چرا گرانی تمام نمی‌شود؟/ روایت یک اقتصاددان

علی قنبری، با اشاره به کاهش نسبی تورم در یک ماه گذشته اظهار کرد: واقعیت این است که در سال‌های اخیر، به‌ویژه در سال گذشته، روند تورم همواره افزایشی بوده است. اینکه در یک ماه یا یک هفته قیمت کالا‌ها رشد کمتری داشته یا ثابت مانده باشد، معیاری برای ثبات نرخ تورم نیست.

تورم ۱۲۸ درصدی خوراکی‌ها و فشار بر سفره مردم

وی افزود: آنچه با نیاز‌های روزمره مردم مستقیماً در ارتباط است، بخش خوراکی‌هاست که تورم نقطه به نقطه آن به ۱۲۸ درصد رسیده است. استدلال من این است که رشد قیمت‌ها، به‌ویژه در کالا‌های اساسی، همچنان ادامه خواهد داشت. فشار در بخش خوراکی‌ها از آن جهت بیشتر است که بخش عمده درآمد مردم صرف تأمین کالا‌های اساسی می‌شود؛ در غیر این صورت، جامعه با خطر سوءتغذیه مواجه خواهد شد. این در حالی است که نرخ تورم کالا‌های بادوام مانند مسکن و ماشین‌آلات، کمتر از تورم عمومی و در حدود ۳۶ درصد است.

دولت تا دهه‌ها یارانه‌های سنگینی برای نان پرداخت می‌کرد، اما در این بخش نیز یارانه‌ها کاهش یافته است؛ به‌طوری که نان و غلات در تیرماه ۱۴۰۵ رتبه سوم تورم ماهانه را به خود اختصاص دادند

این اقتصاددان با بیان این‌که علت رشد تورم، عدم توازن میان تقاضا و عرضه است گفت: در کنار این موضوع، جنگ و کاهش درآمد‌ها باعث شده سفره مردم روز به روز کوچک‌تر شود. مردم بخش قابل‌توجهی از درآمد خود را صرف خرید لبنیات، گوشت و حتی نان می‌کنند، در حالی که دستمزد‌ها ثابت مانده یا در مواردی کاهش یافته است.

قنبری تصریح کرد: دولت تا دهه‌ها یارانه‌های سنگینی برای نان پرداخت می‌کرد، اما در این بخش نیز یارانه‌ها کاهش یافته است؛ به‌طوری که نان و غلات در تیرماه ۱۴۰۵ رتبه سوم تورم ماهانه را به خود اختصاص دادند. امروزه قیمت ۶۰ تا ۸۰ هزار تومان برای یک نان سنگک، به امری عادی بدل شده است.

کسری بودجه؛ سد راه کاهش تورم

وی گفت: تا زمانی که درآمد‌ها کفاف هزینه‌ها را ندهد و کسری بودجه دولت به‌صورت سرسام‌آور ادامه یابد، نمی‌توان به کاهش تورم امیدوار بود. در حال حاضر، درآمد‌های حاصل از فروش نفت کاهش یافته و درآمد‌های مالیاتی نیز علی‌رغم رشد حدود ۴۶ درصدی، نسبت به نرخ تورم، رشد متناسبی نداشته‌اند.

راهکار اصلی: پایان دادن به تنش‌های بین‌المللی

قنبری اصلی‌ترین راهکار ثبات قیمت کالا‌ها را تصمیم برای پایان دادن به «جنگ» دانست و گفت: ما اکنون دست بالا را در جنگ داریم و آمریکا نیز نسبت به درخواست‌های قبلی خود قدری کوتاه آمده است. بنابراین، ایران باید سناریوی مناسبی برای خروج از وضعیت جنگی تدوین کند. ما باید توافق‌نامه اخیر ۱۵ بندی را که به نفع ایران بود، احیا کنیم؛ توافقی که حتی اسرائیل به‌شدت از آن ناراضی بود و عمدتاً ایران را برنده آن می‌دانست. باید با پادرمیانی کشور‌های خلیج فارس، پاکستان، ترکیه و مصر، به توافقی با آمریکا دست یافت؛ چرا که این تنش‌های منطقه‌ای مستقیماً بر تورم اثر می‌گذارد.

به گفته قنبری در حوزه مسکن نیز باید کنترل تورم را سرلوحه کار قرار دهیم و هم‌زمان تقاضای مسکن را با افزایش عرضه (به‌صورت ملکی و استیجاری) پاسخ دهیم تا مسکن ارزان‌قیمت در اختیار جوانان قرار گیرد.