رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی امروز (چهارشنبه) در کنفرانس خبری نشست فصلی شورای حکام آژانس در پاسخ به این سوال که چه نظری درباره موضع ایران درباره دسترسیهای آژانس به تاسیسات اتمی ایران و مطرح شدن بحثها مبنی بر خروج از پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی (انپیتی) در ایران دارد، گفت: اولا، بازرسیها فقط در نیروگاه بوشهر ادامه داشته است و هیچ بازرسی دیگری انجام نمیشود. امیدوارم بتوانیم در اسرع وقت بازرسیها را از سر بگیریم. ما همکاری با ایران را نادیده نمیگیریم، بلکه این همکاری وجود ندارد. اما من بر این باورم که میتوانیم به فضای تفاهم دوجانبه برسیم.
او با اشاره به توافق قاهره در مارس ۲۰۲۵ که پس از تجاوز نظامی آمریکا به تاسیسات اتمی اصلی ایران در ژوئن همان سال در اصفهان، فردو و نطنز شکل جدیدی از همکاری را میان ایران و آژانس تعریف میکرد و امکان بازرسی آژانس از تاسیسات بمباران نشده را فراهم کرد، مدعی شد که این توافق دقیقا هدف رسیدگی به مسئله نگرانی ایران درباره بازرسی از تاسیسات بمبارانشده را دنبال میکرد. گروسی ابراز امیدواری کرد همکاری با ایران در این رابطه برقرار شود که طبق ادعای او، در حال حاضر، وجود ندارد.
او تصمیم ایران درباره پیمان انپیتی را یک «تصمیم ملی و حاکمیتی» توصیف کرده و گفت که با توجه به ماهیت جهانی این توافق، خروج از آن «عاقلانه» نیست.
گروسی در پاسخ به این که چه نظری درباره موضع ایران مبنی بر این دارد که او در مدیریت خود استانداردهای دوگانهای را در قبال ایران و رژیم صهیونیستی به کار میگیرد که طبق گزارشها، دارنده بزرگترین زرادخانه اتمی خاورمیانه است، با فرافکنی از مسئولیتهای خود مدعش شد: برخی دولتها عضو انپیتی هستند و برخی نیستند، اسرائیل عضو نیست. اگر اسرائیل عضو بود و من با ایران و اسرائیل رفتار متفاوتی داشتم، این استاندارد دوگانه میبود. من مایلم اسرائیل و تمامی کشورها در جهان به انپیتی بپیوندند. به نظرم ایده استانداردهای دوگانه گمراهکننده یا مبتنی بر عدم آگاهی از تعهدات یک پیمان یا اختیار قانونی من است.
در حالی که گروسی بارها بر مسائل پیرامون برنامه هستهای ایران در گفتوگوهای خود و نشستهای آژانس تاکید کرده و خواستار رسیدگی به مسائل پادمانی و بازگشت به بازرسیها در کره شمالی و سوریه شده است، در برابر برنامه هستهای رژیم صهیونیستی که چند دهه است با کمک واشنگتن سیاست ابهام هستهای را در پیش گرفته، سکوت کرده است.
گروسی در ادامه در پاسخ به این سوال که دسترسی نداشتن به تاسیسات اتمی ایران چه زمانی به آنچه «خطر غیرقابل قبولی از منظر اشاعه» عنوان شد، تبدیل خواهد شد و با چه اقدامی جز قطعنامههای سیاسی در شورای حکام میتوان به آن رسیدگی کرد، مدعی شد: ما بیش از یک سال است که از تاسیسات اتمی ایران بازدید نکرده و یا در آن بازرسی انجام ندادهایم. باید فورا به یک مسئله رسیدگی کرد؛ ما این ظرفیت را از دست دادهایم. این موضوع به این دلیل که ایران تاسیسات هستهای مهم و مقادیر زیادی مواد هستهای دارد، حائز اهمیت است. ما قادر به راستیآزمایی آن نبودهایم، بنابراین، نمیتوانیم بگوییم (این مواد) کجاست، چه اتفاقی برای آن رخ داده و واقعیت آن را تعیین کنیم. ما باید راهی برای بازگشت به ایران پیدا کنیم. ایران عضو انپیتی است و ما باید در تاسیسات آن بازرسی انجام دهیم.
