متن رسما به امضای رؤسای جمهور دو کشور رسیده باشد. بامداد روز ۲۸ خردادماه قرار بود امضا شده باشد.

بقائی عنوان کرد: این برنامه وجود داشت و قرار بود نشستی در سوئیس برگزار و طی آن متن به امضای رسمی دو طرف برسد. طی ۲۴ ساعت گذشته یک مقدار بیشتر در این خصوص بررسی کردیم و به این نتیجه رسیدیم که گزینه بهتر این است که متن توسط رؤسای جمهور دو کشور و به صورت مجازی امضا شود.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی ادامه داد: دلایل زیادی برای این کار داریم یکی از دلایلش این است که وقتی متن به امضای بالاترین مقام‌های دو کشور برسد، نقض آن هزینه‌هایش بیشتر خواهد بود. با توجه به تجاربی که از قبل داریم ترجیح‌مان این بود که این اتفاق بیفتد.

وی افزود: ضمن اینکه فکر می‌کنم برگزاری مراسم هم خیلی جایی ندارد.

این دیپلمات ارشد ایرانی درباره نشست روز جمعه در سوئیس عنوان کرد: قرار است فاز بعدی مذاکرات را داشته باشیم و هنوز در دستورکار است که این نشست در سوئیس برگزار شود. باید ببینیم ظرف ساعات آینده طرفین از طریق میانجی‌ها به چه نتیجه‌ای می‌رسند.

وی درباره روندی که منجر به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد شد، با بیان اینکه ما راه طولانی طی کردیم، اظهار داشت: برای ما دستورالعمل‌هایی که توسط شورای عالی امنیت ملی از همان روز آتش‌بس ۱۹ فروردین ماه صادر شد، ملاک عمل بود. تعداد بند‌ها خیلی مهم نیست، مهم این است که همه موضوعاتی که برای ما مهم بود و تأمین کننده منافع و امنیت ملی بود، در این متن گنجانده شود. بعضی از موضوعات لازم بود در قالب دو بند تدوین شود لذا خیلی عدد و رقم اینکه ۱۰ بند یا ۱۴ بند اهمیت ندارد.

بقائی ادامه داد: مهم این است که همه مواردی که برای ما اهمیت داشت و جزو دستورالعمل‌های هیأت مذاکره کننده بود در متن ۱۴ بندی گنجانده شد.

سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین گفت: الان می‌توانیم بگوییم متن رسما نهایی شده است، چون دو طرف امضا کرده‌اند. 

این دیپلمات ارشد ایرانی ادامه داد: تفاهمی بود که دو طرف انجام داده بودند که تا قبل از نهایی شدن متن منتشر نشود ولی در خصوص محتوای متن بار‌ها توضیح داده بودیم. چیز ناگفته‌ای نگذاشته بودیم و درباره کلیت موضوعات همه موارد را کم و بیش بیان کرده بودیم.

بقائی درباره لبنان که در متن یادداشت تفاهم به آن پرداخته شده، خاطرنشان کرد: ایران نشان داده که دوستانش را بغل می‌کند. دوستانش را در هیچ شرایطی تنها نمی‌گذارد. برای ما آتش‌بس در لبنان به اندازه آتش‌بس در ایران و در ادامه خاتمه جنگ در لبنان به اندازه خاتمه جنگ در ایران اهمیت داشت و دارد و بار‌ها گفته بودیم.

وی افزود: در بند اول یادداشت تفاهم سه بار از کلمه لبنان نام برده شده است و بر خاتمه جنگ در لبنان تأکید شده و همین طور احترام به تمامیت سرزمینی و حاکمیت لبنان.

وی گفت: این کاملا گویاست. جمله پایانی هم ناظر بر این است که در متن توافق نهایی که قرار است ظرف ۶۰ روز تنظیم شود حتما این موضوع مجددا مورد تأکید قرار خواهد گرفت.

