مقاومت آنتی‌بیوتیکی در حیوانات خانگی؛ یک هشدار جهانی

وبگاه فیز در گزارشی آورده است: باکتری کلبسیلا پنومونیه (Klebsiella pneumoniae) می‌تواند به‌طور بی‌ضرر در بدن زندگی کند، اما همچنین می‌تواند عفونت‌های جدی، از جمله عفونت مجاری ادراری، جریان خون و ریه‌ها را ایجاد کند. وقتی این باکتری به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم شود، درمان آن دشوارتر می‌شود.

این پژوهش که در مجله بیماری‌های فرامرزی و نوظهور/ Transboundary and Emerging Diseases منتشر شده است، توسط گروهی از دانشگاه بورنموث و بیمارستان‌های دانشگاه دورست انجام شد. آنها ۷۱۲ نمونه این باکتری را که از سگ‌ها و گربه‌ها در ۲۵ کشور جمع‌آوری شده بود، تحلیل و آنها را با بیش از ۳۸ هزار ژنوم (مجموعه کامل اطلاعات ژنتیکی) انسانی مقایسه کردند.

این مطالعه نخستین پژوهشی است که ساختار ژنتیکی کلبسیلا پنومونیه را در سگ‌ها و گربه‌های خانگی در سراسر جهان بررسی می‌کند و آن را با همین باکتری در انسان مقایسه می‌کند. پژوهش‌های قبلی فقط به خانوار‌های خاص، کلینیک‌های دامپزشکی یا کشور‌های منفرد محدود بودند، اما تاکنون تصویر کاملی از این باکتری در حیوانات خانگی در سطح جهانی وجود نداشت.

حدود ۸۷ درصد باکتری‌های جداشده از حیوانات، متعلق به گونه‌هایی بودند که در انسان نیز شناسایی شده‌اند. پژوهشگران تأکید می‌کنند که این شباهت ژنتیکی، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که باکتری بین حیوان خانگی و صاحبش منتقل می‌شود. اما این مطالعه یک نکته نگران‌کننده را آشکار کرد که همان سطح بالای مقاومت آنتی‌بیوتیکی است.

مقاومت آنتی‌بیوتیکی زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها یاد می‌گیرند در برابر دارو‌هایی که برای کشتن آنها ساخته شده‌اند، زنده بمانند. این موضوع یک نگرانی جهانی است، چون باکتری‌ها می‌توانند به چند نوع آنتی‌بیوتیک مقاوم شوند و گزینه‌های درمانی پزشکان و دامپزشکان را محدود کنند.

نزدیک به نیمی از نمونه‌های حیوانی در این مطالعه، حامل ژن‌هایی بودند که مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌های مهم بالینی را ایجاد می‌کنند. این مقاومت به‌ویژه در گربه‌ها بیشتر بود؛ به‌طوری‌که ۸۰ درصد نمونه‌های گربه‌ها به چند دارو مقاوم بودند، در حالی که این رقم در سگ‌ها ۵۶ درصد بود.

گونه اِس‌تی۱۴۷؛ هشداری برای نظارت جهانی

یک گونه خاص به نام اِس‌تی۱۴۷/ ST ۱۴۷ نگرانی‌هایی ایجاد کرد. پژوهشگران گروهی نزدیک از این گونه را در نمونه‌های گربه‌ها، سگ‌ها و انسان‌ها شناسایی کردند. برخی از این باکتری‌ها تقریباً از نظر ژنتیکی یکسان بودند.

دکتر استیون فوردهام (Stephen Fordham)، مدرس علوم زیستی در دانشگاه بورنموث و سرپرست این مطالعه، می‌گوید: این مطالعه به ما نمی‌گوید که حیوانات خانگی ما را بیمار می‌کنند، اما نشان می‌دهد که گونه‌های بسیار نزدیک باکتریایی می‌توانند در حیوانات و انسان‌ها یافت شوند. این مطالعه نشان می‌دهد که گنجاندن حیوانات خانگی در تلاش‌های گسترده‌تر برای درک و مقابله با مقاومت ضدمیکروبی اهمیت دارد.

این یافته‌ها نشان می‌دهد که مقاومت آنتی‌بیوتیکی مرز‌های بین گونه‌ها را درنمی‌نوردد؛ بلکه یک چالش مشترک بین انسان و حیوان است. به گفته پژوهشگران، نظارت بر باکتری‌های مشترک و گنجاندن حیوانات خانگی در برنامه‌های بهداشتی جهانی، گامی ضروری برای کنترل این تهدید رو به رشد است.