افزایش نگران‌کننده حیوان‌گزیدگی

قباد مرادی در اجلاس کشوری مدیران بیماری‌های واگیر که به صورت وبیناری با حضور مدیران و روسای بیماری‌های واگیر دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور برگزار شد، اظهار کرد: برخی کشور‌ها به دلیل ضعف در نظام گزارش‌دهی یا عدم ارائه اطلاعات، ممکن است در نقشه‌های جهانی وضعیت مطلوبی داشته باشند، اما این موضوع به معنای نبود بیماری در چنین کشور‌هایی نیست.

وی افزود: در کشور سیاست شفافی برای کشف و گزارش موارد بیماری‌های واگیر قابل گزارش در سطح ملی و بین المللی داشته و داریم. معتقدیم عدم گزارش دهی بیماری‌های واگیر می‌تواند مشکلات سلامت مردم یک جامعه و تلاش برای ارتقا سلامت را پنهان کند. اگر چه هدف ما در برنامه بیماری‌های واگیر ریشه کنی، حذف، پیگیری و کنترل است، اما کم گزارش دهی هیچ گاه منجر به رفع مشکل نمی‌شود.

مرادی با اشاره به عملکرد برخی دانشگاه‌های علوم پزشکی در حوزه گزارش‌دهی بیماری‌ها گفت: گاهی مشاهده می‌شود برخی دانشگاه‌ها یا دانشکده‌ها آمار کم‌تر از انتظاری از بیماری‌های هدف گزارش می‌کنند در حالی که این موضوع الزاماً به معنای وضعیت مطلوب نیست. دیده بانی دقیق بیماری‌های واگیر اهمیت استراتژیک و اساسی برای آمادگی و پاسخ دارد.

وی ادامه داد: در مواردی، پایین بودن آمار گزارش‌ها می‌تواند نشان‌دهنده ضعف نظام دیده‌بانی باشد. انتظار ما این است که دانشگاه‌ها با تقویت نظام‌های دیده بانی، موارد بیماری را به‌موقع شناسایی و ثبت کنند و مداخله لازم را به عمل آورند؛ یکی از بهترین روش‌های کنترل همه بیماریها، تشخیص به موقع و مداخله سریع است.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت تأکید کرد: هرچه نظام مراقبت قوی‌تر باشد، می‌تواند با حساسیت بیشتری موارد بیماری را شناسایی کند. از نقطه نظر دیده بانی، این موضوع نقطه ضعف نیست بلکه نشانه عملکرد مناسب نظام سلامت در کشف و کنترل بیماری‌ها است البته حتما باید بتوانیم با مداخله مناسب بیماری‌های واگیر را کنترل کنیم.

وی در ادامه با اشاره به بیماری‌های مشترک انسان و حیوان اظهار کرد: افزایش موارد حیوان‌گزیدگی در کشور با شتاب زیادی در حال وقوع است و این روند نیازمند مداخلات جدی و همکاری مؤثر میان دستگاه‌های مسئول است. وزارات بهداشت در این زمینه وظیفه ارائه خدمات درمانی و واکسیناسیون را به افراد حیوان گزیده به عهده دارد.

مرادی افزود: ویروس هاری در کشور در حیوانات وحشی، سگ‌های ولگرد، دام‌ها و حیوانات اهلی با تفاوت‌هایی از نظر میزان الودگی در گردش و البته نگران کننده است.

وی با اشاره به نقش دستگاه‌های مختلف در کنترل بیماری‌های مشترک انسان و حیوان گفت: برای کنترل این بیماریها، هماهنگی میان وزارت بهداشت، سازمان دامپزشکی، شهرداری‌ها و سایر نهاد‌های مسئول باید بیش از گذشته تقویت شود.

حذف هاری همچنان هدفی دست یافتنی است

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با بیان اینکه حذف هاری با تعریف حذف انتقال بیماری به انسان از طریق سگ‌های ولگرد در کشور همچنان هدفی دست‌یافتنی است، خاطرنشان کرد: برخی استان‌ها بار بیشتری از موارد حیوان‌گزیدگی را به خود اختصاص داده‌اند و اجرای برنامه‌های مداخله‌ای در این مناطق باید با جدیت بیشتری دنبال شود.

ضرورت بازنگری در روش‌های مقابله با سالک

مرادی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت بیماری سالک اشاره کرد و گفت: اگرچه میزان بروز سالک در کشور کاهش یافته است، اما همچنان نیاز به مداخلات جدید و به‌روز وجود دارد. برخی روش‌های کنترل ناقلین و جوندگان همچنان بر پایه الگو‌های چند دهه قبل اجرا می‌شود، در حالی که باید از یافته‌های علمی و فناوری‌های جدید برای افزایش اثربخشی برنامه‌های کنترل سالک بهره برد.

