شناسایی تنها ۲۷ یوز ایرانی در کشور

باقر نظامی روز دوشنبه در همایش ملی یوزپلنگ که با حضور رییس سازمان حفاظت محیط زیست در بجنورد برگزار شد اظهار کرد: یوزپلنگ در بسیاری از مناطق جهان از بین رفته و در حال حاضر تنها جمعیت باقی‌مانده این گونه در فلات مرکزی ایران زیست می‌کند.

وی افزود: یوزپلنگ ایرانی در گستره‌ای حدود ۶ میلیون هکتار از زیستگاه‌های طبیعی در ۶ استان کشور باقی مانده است و حفاظت از این گونه نیازمند برنامه‌ریزی، پایش مستمر و همکاری همه دستگاه‌های مرتبط است.

راه‌اندازی سامانه ملی شناسایی یوزپلنگ

مدیر پروژه حفاظت یوزپلنگ از راه‌اندازی سامانه ملی شناسایی این گونه خبر داد و گفت: این سامانه یک بانک اطلاعاتی است که تصاویر یوزپلنگ‌ها در آن ثبت و بر اساس الگوی بدن و لکه‌های منحصر‌به‌فرد هر یوز، تطبیق و تحلیل می‌شود.

نظامی ادامه داد: داده‌های حاصل از دوربین‌های تله‌ای و دیگر پایش‌ها نیز در این سامانه بررسی می‌شود و به شناسایی دقیق افراد، وضعیت جمعیت و روند تغییرات آن کمک می‌کند.

وی گفت: تاکنون هفت یوز نر، ۶ یوز ماده و ۹ یوز با جنسیت نامشخص از طریق تصاویر شناسایی شده‌اند و پنج توله نیز در این پایش‌ها ثبت شده است که در مجموع شمار یوز‌های شناسایی شده به ۲۷ قلاده رسیده است.

مرگ‌ومیر؛ مهم‌ترین چالش بقای یوز

مدیر پروژه حفاظت یوزپلنگ با بیان اینکه این گونه از توان زادآوری مناسبی در طبیعت برخوردار است، افزود: مشکل اصلی یوزپلنگ مرگ‌ومیر بالای آن است و طی حدود ۲۵ سال گذشته نزدیک به ۱۰۰ مورد تلفات یوزپلنگ ثبت شده است.

نظامی اظهار کرد: با وجود یک ربع قرن اقدامات حفاظتی، جمعیت یوزپلنگ همچنان پایین است، زیرا میزان مرگ‌ومیر به اندازه کافی کنترل نشده و هر تلفات می‌تواند اثر قابل توجهی بر جمعیت کوچک این گونه داشته باشد.

وی اضافه کرد: جابه‌جایی‌های یوزپلنگ از سال ۱۳۹۸ تاکنون نیز در پژوهش‌ها استخراج و بررسی شده است تا شناخت دقیق‌تری از رفتار، محدوده حرکتی و نیاز‌های زیستگاهی این گونه به دست آید.

کاهش طعمه، تهدیدی جدی برای یوز ایرانی

نظامی وضعیت جمعیت طعمه را از دیگر دغدغه‌های جدی عنوان کرد و گفت: طعمه اصلی یوزپلنگ جبیر است و تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های اخیر بر زیست و جمعیت این گونه تاثیر گذاشته است.

وی افزود: مطالعه‌ای برای بررسی آثار تغییر اقلیم و خشکسالی بر جمعیت طعمه یوزپلنگ در حال انجام است و نتایج آن می‌تواند در برنامه‌های حفاظتی مورد استفاده قرار گیرد.

مدیر پروژه حفاظت یوزپلنگ با اشاره به وضعیت مطلوب جمعیت آهو در پناهگاه حیات وحش میاندشت جاجرم گفت: در میاندشت وضعیت جمعیت آهو مناسب است، اما در برخی دیگر از زیستگاه‌های یوزپلنگ با کاهش جمعیت طعمه مواجه هستیم.

تلفات جاده‌ای و فعالیت‌های معدنی؛ تهدید‌های یوز

نظامی تلفات جاده‌ای را یکی از مهمترین تهدید‌های یوزپلنگ دانست و گفت: برای کاهش این تلفات نیازمند همکاری جدی وزارت راه و شهرسازی هستیم.

وی افزود: فعالیت‌های معدنی نیز از دیگر چالش‌های زیستگاه یوزپلنگ است و در این زمینه همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت برای مدیریت فعالیت‌های معدنی در زیستگاه‌های حساس ضروری است.

مدیر پروژه حفاظت یوزپلنگ همچنین حضور شتر‌ها در زیستگاه توران سمنان را از دیگر چالش‌ها عنوان کرد و گفت: حدود ۱۰ هزار شتر در این منطقه وجود دارد و مدیریت این موضوع نیز نیازمند همکاری جهاد کشاورزی است.

ادامه پایش یوزپلنگ با پروتکل مشخص

نظامی با اشاره به تدوین پروتکل برای نصب دوربین‌های پایش گفت: نصب دوربین‌ها باید بر اساس یک پروتکل مشخص انجام شود تا داده‌های به دست آمده قابلیت مقایسه و تحلیل داشته باشند و روند جمعیت یوزپلنگ به شکل دقیق‌تری پایش شود.

وی همچنین فعالیت سایت تکثیر یوزپلنگ در اسارت را اقدامی مثبت دانست و گفت: استفاده از فناوری‌های جدید و بهره‌گیری از دانش روز می‌تواند در حفاظت از این گونه موثر باشد.

مدیر پروژه حفاظت یوزپلنگ افزود: در همین راستا تفاهم‌نامه‌ای با دامپزشکان آفریقا برای بهره‌گیری از تجربیات و دانش تخصصی آنان در حوزه حفاظت و تکثیر یوزپلنگ انجام شده است.

میاندشت از خطر نابودی نجات یافت

نظامی با اشاره به وضعیت پناهگاه حیات وحش میاندشت جاجرم گفت: این منطقه طی سال‌های گذشته دو بار در معرض خطر جدی قرار گرفت و حتی زمانی آرزوی ما دیدن یک آهو در میاندشت بود، اما امروز این دشت مملو از آهو شده است.

وی افزود: امسال برای نخستین بار مشاهده و ثبت پنج توله یوز در میاندشت اتفاق افتاد که رویدادی بسیار امیدوارکننده برای آینده این گونه در استان و کشور است.

مدیر پروژه حفاظت یوزپلنگ تاکید کرد: اگر یوزپلنگ ایرانی را از دست بدهیم، مانند این است که دماوند را از دست داده‌ایم؛ بنابراین حفاظت از این گونه تنها وظیفه یک دستگاه نیست و نیازمند همکاری همه بخش‌های مرتبط است.

یوزپلنگ آسیایی یا ایرانی یکی از گونه‌های در معرض خطر انقراض است که بخش عمده زیستگاه آن در مناطق مرکزی و شرقی ایران قرار دارد و پناهگاه حیات وحش میاندشت جاجرم در خراسان شمالی از مهمترین زیستگاه‌های این گونه به شمار می‌رود.