علیرضا خمسه در گفتگوی اختصاصی با آفتاب:
شکسته کامی به از شکسته نامی
به گزارش آفتاب نیوز،
با توجه به اینکه تلویزیون و سینما هر کدام گستردگی و مخاطب خاص خود را دارند به نظر شما تفاوت طنز در تلویزیون با سینما چیست؟ یکی از مشکلات ما چه در تلویزیون و چه در سینما عدم تعریف صحیح از سینمای کمدی است. در روزنامه ها، سینما، تلویزیون و حتی در رادیو همیشه صحبت از طنز است نه کمدی. در صورتی که ما در هنرهای نمایش که تلویزون و سینما از زیر مجموعه های آن محسوب می شود دو ژانر یا گونه اصلی داریم که عبارتند از: تراژدی و کمدی.
طنز یک مقوله کاملا ادبی است و نباید در هنرهای نمایشی از این واژه استفاده کرد.
کمدی در هنرهای نمایش حدود چهل شاخه دارد: کمدی رفتار، کمدی گفتار، کمدی بزن بکوب، کمدی تاریخی، کمدی فلسفی، کمدی اجتماعی، و حتی کمدی اشک آور از جمله این شاخه ها هستند. هم تلویزیون و هم سینما می تواند از این شاخه های کمدی استفاده بکنند. مهم ترین ویژگی این کمدی ها این است که رویکرد اجتماعی دارد و به قصد به فکر واداشتن مخاطب ساخته می شود و در این راه از ابزار « خنده» استفاده می کند.
برای ساخت یک اثر کمدی چه در تلویزیون و چه در سینما، سازنده باید علاوه بر احاطه بر تکنیک، بینش کمدی نیز داشته باشد. نکته دیگر اینکه جامعه ای می تواند دم از کمدی بزند که سعه صدر داشته باشد یعنی به حدی از بلوغ رسیده باشد که آماده پذیرش انتقاد باشد. کمدی بذری است که در زمینی به بار می نشیند که نامش بلوغ اندیشه و حتی عاطفه است.
کمدی وقتی رشد می کند که گوش شنوا وجود داشته باشد. نتیجه آنکه یکی از مهم ترین ویژکی کار کمدی چه در تلویزیون و چه در سینما،« انتقاد» است. انتقاد به قصد اصلاح رفتارهای اجتماعی، بهمین دلیل است که کمدی در همه جای جهان از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
با توجه به سابقه اجرایی درخشان شما ویژگی یک اجرای خوب در تلویزیون و سینما چه می باشد؟ متاسفانه و یا خوشبختانه من هیچ وقت خودم را یک مجری ندانسته ام. مجری گوی یک تخصص است که بنده از آن بی بهره ام. اما به عنوان بازیگر همیشه علاقه مند بوده ام که زمینه های تازه ای را تجربه کنم. از جمله این زمینه ها، حوزه « بازی ـ اجرا» است که عامل آن را « مجری. بازیگر» می نامند. در این حوزه بازیگر در نقش یک مجری به اجرای یک برنامه می پردازد که با اجراهای رسمی متفاوت است و عمده تفاوت آن در «بازی» است. بنده این حوزه را چندین بار در برنامه هایی مثل: ستاره ها ـ بشین. پاشو. بخند ـ جمله تعطیل نیست و آرامسایشگاه، تجربه کرده ام.
در مورد نقشهایی که به شما پیشنهاد می شود, چقدر سعی می کنید که شخصیت مورد نظر با چهره و شخصیت واقعی شما همخوانی داشته باشد؟
بازیگری یک جریان روحی، ذهنی و جسمی است. در این جریان نقش تجربه، تحصیلات و ساختمان عاطفی افراد بسیار دخلیل است. بهمین دلیل وقتی نقشی به یک بازیگر پیشنهاد می شود، او سعی می کند این جریان را به نفع « نقش » یا« شخصیت نمایش» به حرکت در آورد.
آیا هنگام پیشنهاد یک نقش توسط کارگردان شما با کارگردان درباره نقش پیشنهادی بحث کرده یا از خود ایده ای می دهید؟
در آوردن نقش یا پیدا کردن شخصیت نمایشی یک فرآیند دو طرفه است. یک سوی این فرآیند نویسنده و کارگران قرار دارند که وظیفه آنها طراحی کالبد نقش است. سوی دیگر این فرآیند، بازیگر قرار دارد که مهم ترین رسالتش دمیدن روح به این کالبد است. بنابراین برای ایفای هر نقشی باید یک تعامل جدی بین بازیگر و کارگردان و نویسنده صورت بگیرد.