مراقبت از بیماری‌های منتقله از آب و غذا ادامه دارد

وی با اشاره به وضعیت بیماری‌های منتقله از آب و غذا گفت: با وجود پیشرفت‌های کشور در حوزه آب و فاضلاب، همچنان باید نسبت به بیماری‌هایی مانند وبا حساسیت وجود داشته باشد؛ زیرا برخی کشور‌های منطقه و همسایه ما همچنان با این بیماری درگیر هستند. نظام سلامت باید آمادگی خود را برای شناسایی سریع موارد بیماری و کنترل طغیان‌های احتمالی حفظ کند.

مقاومت میکروبی؛ تهدیدی جدی برای سلامت

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت مقاومت میکروبی را یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام سلامت کشور دانست و گفت: شاخص‌های موجود نشان می‌دهد مقاومت آنتی‌بیوتیکی در کشور روندی نگران‌کننده دارد و در صورت بی‌توجهی می‌تواند به یکی از تهدید‌های اصلی سلامت عمومی تبدیل شود.

وی افزود: رعایت اصول کنترل عفونت، مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک‌ها و ارتقای فرهنگ ایمنی بیمار در مراکز درمانی باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

پیشرفت کشور در کنترل هپاتیت C

مرادی همچنین با اشاره به دستاورد‌های کشور در حوزه هپاتیت C گفت: طی سال‌های اخیر تعداد قابل توجهی از بیماران هپاتیت C شناسایی و درمان شده‌اند و کشور به اهداف برنامه حذف این بیماری نزدیک شده است.

وی از دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی خواست اطلاعات مربوط به بیماران درمان‌شده در سال‌های گذشته را گردآوری و مستندسازی کنند تا تصویر دقیق‌تری از تعدا افراد درمان شده، میزان پیشرفت برنامه حذف هپاتیت C به دست آید.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت تأکید کرد: شفافیت در گزارش‌دهی، تقویت نظام‌های مراقبت و دیده وری از داده‌های دقیق، مهم‌ترین ابزار‌های موفقیت در کنترل و حذف بیماری‌های واگیر در کشور است.

مرادی با اشاره به وضعیت بیماری‌های منتقله از پشه آئدس در کشور اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۹۲ اقدامات پیشگیرانه و هوشمندانه‌ای را برای مقابله با این تهدید آغاز کرده است.

وی افزود: با وجود این اقدامات، واقعیت آن است که پشه آئدس در کشور حضور دارد و انتقال محلی بیماری نیز در برخی مناطق از جمله چابهار اتفاق افتاده است؛ موضوعی که ضرورت تقویت برنامه‌های دیده وری و مراقبتی را دوچندان کرده است.

وی تصریح کرد: در کنار این چالش، کشور از حمایت و تعهد سیاسی مناسبی برای مقابله با بیماری برخوردار است و موضوع کنترل بیماری‌های منتقله از آئدس در سطوح مختلف و بالای مدیریتی کشور مورد توجه و حمایت قرار گرفته است. اکنون زمان آن رسیده است که برنامه‌های تدوین‌شده از مرحله سند و مصوبه خارج شده و به شکل عملیاتی اجرا شوند.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به تجربه برخی استان‌ها در واکنش سریع به شناسایی پشه آئدس گفت: به محض کشف پشه نباید منتظر مراجعه بیماران به مراکز درمانی ماند، بلکه باید تیم‌های بهداشتی به‌صورت فعال وارد میدان شوند و اقدامات لازم را انجام دهند.

مرادی با قدردانی از تلاش کارشناسان و مدیران حوزه بیماری‌های واگیر در شرایط سخت سیستان و بلوچستان گفت: با وجود زحمات فراوان همکاران، گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد برخی برنامه‌ها نیازمند هماهنگی و انسجام بیشتری هستند. انتظار می‌رود دانشگاه‌های علوم پزشکی منطقه با جدیت بیشتری برنامه‌های مراقبتی و کنترلی را دنبال کنند.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت همکاری همه سطوح مدیریتی کشور اظهار کرد: مقابله با بیماری‌های منتقله از آئدس نیازمند سرعت عمل، پایش مستمر، برنامه‌ریزی دقیق و همکاری نزدیک میان ستاد، دانشگاه‌ها و شهرستان‌ها است.

وی تصریح کرد: اگر نظام سلامت بتواند بیماری را کنترل کند، امکان مدیریت شرایط وجود خواهد داشت، اما در صورت تأخیر در اقدامات، بیماری کنترل اوضاع را در اختیار خواهد گرفت.

مرادی در پایان با تأکید بر اهمیت استفاده از داده‌های دقیق در برنامه‌ریزی‌های بهداشتی گفت: همه تصمیم‌ها و مداخلات باید بر اساس آمار، شاخص‌ها و شواهد علمی انجام شود و گزارش‌های مستند می‌تواند مسیر مداخلات مؤثر را مشخص و قابل اندازه گیری کند.