جهان اقتصاد نوشت: گرانی دارو دیگر تنها مسئلهای در سبد هزینه خانوار نیست؛ برای بیماران خاص و خانوادههای آنها، افزایش قیمت میتواند به معنای دشوارتر شدن ادامه درمان باشد. بیمارانی که مصرف دارو برای آنها انتخاب نیست و باید ماهها یا سالها درمان خود را بدون وقفه ادامه دهند، بیش از دیگران از افزایش هزینهها و اختلال در دسترسی به دارو آسیب میبینند.
مشکل زمانی جدیتر میشود که گرانی با کمبود یا توزیع نامناسب برخی داروها همراه شود. بیمار یا خانواده او ناچار است برای پیدا کردن یک داروی ضروری، از داروخانهای به داروخانه دیگر مراجعه کند؛ گاهی نیز دارویی که باید در موعد مشخص مصرف شود، در زمان مورد نیاز در دسترس نیست. در چنین شرایطی، دغدغه درمان جای خود را به اضطراب پیدا کردن دارو میدهد.
افزایش هزینه مواد اولیه، وابستگی بخشی از صنعت دارو به واردات، نوسانات ارزی و بالا رفتن هزینههای تولید و توزیع، زنجیره تأمین دارو را تحت فشار قرار داده است. حتی بسیاری از داروهای تولید داخل نیز از تغییر هزینه مواد اولیه، تجهیزات و اقلام وارداتی تأثیر میپذیرند و در نهایت بخشی از این فشار به مصرفکننده منتقل میشود.
اما مسئله اصلی برای بیمار، محاسبات اقتصادی پشت قیمت دارو نیست. او در نهایت با عددی روبهرو میشود که باید از جیب پرداخت کند. اگر افزایش پوشش بیمه متناسب با رشد قیمتها نباشد، فاصله میان «وجود دارو» و «توان خرید دارو» بیشتر میشود؛ فاصلهای که برای یک بیمار خاص میتواند به اختلال در روند درمان منجر شود.
کمبود دارو نیز فقط زمانی معنا پیدا نمیکند که یک دارو بهطور کامل از بازار ناپدید شده باشد. وقتی بیمار برای تهیه نسخه خود مجبور است چندین داروخانه را جستوجو کند یا برای یافتن یک قلم دارو به نقاط مختلف شهر مراجعه کند، دسترسی به دارو عملاً مختل شده است. این وضعیت علاوه بر هزینه مالی، فشار روانی قابل توجهی به بیمار و خانواده او تحمیل میکند.
نگرانی جدیتر آنجاست که فشار اقتصادی، برخی خانوادهها را به سمت به تعویق انداختن خرید دارو سوق دهد. کاهش یا قطع مصرف دارو بدون نظر پزشک میتواند روند درمان را با خطر مواجه کند و در مواردی هزینههای درمانی سنگینتری در آینده به بیمار و نظام سلامت تحمیل کند.
مدیریت بازار دارو بنابراین تنها با افزایش تولید یا اعلام موجودی انبارها محقق نمیشود. سیاستگذار باید زنجیره را از تأمین مواد اولیه و تخصیص ارز تا تولید، توزیع، پوشش بیمهای و در نهایت مبلغی که بیمار پرداخت میکند، بهصورت یکپارچه ببیند.
برای بیماران خاص، دارو یک کالای معمولی نیست که بتوان خرید آن را به ماه آینده موکول کرد. پشت هر نسخه، بیماری قرار دارد که زمان برای او اهمیت دارد؛ به همین دلیل، تأمین پایدار و قابل پرداخت دارو نه فقط یک مسئله اقتصادی، بلکه یکی از مهمترین مسئولیتهای نظام سلامت است.