آیا حساسیتی در مورد نقشی که می خواهید در آن بازی کنید دارید(طنز بودن آن چقدر برای مهم است)؟ یکی از مهم ترین ویژگی های بازیگران، داشتن حساسیت و یا حساس بودن است. دامنه این حساسیت بسیار وسیع است و از حوزه های اجتماعی گرفته تا حوزه های بسیار شخصی را در بر می گیرد. بنابراین بسیار طبیعی است که برای انتخاب نقش از این ویژگی خود استفاده بکنند. منتهی این حساسیتها برای هر بازیگری یک تعریف منحصر به فرد دارد. بطور مثال بازیگرانی هستند که تنها در نقشهای جدی خود را بازی می یابند و یا گروهی دیگر تنها با حضور در نقشهای کمدی، احساس آرامش می کنند. گروهی دیگر نیز هستند که به درجه ای از پختگی و کمال رسیده اند که قادرند در هر دو ژانر یا گونه حضوری استادانه پیدا کنند. در زبان فرانسه به این گروه« کمدین» می گویند. کمدین کسی است که به حد و اندازه ای از حس و توان رسیده که می تواند بصورت همزمان تراژدی و کمدی بازی کند.
در قالب نقشی جدید و متفاوت فرو رفتن چقدر برای شما مهم است و بازی در نقش های جدی و خشن چقدر برای شما اهمیت دارد؟
همانطور که در پاسخ سوال قبلی عرض کردم، ایفای نقش های همزمان جدی و کمدی قابلیت بالایی می خواهد که از عهده هر بازیگری بر نمی آید اما در عین حال یکی از بزرگترین آرزوهای هر بازیگری رسیدن به این موقعیت است. برای بنده نیز ایفای نقشهای جدید و متفاوت یک ایده آل و آرزو است.
آیا بازیگری در نقش های کمدی نیاز به آموزش خاصی دارد یا اینکه کمدی یک توانایی ذاتی در بازیگر است؟
یکی از مشکلات جامعه فعلی ما عدم اعتنا به امر« آموزش» است. اساسا محور جوامع در حال توسعه « آموزش» است اما این امر در جامعه ما با بی اعتنایی و بی مهری مواجه شده است. آموزش باید دغدغه مدیران کشور مخصوصا در حوزه فرهنگ و هنر باشد. در بخش هنرهای نمایش، سینما و تلویزیون نیز این خلا بشدت احساس می شود. یعنی برای عرضه نیروهای جوان و جدید در حوزه کمدی باید رویکردی آموزشی پیدا کرد. ناگفته پیداست که شرط اصلی این آموزش یافتن نیروهای مستعد است. نیروهایی که افکار عمومی به آنها لقب« ذاتی» و یا « ژنی» می دهند.
لطفا کمی در مورد کارهای اخیر خود چه در تلویزیون و چه در سینما توضیح دهید؟
یکی از دغدغه های همیشگی بنده آموزش بوده است. سالهاست که همزمان با کار تولید به امر آموزش اشتغال دارم. یعنی هم می آموزم و هم می آموزانم. در این مقطع خاص علاوه بر کار آموزش مشغول بازی در یک فیلم سینمایی به نام « قاعده بازی» هستم. فیلمی کمدی و متفاوت به نویسندگی و کارگردانی « احمد رضا معتمدی» که امیدوارم کار خوبی از آب در آید. قرار است پس از اتمام این کار در سریالی به نام« یک مشت پرعقاب» به کارگردانی « اصغر هاشمی» ایفای نقش کنم.
در رابطه با همکاری های اخیر خود با آقای اصفر هاشمی لطفا توضیح بدهید, چه ویژگی در همکاری با ایشان برای شما جالب است؟ این کار اخیر سومین و یا چهارمین همکاری بنده با آقای اصغر هاشمی است. زیر بامهای شهر و مهریه بی بی از جمله همکاری های قبلی من با ایشان است که از تجربیات خوب و ارزشمند بنده محسوب می شود. مهم ترین ویژگی ایشان، صمیمت، صداقت و سلامت شخصیتشان است که در این وانفسا، از غنائم کمیاب بحساب می آید. ضمن اینکه در این کار اخیر دوستان عزیز تر از جان دیگری نیز حضور دارند که همکاری، هم صحبتی و هم زیستی با آنان را باید بسیار مغتنم شمرد.
تصمیم ندارید برنامه موفق« جمعه تعطیل نیست» را ادامه دهید؟
برنامه جمعه تعطیل نیست را در زمان مدیریت اسبق شبکه پنجم سیما راه اندازی کردیم و به پیشنهاد مدیر سابق این شبکه تعطیل کردیم و خیلی امیدواریم در زمان مدیریت جدید شبکه دوباره کار کنیم. برنامه ای که پس از گذر از فراز و فرودهای بسیار موفق شده بود صحبهای جمعه، اعضا خانواده ها را پای جعبه جادو بنشاند و توسط خود آنها راهکارهای برون رفت از دل مشکلات خانوادگی را بررسی کند، حیف بود به سلیقه یک مدیر از گردونه تولید خارج شود. خصوصا آنکه پس از تعطیلی، مورد تقلید شبکه های دیگر قرار گرفت.
شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید مدیریت فوق الذکر در اواخر زمان مدیریت شان نوید راه اندازی این برنامه را داده بودند که . . . .
حرف آخر؟ از خمسه نظامی بیتی را به عنوان موخره تقدیمتان می کنم که امیدوارم مورد پسند واقع شود:
در اهل هنر شکسته کامی
به زانکه بود شکسته نامی