با توجه به این که ایران نگرانیهای امنیتی پیرامون بازرسی از تاسیسات اتمی بمبارانشده را مطرح کرده و گفته است تا زمان پابرجا بودن تهدید تکرار تجاوزگریها و پایان نیافتن جنگ امکان بازرسی آژانس وجود ندارد، گروسی در پاسخ به این سوال که آیا او مانند تلاشهای دیپلماتیک خود در جنگ اوکراین، تا کنون از آمریکا و رژیم صهیونیستی خواسته است از حملات به تاسیسات اتمی ایران خودداری کنند تا این نگرانی ایران برای تداوم بازرسیها برطرف شود، گفت: آنچه میگویید، جنبههای مختلفی دارد. از نظر بازرسیها، ما میدانیم که ایران نگرانیهایی در این باره دارد و این، خود، روحیه توافق قاهره بود. ایران اکنون میگوید تا زمانی که یک توافق سیاسی گستردهتر نباشد، بازرسان نمیتوانند به آنجا بازگردند. فارغ از هر چیزی، کارهای فنی زیادی وجود دارد که ما باید گامبهگام برای بازگردانی توان بازرسیمان انجام دهیم و این نباید وابسته به چیز دیگری باشد. این نکته اصلی اختلاف نظر ما در این زمینه است. ما همواره از راهکاری دیپلماتیک برای این مسئله حمایت کردهایم.
مدیرکل آژانس در پاسخ به سوالی درباره اقدام خصمانه دولت آمریکا علیه ایران با تعیین جایزه حدود ۲۰ میلیون دلاری در ازای دریافت اطلاعات پیرامون برنامه هستهای ایران، مبنی بر این که آیا چنین اقدامی تعامل او با ایران را برای رسیدگی به مسائل همکاری آنها دشوارتر میسازد، گفت: از زمانی که این درگیری آغاز شد، چیزهای زیادی گفته شده است. مسلما، اظهارات سیاسی مانند این نشاندهنده انگیزهها و اهدافی است که مسئولیت آن بر عهده کسانی است که آنها را بیان میکنند. ما نظری درباره آن نداریم. آنچه روشن است، این است که بهترین و معتبرترین اطلاعات درباره برنامه هستهای ایران، اطلاعاتی است که بازرسان آژانس میتوانند با بهکارگیری ظرفیت قانونی خود ارائه کنند.
ادعاهای گروسی در جریان نشست فصلی شورای حکام، از جمله در جمع خبرنگاران در حالی مطرح شده است که طبق موضعگیری وزارت امور خارجه ایران، آژانس بینالمللی انرژی اتمی تحت تاثیر رویکردهای جانبدارانه برخی از مدیران آن و البته تحت نفوذ آمریکا و برخی کشورهای اروپایی بر همان روشن پیشین خود پافشاری میکند؛ یعنی گزارشدهی یکسویه درباره برنامه هستهای ایران و این به اعتبار آژانس بهعنوان نهاد صلاحیتدار بینالمللی در موضوع هستهای آسیب زده و هم مسئولیت آژانس را در پی خواهد داشت.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با اشاره به تاثیر حملات متجاوزانه به تاسیسات اتمی ایران بر همکاریها با آژانس گفت: حملات صورتگرفته علیه تاسیسات هستهای ایران، یک وضعیت بیسابقهای را ایجاد کرده و باعث شده فعالیتهای آژانس در این مختل شود. با وجود این، انتظار رفته و میرود که آژانس بدون لکنت و به صورت صریح، این واقعیت را بیان کند که دلیل وضعیت فعلی، حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی بود. در دو نوبت در میانه مذاکرات به ایران حمله شد و تاسیسات تحت پادمان تحت حمله قرار گرفت، اما متاسفانه آژانس، شورای حکام و شخص مدیرکل این واقعیت عریان را تاکنون نادیده گرفتهاند.
او تاکید کرد: مادامی که این وضعیت ادامه داشته باشد، ما نمیتوانیم انتظار تحولی در رابطه با همکاریهای ایران و آژانس داشته باشیم چراکه خود آژانس هم معترف است که حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هستهای ایران باعث ایجاد این وضعیت شده است.