مغز مردان زودتر پیر می‌شود یا مغز زنان؟

دانشمندان سال هاست در تلاش هستند تا بفهمند مغز زنان و مردان با افزایش سن چگونه تغییر می‌کند. اکنون نتایج مطالعات گسترده که با استفاده از هزاران تصویربرداری MRI انجام شده، نشان می‌دهد روند پیری مغز به جنسیت وابسته است، اما این تفاوت‌ها پیچیده‌تر از آن هستند که بتوان یک جنس را پیرتر از دیگری دانست.

بررسی‌های جدید نشان داده‌اند که برخی نواحی مغز مردان، به ویژه بخش‌هایی از قشر مخ و تعدادی از ساختار‌های عمقی مغز، ممکن است با افزایش سن کاهش حجم بیشتری را تجربه کنند. در مقابل، مغز زنان در بعضی نواحی کاهش حجم کمتری نشان می‌دهد، اما پس از یائسگی و کاهش سطح هورمون استروژن، تغییرات زیستی مغز سرعت بیشتری می‌گیرد و این موضوع می‌تواند یکی از عوامل افزایش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر در زنان باشد.

متخصصان تاکید می‌کنند که کاهش حجم مغز لزوما به معنای افت عملکرد شناختی نیست. مغز انسان توانایی بالایی برای سازگاری و ایجاد ارتباطات عصبی جدید دارد و بسیاری از افراد حتی با وجود تغییرات طبیعی ناشی از افزایش سن، عملکرد ذهنی مطلوبی را حفظ می‌کنند.

پژوهشگران همچنین معتقدند سبک زندگی نقش بسیار مهم تری از جنسیت در سلامت مغز ایفا می‌کند. فعالیت بدنی منظم، خواب باکیفیت، رژیم غذایی سالم، کنترل فشار خون و دیابت، پرهیز از مصرف دخانیات و حفظ فعالیت‌های ذهنی و اجتماعی، همگی می‌توانند روند طبیعی پیری مغز را کندتر کنند و خطر ابتلا به بیماری‌های تحلیل برنده عصبی را کاهش دهند.

نتایج برخی مطالعات جدید نیز نشان می‌دهد تفاوت‌های مشاهده شده میان زنان و مردان ممکن است به دلیل تاثیر هورمون‌های جنسی، عوامل ژنتیکی و حتی تفاوت در شیوه زندگی باشد. به همین دلیل پژوهشگران تاکید دارند که ارزیابی سلامت مغز باید به صورت فردی انجام شود و تنها بر اساس جنسیت نمی‌توان درباره سرعت پیری مغز قضاوت کرد.

دانشمندان امیدوارند شناخت دقیق‌تر تفاوت‌های زیستی میان مغز زنان و مردان، به توسعه روش‌های شخصی سازی شده برای پیشگیری و درمان بیماری‌هایی مانند آلزایمر، پارکینسون و سایر اختلالات عصبی کمک کند.

بر اساس شواهد علمی امروز، مهم‌ترین پیام این تحقیقات آن است که پیری مغز فرآیندی طبیعی، اما قابل تاثیرگذاری است و انتخاب‌های روزمره هر فرد می‌توانند نقش مهمی در حفظ سلامت مغز در سال‌های سالمندی داشته باشند.

منبع: عصر ایران