بقائی در پاسخ به این سؤال که آیا با این یادداشت تفاهم خیالتان راحت است که هیچ عملیات نظامی صورت نگیرد و ...؟ گفت: خیر. 

وی ادامه داد: اینکه الان در این مرحله ما یک توافق خاتمه جنگ را امضا کردیم به این معنا نیست که ما گذشته را فراموش کنیم و به این معنا نیست که درس‌هایی که با قیمت گزاف و بهای سنگین آموختیم را رها کنیم. تجربه‌های قبلی همواره بید پیش چشم ما باشد. الان کار ما سخت‌تر از قبل است. چون همیشه اجرای توافقنامه‌های بین‌المللی از تدوین آن به مراتب سخت‌تر است. به ویژه در خصوص طرف‌هایی که نشان دادند به تعهداتشان پایبند نیستند.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: دستگاه دیپلماسی به پشتوانه حمایت همه جانبه مردم و مدافعان وطن و توکل بر خدا توانست به متنی دست یابد که به نظر ما تأمین کننده منافع و مصالح کشور است. از این به بعد همه باید مراقب باشیم که در اجرا به نحوی عمل کنیم که طرف مقابل مجبور به پایبندی به تعهداتش باشد.

بقائی اظهار داشت: کار ما تازه شروع شده است. هم به دلیل اینکه باید مراقبت کنیم نسبت به اجرای یادداشت تفاهم و هم از این جهت که ما در یک بازه ۶۰ روزه که بلافاصله بعد از امضای این متن شروع می‌شود، باید هم در مورد جزییات مربوط به اجرای بخش‌هایی از این سند کار کنیم و هم در مورد موضوع رفع تحریم‌ها و موضوع هسته‌ای. در متن تأکید شده ما منحصرا در خصوص این دو موضوع صحبت می‌کنیم.

وی در بخش دیگری بیان کرد: ما همیشه به خودمان متکی بودیم و می‌دانیم چطور تمامیت ارضی و حاکمیت ملی خود را حفظ کنیم. اینکه در متن آمده که آمریکا احترام می‌گذارد بیان عادی است که همه کشور‌ها از جمله آمریکا نسبت به دیگر کشور‌ها دارند.

این دیپلمات ارشد ایرانی همچنین گفت: ما از اول تأکید کردیم در خصوص موضوع هـ‌سته‌ای در این مرحله صحبت نمی‌کنیم. تصمیم حکیمانه ایران این بود درباره موضوعی که دو بار صحبت کردیم و منجر به انهدام میز مذاکره توسط طرف مقابل و به کشور ما تعرض شد، صحبت نکنیم. از زمان امضای این معاهده قرار است به مدت ۶۰ روز درباره آن دو موضوع (هسته‌ای و تحریم‌ها) صحبت کنیم. 

وی گفت: هر روزی بتوانیم تحریم‌های ظالمانه را برداریم به نفع‌مان خواهد بود. اگر لازم باشد این بازه زمانی تمدید خواهد شد.

بقائی افزود: تلاش ما این است که در این بازه زمانی تحریم‌ها را لغو کنیم.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره رفع محاصره دریایی هم بیان کرد: طبق این بند، به صورت متناظر قرار بر این بود که آمریکا طی ۳۰ روز آن چیزی را که تحت عنوان محاصره دریایی علیه ایران اعمال کردند، بردارند و متقابلاً ما هم در رابطه با تردد در تنگه هرمز چنین کاری را انجام دهیم. 

وی افزود: بعد از تحولات مربوط به حمله رژیم صهیونیستی به ضاحیه و برنامه ایران برای اقدام متقابل، که تهدیدی بسیار معتبر و جدی انجام شد، مذاکراتی خیلی فوری انجام و قرار بر این شد که آمریکا تعهد خود را بلافاصله در رابطه با برداشتن محاصره دریایی انجام دهد و این اتفاق افتاد.

