یوواداغی؛ نمازگاهی در میان سنگ‌نوشته‌های آذرشهر

بررسی منابع موجود درباره این محوطه نشان می‌دهد بخش بالایی تپه، گورستانی تاریخی است که در آن شمار قابل توجهی از الواح، سنگ‌قبرها، کتیبه‌ها و قطعات سنگی منقوش دیده شده و بخش زیادی از این آثار به سده‌های هفتم و هشتم هجری قمری نسبت داده شده‌اند. وجود این سنگ‌نوشته‌ها، تپه مصلی را به یکی از محوطه‌های قابل توجه تاریخی آذرشهر تبدیل کرده است. 

در میانه این گورستان، بنایی با کارکرد نمازگاه یا مصلی قرار گرفته که در منابع محلی ابعاد آن بیش از یکصد متر ذکر شده است. سطح مصلی نیز حدود یک متر بالاتر از کف گورستان قرار دارد؛ ویژگی‌ای که ساختار این محوطه را از فضای پیرامون آن متمایز می‌کند.

محراب مصلی از سنگ و آجر ساخته شده و در ساخت آن از سنگ‌هایی استفاده شده که بنا بر گزارش‌های موجود، برخی از آنها به قبرهای دوره‌های پیشین تعلق داشته‌اند. در بخش میانی محراب نیز یک سنگ مرمرین منقوش به صورت عمودی نصب شده که بر روی آن اشعاری به زبان فارسی، آیات قرآن و عبارت‌هایی به زبان عربی با خط ثلث حک شده است. نقش‌های اسلیمی و ترنج‌های حجاری‌شده نیز بر ارزش هنری این سنگ افزوده‌اند. منابع موجود، زمان حجاری این سنگ را به طور احتمالی سده‌های هشتم و نهم هجری قمری دانسته‌اند.

تفاوت میان تاریخ برخی سنگ‌نوشته‌های گورستان و سنگ منقوش محراب، از تداوم استفاده و تغییرات تاریخی این محوطه در دوره‌های مختلف حکایت دارد؛ موضوعی که می‌تواند تپه مصلی آذرشهر را برای پژوهش‌های تاریخی، باستان‌شناسی و مطالعات کتیبه‌شناسی حائز اهمیت کند.

یوواداغی امروز تنها یک تپه در بافت شهری آذرشهر نیست؛ محوطه‌ای است که در سکوت سنگ‌هایش، نشانه‌هایی از تاریخ چندین سده این منطقه باقی مانده است. معرفی و حفاظت از چنین آثاری می‌تواند زمینه شناخت بهتر میراث تاریخی و فرهنگی آذرشهر و معرفی ظرفیت‌های گردشگری این شهرستان را فراهم کند.

گزارش: ناصر غلامی هوجقان