هشدار متخصصان درباره مصرف خودسرانه دارو

دکتر ناصر وحدتی اظهار کرد: یکی از باور‌های نادرست در جامعه این است که برای هر بیماری یا ناراحتی جسمی باید دارویی مصرف شود، در حالی که در بسیاری از بیماری‌ها، اصلاح شیوه زندگی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و ورزش می‌تواند نقش مؤثرتری در پیشگیری و حتی درمان داشته باشد.

وی با بیان اینکه دارو تنها بخشی از فرآیند درمان است، افزود: در بسیاری از بیماری‌های مزمن، رعایت رژیم غذایی مناسب، انجام فعالیت‌های بدنی مانند پیاده‌روی، نرمش یا شنا و اصلاح عادات نادرست زندگی، در کنار درمان دارویی، نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود وضعیت بیمار دارد و گاهی حتی می‌تواند نیاز به مصرف دارو را کاهش دهد.

هر دارو در کنار اثر درمانی، عارضه نیز دارد

استاد سم‌شناسی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه هیچ دارویی بدون عارضه نیست، تصریح کرد: تمامی دارو‌ها علاوه بر اثرات درمانی، ممکن است عوارض جانبی نیز ایجاد کنند و به همین دلیل مصرف آنها باید کاملاً آگاهانه و تحت نظر پزشک انجام شود.

وی ادامه داد: مصرف خودسرانه دارو یا استفاده بی‌رویه از داروها، به‌ویژه دارو‌هایی که نیازمند نسخه پزشک هستند، می‌تواند در کوتاه‌مدت یا بلندمدت موجب بروز مشکلات جدی برای سلامت افراد شود و حتی روند درمان بیماری را با اختلال مواجه کند.

دکتر وحدتی تأکید کرد: متأسفانه برخی افراد دارو‌های خود را بر اساس توصیه دوستان، بستگان، همکاران یا اطلاعات منتشر شده در فضای مجازی انتخاب می‌کنند؛ در حالی که شرایط جسمی، سن، بیماری‌های زمینه‌ای و دارو‌های مصرفی هر فرد با دیگری متفاوت است و نسخه‌ای که برای یک بیمار مناسب است، ممکن است برای فرد دیگر عوارض خطرناکی ایجاد کند.

خوددرمانی، یکی از مهم‌ترین تهدید‌های سلامت

وی خوددرمانی را یکی از چالش‌های مهم نظام سلامت دانست و گفت: مصرف دارو بدون تشخیص پزشک، علاوه بر اینکه ممکن است بیماری اصلی را پنهان کند، می‌تواند باعث تشدید بیماری، ایجاد مقاومت دارویی، بروز عوارض ناخواسته و افزایش هزینه‌های درمان شود.

استاد دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: مردم باید بدانند که هر دارو برای شرایط خاص و بیمار مشخصی تجویز می‌شود و نباید تجربه درمانی دیگران را مبنای تصمیم‌گیری برای سلامت خود قرار دهند.

پزشک را از دارو‌های مصرفی خود مطلع کنید

دکتر وحدتی با اشاره به اهمیت اطلاع پزشک از دارو‌های مصرفی بیماران گفت: بسیاری از بیماران، به‌ویژه سالمندان، به طور همزمان چند دارو مصرف می‌کنند و اطلاع پزشک از این دارو‌ها نقش مهمی در جلوگیری از تداخلات دارویی و تجویز‌های تکراری دارد.

وی افزود: توصیه می‌شود بیماران هنگام مراجعه به پزشک، دارو‌های مصرفی یا حتی دارو‌هایی را که در منزل دارند و هنوز قابل استفاده هستند، همراه خود ببرند تا پزشک بتواند با آگاهی کامل درباره ادامه درمان تصمیم‌گیری کند.

به گفته وی، این اقدام علاوه بر افزایش ایمنی درمان، از مصرف غیرضروری دارو و تحمیل هزینه‌های اضافی به بیماران نیز جلوگیری می‌کند.

اصلاح سبک زندگی؛ نخستین گام درمان

استاد سم‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه پیشگیری همواره مقدم بر درمان است، اظهار کرد: رعایت اصول تغذیه سالم، کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، کاهش استرس و ترک عادت‌های ناسالم، از مهم‌ترین عوامل حفظ سلامت و پیشگیری از بسیاری از بیماری‌ها به شمار می‌رود.

وی گفت: زمانی که این اصول به درستی رعایت شود، نیاز به مصرف دارو نیز در بسیاری از موارد کاهش پیدا می‌کند و کیفیت زندگی افراد به شکل محسوسی افزایش می‌یابد.

مصرف منطقی دارو، مسئولیتی مشترک

دکتر وحدتی در پایان با تأکید بر فرهنگ‌سازی در زمینه مصرف منطقی دارو تصریح کرد: سلامت جامعه زمانی تضمین می‌شود که مردم از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنند، توصیه‌های غیرعلمی را ملاک درمان قرار ندهند و دارو‌ها را تنها بر اساس تشخیص پزشک و مطابق دستور مصرف کنند.

وی افزود: رعایت این اصول، علاوه بر افزایش اثربخشی درمان، از بروز عوارض دارویی، مقاومت به دارو‌ها و هزینه‌های غیرضروری نظام سلامت جلوگیری کرده و نقش مهمی در ارتقای سلامت جامعه خواهد داشت.