شگفتی‌های قیرخلار مرند

این منطقه در محدوده مراتع شمالی روستای زنجیره و دهستان کشکسرای واقع شده و از ویژگی‌های شاخص آن، وجود مجموعه‌ای از درختان خاص و کم‌نظیر است که در منطقه‌ای کم‌پوشش و نسبتاً خشک، همچنان پابرجا مانده‌اند.

بر اساس روایت‌های محلی، شمار این درختان حدود ۸۰ اصله است و به همین دلیل این محل در میان مردم منطقه با عنوان «قرخلار» یا «قیرخلار» شناخته می‌شود. اهالی درباره پیدایش این درختان روایت‌های مختلفی نقل می‌کنند و برخی از آنها را به داستان چهل دختر و تبدیل شدن آنان به درخت نسبت می‌دهند.

از دیگر ویژگی‌های مورد توجه مردم، خروج شیره‌ای از برخی قسمت‌های آسیب‌دیده شاخه‌ها در فصل بهار است. همین ویژگی در شکل‌گیری باورها و آیین‌های محلی پیرامون این درختان نقش داشته و در گذشته، برخی مردم برای نذر و طلب بارش باران و برآورده شدن حاجات، در پای درختان قربانی می‌کردند یا پارچه‌هایی به شاخه‌های آنها می‌بستند.

برخی اهالی همچنین معتقدند شکستن شاخه‌های این درختان پیامدهای نامطلوبی به دنبال دارد؛ باوری که بخشی از فرهنگ شفاهی و میراث ناملموس منطقه را شکل داده است. همچنین بنا بر روایت‌های محلی، در گذشته گورستانی در نزدیکی این مجموعه وجود داشته که به مرور زمان از میان رفته است.

اهمیت قیرخلار تنها به جنبه طبیعی آن محدود نمی‌شود؛ ترکیب ویژگی‌های طبیعی، زمین‌شناختی، فرهنگی و باورهای بومی می‌تواند این منطقه را به یکی از ظرفیت‌های قابل توجه گردشگری شهرستان مرند تبدیل کند.

ژئوپارک‌ها مناطقی هستند که علاوه بر ویژگی‌های زمین‌شناختی، می‌توانند دارای ارزش‌های طبیعی، باستان‌شناختی، بوم‌شناختی و فرهنگی باشند. ایران نیز با برخورداری از پدیده‌های متنوع زمین‌شناختی و طبیعی، ظرفیت‌های متعددی برای توسعه ژئوپارک‌ها دارد.

در این میان، شناسایی علمی، حفاظت از درختان و میراث طبیعی قیرخلار، ثبت روایت‌های بومی و بررسی دقیق ویژگی‌های زمین‌شناختی و زیست‌محیطی منطقه می‌تواند زمینه را برای معرفی بهتر این جاذبه فراهم کند.

اکنون انتظار می‌رود دستگاه‌های متولی میراث فرهنگی، گردشگری و محیط زیست، با بررسی کارشناسی این منطقه، ظرفیت‌های قیرخلار را شناسایی و برای حفاظت، معرفی و توسعه گردشگری مسئولانه آن برنامه‌ریزی کنند.

خبرنگار: ناصر غلامی هوجقان