فاجعه تغییرات اقلیمی؛ سیل نپال چگونه رخ داد؟

هزاران نفر در پی سیل ناگهانی در نپال که اوایل این هفته بدون هشدار قبلی رخ داد، مفقود و صدها نفر جان باختند .

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، مقامات نپالی روز شنبه اعلام کردند که بیش از ۳۰۰۰ نفر در منطقه نپال-چین که تحت تأثیر سیل روز چهارشنبه در کوه‌های هیمالیا قرار گرفته است، مفقود شده‌اند.۷۵۰ نفر نیز در این فاجعه جان خود را از دست داده‌اند.

مقامات نپالی هشدار داده‌اند که به زودی ممکن است آب بیشتری از دره‌های مرز چین جاری شود و عملیات جستجو برای یافتن بازماندگان را تهدید کند.

همزمان با ارزیابی اتفاقات رخ داده، محققان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا سیل‌های بیشتری ممکن است این منطقه را فرا بگیرد یا در سال‌های آینده شایع‌تر شود و این موضوع چه معنایی برای کل جهان خواهد داشت.

سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده می‌گوید که بخشی از یخچال طبیعی و بقایای کوه در ضلع شمالی لانگتانگ لیرونگ فرو ریخته و انرژی قابل مقایسه با زلزله ۵.۲ ریشتری ایجاد کرده است (هرچند در واقع هیچ زلزله‌ای آن را ایجاد نکرده است).

محققان می‌گویند شواهد ماهواره‌ای نشان می‌دهد که بهمن یخی-سنگی ممکن است به طور موقت دریاچه لِهِنده خولا را در نزدیکی مرز نپال و چین مسدود کرده و دریاچه‌ای را تشکیل داده باشد که متعاقباً سیل جاری شده است.

طبق گزارش سازمان زمین‌شناسی آمریکا، جریان یخچال طبیعی فروریخته احتمالاً یخ، آب، سنگ و رسوب بیشتری را جمع‌آوری کرده و به سرعت به توده‌ای قوی‌تر تبدیل شده که باعث سیل گسترده شده است.

طبق تحلیلی از مرکز بین‌المللی توسعه یکپارچه کوهستان، سطح رودخانه تریشولی نیز در طول سیل در عرض ۳۰ دقیقه ۹ متر بالا آمد و به فاجعه افزود. این جریان تقریباً ۱۰۰ کیلومتر (حدود ۶۲ مایل) را طی کرد .

این فاجعه عمدتاً شهرستان گیرونگ در منطقه تبت و منطقه راسووا در شمال نپال را که در مرز تبت قرار دارد، تحت تأثیر قرار داد.

ویدیوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی، سیل گسترده و آوارهایی را نشان می‌دهد که روستاها و خانه‌ها را در بر گرفته است.

این تصویر گرافیکی، فروپاشی یخچال طبیعی و سیل ناگهانی که نپال را درنوردید، نشان می‌دهد.

یک نمودار، فروپاشی یخچال طبیعی و سیل ناگهانی که نپال را درنوردید، ترسیم می‌کند. 

محققان می‌گویند هیچ علامت هشداردهنده‌ی معمول در جریان سیل نپال وجود نداشت. نه رعد و برقی، نه بارندگی، نه بالا آمدن آب رودخانه و نه زلزله. طبق گفته دانشگاه اتاوا، این یک "سیل آسمانی آبی" محسوب می‌شود، جایی که لحظات قبل از سیل خطرناک، منظره‌ای زیبا دارد. حسین بنکداری، دانشیار دانشکده مهندسی عمران دانشگاه اتاوا، در مورد سیل‌ها گفت: «درس اصلی این است که عدم بارش باران به معنای عدم خطر سیل نیست.»

چرا سیستم‌های هشدار سیل سنتی در تشخیص آن مشکل داشتند؟

نپال یک سیستم هشدار سیل دارد که بر نظارت بر بارندگی، سطح رودخانه‌ها و سیل در سیستم‌های رودخانه‌ای بزرگتر تمرکز دارد.

ICIMOD می‌گوید این معمولاً رودخانه‌های اصلی را شامل می‌شود و نه آبراه‌های کوچک‌تر را، که می‌تواند منجر به سیل بدون هشدار شود. کارشناسان به نیویورک تایمز گفتند که سیستم مرسوم برای تشخیص سیل‌های ناگهانی ناشی از ریزش کوه یا یخچال طبیعی طراحی نشده است. از آنجا که سیل از ارتفاعات کوهستان و زیر آسمان آبی و صاف شروع شد به سرعت به سمت پایین سرازیر شد و از سیستم محرک عادی اجتناب کرد.

بنکداری از دانشگاه اتاوا می‌گوید: «این نشان‌دهنده‌ی یک تغییر مهم در نحوه‌ی تفکر ما در مورد سیستم‌های هشدار در مناطق کوهستانی مرتفع است: ما باید علاوه بر آب و هوا و رودخانه، کوهستان را نیز زیر نظر داشته باشیم.»

