آذربایجان شرقی؛ کانون نهادسازی و عقلانیت سیاسی در تاریخ معاصر ایران  

بهرام سرمست، استاندار آذربایجان شرقی، در همایش یکصد و بیست و یکمین سالگرد انقلاب مشروطه که در سالن پتروشیمی تبریز برگزار شد، با نگاهی تحلیلی به میراث مشروطیت، بر اهمیت بازخوانی درس‌های حکمرانی این انقلاب تأکید کرد. وی اظهار داشت که اهمیت مشروطه فراتر از یک تغییر رژیم سیاسی، در واقع تغییر «منطق حکمرانی» از اقتدار شخصی به اقتدار نهادی نهفته است.

تبریز؛ پناهگاه نهادگرایی و عقلانیت

سرمست با اشاره به جایگاه تاریخی منطقه، آذربایجان و به‌ویژه تبریز را کانون نهادسازی و عقلانیت سیاسی در تاریخ معاصر ایران دانست. وی خاطرنشان کرد: «نقش تبریز در مشروطیت تنها جنبه نظامی و انقلابی نداشت؛ بلکه این منطقه با ایجاد انجمن‌ها، توسعه مطبوعات و آموزش نوین، نخستین پایگاه شکل‌گیری نهادهای مدنی در ایران بود.»

توسعه؛ محصول نهادها، نه قهرمان‌پروری

استاندار آذربایجان شرقی با نقد رویکردهای قهرمان‌محور در مدیریت، خاطرنشان کرد که تجربه جهانی نشان داده توسعه پایدار محصول «نهادهای کارآمد» است و نه «افراد توانمند». وی در این راستا افزود: «اگر شخصیت‌هایی چون ستارخان و باقرخان در تاریخ می‌درخشند، به دلیل وجود بسترهای فرهنگی و نهادهای مدنی آن دوران بود که آن‌ها را پروراند. ما امروز نیز باید به دنبال تقویت نهادها باشیم تا توسعه پایدار محقق شود.»

سرمایه اجتماعی؛ کلید حکمرانی مطلوب

وی با تأکید بر نقش سرمایه اجتماعی در موفقیت برنامه‌های توسعه، گفت: «مشارکت، اعتماد و مسئولیت‌پذیری، هزینه‌های حکمرانی را کاهش و ظرفیت سیاست‌های اجتماعی را افزایش می‌دهد.» سرمست همچنین با اشاره به پیوند میان قانون و آزادی، جوهره مشروطیت را ایجاد تعادل میان اقتدار مشروع دولت و حقوق بنیادین ملت دانست.

نقش‌آفرینی دوباره آذربایجان در دولت وفاق ملی

استاندار آذربایجان شرقی در بخش دیگری از سخنان خود، نقش تاریخی این منطقه در حفظ و بالندگی ایران را یادآور شد و گفت: «آخرین نمونه این نقش‌آفرینی، استقرار دولت وفاق ملی با شعار دکتر پزشکیان است که برخاسته از فرهنگ مدنیت آذربایجان است.»

درخواست تأسیس مرکز مشروطه‌پژوهی در دانشگاه تبریز

در پایان، سرمست با اشاره به موافقت ریاست‌جمهوری با پیگیری‌های انجام شده، بر ضرورت و اهمیت تأسیس «مرکز مشروطه‌پژوهی» در دانشگاه تبریز تأکید کرد تا پژوهش‌های عمیق‌تری در این زمینه صورت گیرد.