کشف مسیری تازه برای مقابله با مقاومت سرطان پستان

وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی آورده است: درمان سرطان پستان سه‌گانه منفی به دلیل فقدان گیرنده‌های هورمونی، بسیار دشوارتر از سایر انواع سرطان پستان است. پژوهشگران دانشگاه اکلاهما با همکاری مرکز سرطان استِفِنسون دریافتند که این نوع تومور با استفاده از سلول‌های ایمنی موسوم به ماکروفاژها، آنها را به پیام‌رسان‌هایی تبدیل می‌کند که اعصاب را به درون تومور می‌کشند. این اعصاب سپس به بقا، رشد و مقاومت تومور در برابر درمان کمک می‌کنند.

شبکه‌های عصبی در دل تومور؛ از یک راز تا یک کشف

حضور شبکه‌های عصبی در بسیاری از تومور‌های جامد (تومور‌های توده‌ای غیرخونی) پیش‌تر مشاهده شده بود، اما منشأ دقیق آنها تاکنون ناشناخته مانده بود. پژوهشی که در نشریه تخصصی مرگ سلولی و تمایز/ Cell Death & Differentiation منتشر شده، برای نخستین‌بار نشان می‌دهد که در سرطان پستان سه‌گانه منفی، خود سلول‌های ایمنی بدن هستند که این اعصاب را به درون تومور هدایت می‌کنند.

سلول‌های ایمنی؛ پیام‌رسان‌هایی که به نفع تومور کار می‌کنند

تمرکز این پژوهش روی ماکروفاژ‌ها بوده است؛ سلول‌های ایمنی که به‌طور طبیعی وظیفه مبارزه با عفونت و ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده را بر عهده دارند. اما تومور‌های سه‌گانه منفی، این سلول‌ها را به درون بافت خود می‌کشانند و آنها را به ترشح پروتئینی به نام فاکتور نورون‌زایی مشتق‌شده از مغز (BDNF) وادار می‌کنند. این پروتئین که بیشتر به‌عنوان محرک رشد سلول‌های عصبی در مغز شناخته می‌شود، در بافت تومور نیز اعصاب مجاور را به سمت خود جذب می‌کند و به رشد تومور و مقاومت آن در برابر درمان دامن می‌زند.

دکتر مورین کاکس (Maureen Cox)، استادیار میکروبیولوژی و ایمونولوژی در دانشگاه اکلاهما و عضو مرکز سرطان استفنسون توضیح داد: ماکروفاژ‌ها منبع اصلی جذب اعصاب به درون تومور هستند. این سلول‌ها معمولاً نقشی مثبت در بدن دارند، اما در این شرایط، به نفع تومور و علیه بدن عمل می‌کنند.

قطع ارتباط تومور با اعصاب؛ یک راهبرد درمانی جدید

این کشف، راهی تازه برای مهار سرطان ارائه می‌دهد؛ راهی که به‌جای حمله مستقیم به سلول‌های سرطانی، ارتباط میان ماکروفاژ‌ها و اعصاب را هدف قرار می‌دهد. پژوهشگران این راهبرد را روی موش‌ها با استفاده از دارویی آزمایش کردند که سیگنال‌دهی پروتئین فاکتور نورون‌زایی مشتق‌شده از مغز را مسدود می‌کند. این روش با جلوگیری از نفوذ اعصاب به تومور، رشد آن را به‌طور چشمگیری کاهش داد.

دکتر کاکس تأکید کرد: نتیجه بسیار امیدوارکننده است، زیرا این دارو هم‌اکنون در بازار موجود است و می‌توان از آن برای هدف قراردادن مسیر فاکتور نورون‌زایی مشتق‌شده از مغز استفاده کرد. معتقدیم که اعصاب موجود در تومور، سیستم ایمنی را سرکوب می‌کنند؛ بنابراین اگر بتوانیم از رشد این اعصاب جلوگیری کنیم، شاید بتوانیم پاسخ ایمنی بدن را برای مبارزه با سرطان تقویت کنیم.

تأیید یافته‌ها در داده‌های انسانی

پژوهشگران برای بررسی اینکه آیا این فرآیند در انسان نیز رخ می‌دهد یا نه، داده‌های مربوط به بیماران مبتلا به سرطان پستان سه‌گانه منفی را تحلیل کردند. نتایج نشان داد که سطوح بالاتر ماکروفاژ‌ها و پروتئین فاکتور نورون‌زایی مشتق‌شده از مغز درون تومور‌ها با میزان بقای کمتر بیماران همراه است که خود گواه این است که مسیر مشاهده‌شده در موش‌ها، احتمالاً در بدن انسان نیز فعال است.

گام‌های بعدی؛ از کشف تا درمان قطعی

دکتر کاکس و گروهش برنامه دارند تا دقیق‌تر بررسی کنند که اعصاب چگونه به رشد تومور کمک می‌کنند. شواهد موجود نشان می‌دهد که اعصاب ممکن است با تحریک تشکیل رگ‌های خونی جدید، اکسیژن و مواد مغذی بیشتری به سلول‌های سرطانی برسانند. همچنین پژوهش‌های دیگر حاکی از آن است که سلول‌های سرطانی ممکن است در امتداد اعصاب حرکت کنند و از محل اولیه به سایر نقاط بدن متاستاز (گسترش سرطان به سایر نقاط بدن) دهند.

گروه پژوهشی قصد دارد همین روش مداخله‌ای را بر روی سرطان تخمدان با درجه بالا، که تهاجمی و درمان آن دشوار است، نیز آزمایش کند.

دکتر کاکس در پایان گفت: هدف نهایی ما این است که بتوانیم پاسخ ایمنی ضدسرطانی را در بیماران دوباره فعال کنیم تا سیستم ایمنی خودشان بتواند تومور‌ها را پس بزند.