چگونه سیل‌های یخچال‌های طبیعی می‌توانند رایج‌تر شوند

 محققان به طور قطعی ثابت نکرده‌اند که گرمایش جهانی یا تغییرات اقلیمی باعث این سیل شده است، اما این یک نظریه پیشرو است. کارشناسان می‌گویند به این دلیل است که هرگونه گرمایشی، یخچال‌های طبیعی، خاک منجمد و دامنه‌های اطراف را بی‌ثبات و به طور بالقوه خطر فروپاشی ناگهانی و سیل را افزایش می دهد. آلتون بایرز، جغرافی‌دان دانشگاه کلرادو، بولدر به مجله نیچر گفت که جدا شدن یخچال طبیعی نشان می‌دهد که لایه منجمد دائمی کوه به لطف گرم شدن هوا شروع به ذوب شدن کرده است.

او گفت که این امر می‌تواند در سراسر جهان رایج‌تر شود و با توجه به اینکه افراد بیشتری به مکان‌های مختلف با رشته‌کوه‌ها سفر می‌کنند، باید آگاهی بیشتری در مورد نحوه تشخیص سیل ناگهانی وجود داشته باشد. شما نمی‌توانید این رویدادها را پیش‌بینی کنید.

کارشناسان از مقامات می‌خواهند که در مناطق آسیب‌پذیر در برابر سیل‌های ناگهانی شدید، سرمایه‌گذاری بیشتری روی سیستم‌های تشخیص زودهنگام انجام دهند.

چگونه ریزش یخچال طبیعی باعث رانش زمین و سیل مرگبار در مرز نپال و چین شد

نمای هوایی از دره لانگتانگ نپال، قله‌های پوشیده از برف در پایین لانگتانگ لیرونگ با فلش‌های نارنجی که سه مرحله را نشان می‌دهند: فروریختن بخش پایینی یخچال طبیعی، بهمن یخ و سنگ و جریان آوار که به سمت پایین حرکت می‌کند و سپس سیل فاجعه‌بار.

رانش سریع یخ و سنگ و سیل‌های ناگهانی که صد‌ها نفر را در نپال و تبت چین کشت، زمانی آغاز شد که قسمت پایینی یک یخچال طبیعی جدا شد و صد‌ها متر پایین‌تر به کف دره سقوط کرد.

امدادگران روز پنجشنبه به جستجوی بازماندگان در دره‌ها و دامنه‌های تپه‌های نپال که مملو از آوار است، ادامه دادند، در حالی که بیش از ۱۰۰۰ نفر همچنان در آنجا مفقود هستند. مشخص نیست چه چیزی باعث فروپاشی یخچال شده است. مقامات نپالی در ابتدا به احتمال وقوع زلزله در منطقه اشاره کردند، اما سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده بعداً اعلام کرد که لرزش گزارش شده در واقع انرژی لرزه‌ای تولید شده توسط فروپاشی سنگ‌ها و یخ‌های یخچالی و به دنبال آن جریان آوار بوده است.

تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که بخش بزرگی از یخچال طبیعی نزدیک قله لانگتانگ لیرونگ در مقایسه با تصاویر گرفته شده چند روز قبل، جدا شده است.

 تصویر ماهواره‌ای سنتینل-۲ در ۲۴ آگوست، انتهای یخچال را در ارتفاع ۵۲۰۰ متری نشان می‌دهد و تصویر ماهواره‌ای لندست ۹ در ۲۶ آگوست، بقایای رانش زمین را در محل شکستگی یخچال نشان می‌دهد.

تصاویر ماهواره‌ای، یخچال هیمالیا را قبل و بعد از رانش زمین مقایسه می‌کنند و اندازه آن را با برج خلیفه دبی مقایسه می‌کنند.

بهمنی از یخ و سنگ، رودخانه لِهِنده خولا را که در امتداد مرز کوهستانی نپال/تبت قرار دارد، درنوردید. این گل‌رود به بندر گیرونگ در تبت و سپس به نپال برخورد کرد و باعث ایجاد سیل‌های ناگهانی با سرعت بالا شد که کل جاده‌ها و پروژه‌های برق را با خود برد و روستا‌ها به زیر آب رفت.

گوئو ژائوچنگ، زمین‌شناس دولت چین، گفت جریان آوار بهمن یخی که باعث رانش زمین شد، با سرعت حدود ۵۰ متر (۱۶۵ فوت) در ثانیه حرکت می‌کرد و زمان کمی برای واکنش به مردم باقی گذاشت و بیش از ۲۰ کیلومتر (۱۲ مایل) امتداد داشت.

برخی از دراماتیک‌ترین تصاویری که از سیل منتشر شده، توسط دوربین‌های مداربسته در بندر گیرونگ و ساختمان‌های اداره مهاجرت نپال ضبط شده است.

تحلیل ماهواره‌ای منطقه توسط رویترز پس از سیل نشان می‌دهد که تقریباً تمام ساختمان‌های منطقه در جریان آوار ناشی از شکست یخچال طبیعی گرفتار شده‌اند.