سخنگوی وزارت خارجه یادآور شد: ما صرفاً به حرف و قول طرف مقابل بسنده نمی‌کنیم. رصدی که انجام شد، نشان داد که ظرف دو سه روز گذشته کشتی‌های ما بدون مشکلی وارد بنادر شده و آنهایی که محموله‌ای داشتند، از بنادر خارج شده‌اند. این تعهد شروع شده و تعهد ما هم بلافاصله پس از امضای این سند، در رابطه با تنگه هرمز شروع می‌شود.

بقائی در پاسخ به سؤال مجری مبنی بر اینکه آیا در ۲۸ خرداد شاهد باز شدن تنگه هرمز و تردد کشتی‌ها با ترتیبات ایران خواهیم بود؟ اظهار داشت: بله. به مدت ۳۰ روز این کار باید انجام شود تا به حجم ترافیک دریایی که قبل از ۹ اسفند برقرار بود، برسد. این زمان لازم است، هم برای اینکه شما ترتیبات لازم را تمهید کنید و هم برای اینکه اگر موانع فنی وجود دارد، رفع شود.

این دیپلمات ارشد ایرانی به موضوع خروج نیرو‌های نظامی از منطقه اشاره کرد و گفت: این یک هدف راهبردی برای ایران است. ما اعتقاد داریم که حضور نیرو‌های نظامی بیگانه در منطقه ما، جز ناامنی، جنگ، فتنه و تفرقه، برای منطقه چیزی به ارمغان نیاورده است. 

وی افزود: کشور‌های منطقه نیز شاهد این موضوع بوده‌اند. کشور‌های منطقه دیده‌اند که وجود پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه، صرفاً آنها را در برابر اقدامات دفاعی ایران آسیب‌پذیر می‌کند.

وی در ادامه ضمن ابراز نارضایتی شدید ایران از اتفاقاتی که در چند ماه گذشته و به‌ویژه از ۹ اسفند، در منطقه افتاد، بیان کرد: علی‌رغم همه هشدار‌های ما به کشور‌های منطقه و کشور‌های همسایه مبنی بر اینکه اجازه سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی از پایگاه‌ها، امکانات و خاک خود را برای حمله به یک کشور مسلمان ندهند، متأسفانه این اتفاق رخ داد و ایران نیز طبق اصل دفاع مشروع، پایگاه‌ها و امکانات مورد استفاده برای حمله به ایران را مورد هدف قرار داد. این بخشی از حق ذاتی دفاع مشروع ایران است.

بقائی اضافه کرد:، اما ما به‌عنوان کشوری که همواره قائل به اصل حسن همجواری با کشور‌های منطقه بودیم و خودمان را دوست کشور‌های منطقه می‌دانیم، همه کشور‌های مسلمان، هم‌کیش و هم‌فرهنگ و این اتفاق بسیار ناخوشایندی بود. امیدواریم کشور‌های منطقه از این اتفاقات درس گرفته باشند و برای ایجاد یک سازوکار امنیتی دسته‌جمعی که مبتنی بر اعتماد متقابل بین کشور‌های منطقه باشد، تلاش کنند.

وی بیان کرد: خروج نیرو‌های نظامی آمریکا از حوزه پیرامونی ۳۰ روز بعد از توافق نهایی باید صورت بگیرد که این هم مذاکرات خاص خود را خواهد داشت.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره اظهارات ترامپ مبنی بر اینکه قرار است درباره موشک‌های بالستیک ایران حرف بزنیم؟ گفت: موشک‌های ما اصلا دوست ندارند کسی درباره آنها حرف بزند. موشک‌های ما صرفاً برای شلیک شدن هستند، نه برای مذاکره.

وی ادامه داد: درباره توانمندی دفاعی ایران به هیچ عنوان و در هیچ روندی و با هیچ طرفی صحبت نخواهد شد، به ویژه الان که دیدیم توانمندی موشکی بومی ایران به چه میزان برای حفظ حیثیت و کیان ایران لازم است.