چرا هرم غذایی از سفره‌ها حذف شد؟

دکتر احمد اسماعیل‌زاده درباره رهنمود‌های غذایی اظهار کرد: هدف رهنمود‌های غذایی، کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر است. ارائه رهنمود‌های غذایی فقط به ایران محدود نمی‌شود، بلکه بسیاری از کشور‌ها با استفاده از رهنمود‌های غذایی در مسیر آموزش روش صحیح غذا خوردن گام برمی‌دارند تا خطر ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر کاهش یابد و همچنین طول عمر انسان‌ها بیشتر شود.

آخرین به‌روز‌رسانی هرم راهنمای غذایی کشور، ۱۴ سال گذشته

این متخصص تغذیه درباره رهنمود‌های غذایی ایران توضیح داد: رهنمود‌های غذایی کشور در گذشته طراحی شده که با عنوان «هرم راهنمای غذایی» می‌شناسیم. هرم راهنمای غذایی دو نسخه دارد و حدود ۱۴ سال از طراحی آخرین نسخه می‌گذرد.

به‌روز‌رسانی رهنمود‌های غذایی هر ۵ سال یکبار در اغلب کشور‌ها

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره ضرورت به‌روز‌رسانی رهنمود‌های غذایی گفت: از زمان طراحی آخرین نسخه هرم راهنمای غذایی تا به امروز، پیشرفت‌های بسیاری در حوزه علم تغذیه و ارتباط این مولفه با بیماری‌ها حاصل شده است. براساس این شرایط، تغییر و تحول برای رهنمود‌های غذایی کشور ضروری بود؛ بنابراین در مسیر به‌روز‌رسانی رهنمود‌های غذایی کشور گام برداشتیم. بررسی‌ها نشان می‌دهد کشور‌های دنیا نسبت به به‌روز‌رسانی رهنمود‌های غذایی هر ۵ سال یکبار اقدام می‌کنند. این در حالی است که حدود ۱۴ سال از آخرین نسخه رهنمود‌های غذایی کشور می‌گذشت و پیشرفت‌های علم تغذیه در رهنمود‌های غذایی لحاظ نمی‌شد.

به‌روز‌رسانی رهنمود‌های غذایی در بیش از ۱۰۰ کشور همگام با پیشرفت‌های علمی

ارائه رهنمود‌های غذایی در قالب «بشقاب غذایی»

اسماعیل‌زاده درباره رهنمود‌های غذایی در سطح جهان توضیح‌داد: بیش ۱۰۰ کشور، رهنمود‌های غذایی خود را متناسب با پیشرفت‌های علم تغذیه به‌روز‌رسانی کرده‌اند. حدود ۱۰ سال است که کشور‌ها از «هرم راهنمای غذایی» استفاده نمی‌کنند؛ چرا که ایراد‌های بسیاری به این هرم وارد است. برمبنای ایراد‌های وارده، کشور‌ها در مسیر تغییر رهنمود‌های غذایی گام برداشتند و رهنمود‌های غذایی را در قالب «بشقاب غذایی» ارائه داده‌اند.

چرا «هرم غذایی» از سفره ایرانیان کنار رفت؟

این متخصص تغذیه درباره «بشقاب غذایی» گفت: بشقاب غذایی، سهم هرکدام از گروه‌های غذایی در طول روز را مشخص می‌کند. شکل هندسی هرم راهنمای غذایی به نحوی است که افراد تصور می‌کنند برخی گروه‌های غذایی اهمیت چندانی ندارند. به عبارت دیگر، ساختار هرم راهنمای غذایی سبب تصور اشتباه مردم درباره اهمیت موادغذایی می‌شد؛ مردم تصور می‌کردند که برخی مواد غذایی کم‌اهمیت و برخی پراهمیت هستند. چنین تصوری یک باور غلط است؛ تمام گروه‌های غذایی برای سلامت ضروری هستند. همچنین متخصصان تغذیه در آموزش‌های خود اظهار می‌کردند هرچقدر به سمت بالای هرم حرکت کنیم، آن مواد غذایی باید کمتر مصرف شوند.

به‌روز‌رسانی رهنمود‌های غذایی کشور

«بشقاب غذایی» جایگزین «هرم راهنمای غذایی»

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با بیان اینکه به موضوع بازنگری رهنمود‌های غذایی ورود کردیم، توضیح داد: بازنگری رهنمود‌های غذایی کشور از ۲ سال گذشته آغاز شد. یک تیم متشکل از محققان تغذیه کشور در مسیر بازنگری رهنمود‌های غذایی کشور گام برداشت؛ در نهایت، بشقاب غذایی به عنوان آخرین نسخه رهنمود‌های غذایی کشور طراح شد. بشقاب غذایی، حاصل برگزاری جلسات متعدد و ۷۰۰ ساعت کار کارشناسی اساتید دانشگاه‌ها، کارشناسان تغذیه مراکز بهداشتی و مدیران تغذیه کشور است.