در تقاطع رودخانه‌های لند خولا و بهوته کوشی، ساختمان‌های مهاجرت و گمرک چین و نپال قرار دارند که توسط یک پل به هم متصل شده‌اند.

این نمودار مسیر‌های جریان آوار را نشان می‌دهد که در گذرگاه مرزی چین و نپال به هم می‌رسند و ساختمان‌ها، یک پل و تأسیسات بندری در منطقه جریان آوار قرار دارند. منبع تصویر: ونتور

فرودی به ارتفاع ۴۵۰۰ متر در ۱۰۰ کیلومتر

آب‌های سیلاب ناشی از ریزش کوه، پس از کاهش بیش از ۴۵۰۰ متری (۱۴۷۶۳ فوت) ارتفاع از هیمالیا، به دره‌های نپال هجوم آوردند و کانال‌های رودخانه را تا بیش از ۱۰۰ کیلومتر (۶۲ مایل) پایین‌تر از سطح زمین، در نزدیکی مرز هند، تغییر دادند.

نقشه ارتفاعی و عوارض زمین که رودخانه تریشولی را در طول ۱۰۰ کیلومتر از یخچالی در ارتفاع ۵۱۲۷ متر در چین، جایی که ریزش یخچال آغاز شد با شیب تند از تیمور، سیاپرو بسی، هاکوبسی، بتراواتی، تریشولی و دیویگات تا کولپورتار در نپال، زیر ۵۰۰ متر، ترسیم می‌کند.

صلیب سرخ اعلام کرد که تمام روستا‌ها ویران شده و جاده‌ها و پل‌های صعب‌العبور، ارتباط مردم را با مناطق اطراف قطع کرده است. این سازمان افزود که ابعاد کامل فاجعه هنوز مشخص نیست.

کشاو پراساد بارال، یکی از بازماندگان ۶۸ ساله که در بیمارستانی در نپال تحت درمان است، گفت: «سیل عظیمی از گل و لای مستقیماً به سمت ما می‌آمد.» «همین‌طور که نزدیک‌تر می‌شد، بالاتر و بالاتر می‌رفت. وقتی دیدم وارد خانه‌مان شد، سعی کردم دست همسرم را بگیرم و او را به تراس ببرم. اما گل و لای او را با خود برد.»

نمای پهپادی، گل و لای را نشان می‌دهد که پس از سیل ناگهانی در تریشولی، منطقه نوواکوت، نپال، در ۲۷ آگوست ۲۰۲۶، خانه‌ها را پوشانده است. 

مرکز بین‌المللی توسعه یکپارچه کوهستان روز چهارشنبه اعلام کرد که سیل ناگهانی، موجی عظیم از آب، رسوبات و تخته سنگ‌ها را به سیستم‌های رودخانه‌ای بوت کوشی و تریشولی وارد کرده است و افزود که طبق گزارش‌ها، سطح آب رودخانه در منطقه گالچی در پایین دست، ظرف ۳۰ دقیقه تا نه متر (۳۰ فوت) افزایش یافته است.

مناطق دیگری که شاهد گرفتار شدن تعداد زیادی ساختمان در جریان آب بودند

تصاویر ماهواره‌ای از تیمور با نقاط زرد که صد‌ها ساختمان را در مسیر جریان آوار نشان می‌دهد. منبع تصویر: ونتور

سایمون کاکس، دانشمند ارشد برنامه «کوه‌ها تا دریا» در مرکز علوم زمین نیوزیلند، گفت: «تغییرات اقلیمی شرایطی را ایجاد می‌کند که می‌تواند سنگ‌ها و یخ‌های کوهستانی مرتفع را بی‌ثبات کند.» او افزود که این به نوبه خود باعث می‌شود ریزش‌ها و خطرات آبشاری از نوعی که این هفته دیده شد، بیشتر اتفاق بیفتد.

در حالی که کارشناسان نسبت به توصیف تغییرات اقلیمی به عنوان تنها عامل فوری فروپاشی روز چهارشنبه هشدار می‌دهند، می‌گویند که افزایش دما و ذوب شدن یخچال‌های طبیعی احتمالاً در این فاجعه نقش داشته‌اند.

کاکس افزود، گرمایش می‌تواند پشتیبانی یخ را در دامنه‌های شیب‌دار کاهش دهد، آب ذوب‌شده را افزایش دهد و الگو‌های انجماد، ذوب و بارندگی را تغییر دهد که می‌تواند دامنه کوه‌ها را تضعیف کند و احتمال ریزش‌های بزرگ را در برخی نقاط افزایش دهد.

نپال و چین روز پنجشنبه در مورد خطرات جدید سیل در هیمالیا هشدار دادند، زیرا دو دریاچه که در دو طرف مرز آنها ایجاد شده است، در منطقه‌ای که هنوز با سیل فاجعه‌بار این هفته دست و پنجه نرم می‌کند، در معرض خطر ترکیدن هستند.

منبابع: رویتر و آکسیوس