توجه به فعالیت بدنی در کنار تغذیه

اسماعیل‌زاده با بیان اینکه آخرین نسخه رهنمود‌های غذایی با نسخ قبلی چندین تفاوت دارد، اظهار کرد: مهم‌ترین تغییر، جایگزین شدن بشقاب غذایی با هرم راهنمای غذایی است. بشقاب غذایی، سهم مورد نیاز هر کدام از گروه‌های غذایی را مشخص می‌کند. رهنمود‌های بشقاب غذایی فقط به میزان سهم موادغذایی محدود نمی‌شود، بلکه فعالیت بدنی را مدنظر قرار داده‌ایم. تحرک و فعالیت بدنی، در کنار تغذیه نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌های مزمن دارد.

اجتناب از مصرف غذا‌های فرآوری‌شده

او درباره چالش دورریز موادغذایی نیز گفت: به طور معمول، چند توصیه به صورت مکتوب به همراه رهنمود‌های غذایی ارائه می‌دهیم. «جلوگیری از دورریز موادغذایی» و «پرهیز از مصرف غذا‌های فرآوری‌شده» نکاتی هستند که در کنار رهنمود‌های غذایی ارائه داده‌ایم. 

توجه به ملاحظات زیست‌محیطی در بشقاب غذایی

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت اظهارکرد: ملاحظات زیست‌محیطی را در بشقاب غذایی لحاظ کرده‌ایم. براین اساس، هنگامی که میزان سهم گروه‌های غذایی در بشقاب غذایی را تعیین کردیم به ملاحظات زیست‌محیطی توجه داشتیم. هدف از توجه به ملاحظات زیست‌محیطی این است که آلاینده‌ها را به حداقل میزان ممکن برسانیم. به عبارت دیگر، در کنار تولید غذا‌های سالم به حفظ محیط‌زیست کمک کنیم.

توصیه سازمان‌های بین‌المللی درباره رهنمود‌های غذایی

اسماعیل‌زاده درباره بشقاب غذایی توضیح داد: رهنمود‌های غذایی که در قالب بشقاب غذایی رونمایی کرده‌ایم، مبنایی برای «آموزش عمومی جامعه»، «سیاستگذاری‌های حوزه غذا و تغذیه» و «برنامه‌ریزی برای تولید مواد غذایی» است. همچنین سیستم بهداشتی کشور از این رهنمود بهره می‌گیرد. براساس توصیه‌های سازمان‌های بین‌المللی، کشور‌ها باید برمبنای مسائل روز، شرایط بومی خود و بار بیماری‌هایی که با آن مواجه هستند، نسبت به ارائه رهنمود‌های غذایی اقدام کنند.

توجه به نقش آب در سلامت انسان‌ها

این متخصص تغذیه درباره جایگاه آب در بشقاب غذایی اظهار کرد: نقش آب در سلامت مردم غیرقابل کتمان است؛ اما هیچ جایگاهی در هرم راهنمای غذایی نداشت. آب از اجزای مهم غذایی سالم، نقش مهمی در سلامت انسان‌ها دارد. سهم آب و نقش مهم آن در سلامت انسان‌ها را در بشقاب غذایی لحاظ کرده‌ایم. 

حذف «گروه متفرقه» در بشقاب غذایی

نقش اسید‌های چرب امگا۳ و امگا۶ در سلامت انسان‌ها

او درباره «گروه متفرقه» در هرم راهنمای غذایی گفت: گروه متفرقه هرم راهنمای غذایی، اغلب شامل چربی‌ها و شیرینی‌ها می‌شد. بر این اساس، متخصصان توصیه می‌کردند موادغذایی که در این گروه قرار دارند، کمتر مصرف شوند. این در حالی است که روغن‌های مایع گیاهی، نقش مهمی در سلامت جامعه و پیشگیری از بروز بیماری‌های مزمن دارند؛ مصرف روغن‌های گیاهی با توجه به نقش اسید‌های چرب امگا۳ و امگا۶ یک ضرورت به حساب می‌آید. بشقاب غذایی، گروه متفرفه ندارد. 

حذف سیب‌زمینی از گروه سبزیجات

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره تغییر جایگاه سیب‌زمینی در بشقاب غذایی اظهار کرد: سیب‌زمینی در هرم راهنمای غذایی جزو سبزیجات محسوب می‌شد. هنگامی که سیب‌زمینی در دسته سبزیجات قرار داشت، افراد اینطور تصور می‌کردند که مواد مغذی موجود در سبزیجات را با مصرف سیب‌زمینی دریافت می‌کنند. در حالی که موادمغذی سبزیجات با سیب‌زمینی متفاوت است. سیب‌زمینی، حاوی نشاسته است و نقش آن در خطر ابتلا به دیابت و چاقی غیرقابل انکار است. بشقاب غذایی، سیب‌زمینی را از گروه سبزیجات حذف کرده است. 

اسماعیل‌زاده توضیح‌داد: با توجه به اینکه ترکیبات سیب‌زمینی به گروه غلات نزدیک است، سیب‌زمینی را در گروه نان و غلات قرار داده‌ایم. 

منبع: ایسنا