آيا محاسبات همكاريهاي هسته اي ايران و روسيه فرو مي پاشد

به گزارش آفتاب نیوز،  در راستاي اين سياست مبهم و پيچيده بود كه روسيها گاه مواضع تندي عليه ايران اتخاذ مي كردند تا رضايت آمريكا را جلب كنند و گاه براي كسب اعتماد ايران در حمايت از همكاريهاي هسته اي خود با ايران سخن مي گفتند. اما همكاري هسته اي آمريكا با روسيه در قالب يك توافقنامه دو جانبه امري است كه ممكن است تمامي محاسبات موجود در روابط ايران و روسيه را به هم بريزد؛ زيرا اين قرارداد در شرايطي توسط آمريكا به روسيه توصيه شده است كه قبلاً آمريكاييها با عقد چنين قراردادهايي با روسيه مخالف بودند و از طرفي ديگر اين قرارداد از نظر اقتصادي عوايد سرشاري را نصيب روسيه خواهد ساخت و همه ي اينها در حالي است كه:
1. پاسخ ايران به بسته ي پيشنهادي وارد فاز جديدي شده است؛ پاسخ مقدماتي ايران روز سه شنبه آينده به سولانا مسئول سياست خارجي اروپا داده خواهد شد ولي از سوي ديگر فشار براي پاسخ ايران تا قبل نشست گروه 8 نيز ادامه دارد.
2. طبيعي است كه اين توافق، مسئولان و مقامات تصميم گير را در وضعيت نامناسبي در پاسخ به گروه 6 در فرصت باقيمانده قرار دهد زيرا تاكنون بر روي وزن روسيه در پرونده حداقل در شوراي امنيت حساب مي شد، ولي از ذكر اين نكته نيز نبايد غافل بود كه رويكرد روسيه نسبت به همكاريهاي هسته اي با ايران عموماً تابعي از روابط اين كشور با غرب و مخصوصاً آمريكا بوده است.
3. براي روسيه ايرانِ مخالفِ غرب، وسيله ي خوبي براي امتياز گرفتن از غرب و مخصوصاً آمريكا از يكسو و جلوگيري از نفوذ كامل اين كشور در خاورميانه از سوي ديگر بوده است. بنابراين به نظر مي رسد كه روسيه با پذيرفتن شرايط آمريكا ضمن عقد قرارداد هسته اي با آمريكا به اهداف خود بسيار نزديك شده باشد.
4. به نظر مي رسد كه روسها به اين نتيجه رسيده باشند كه توان رقابت با آمريكا را ندارند و لاجرم بايد از طريق همگرايي بيشتر با غرب به اهداف خود دست يابند. از اين منظر روسها با عقد قرارداد هسته اي با آمريكا، منافع خود را از رهگذر همكاري با آمريكا به حداكثر مي رسانند.
5. منافع اقتصادي شامل كسب منافع مالي لازم يكي از مهم ترين دلايل همكاري هسته اي روسيه با ايران بوده است و براي روسيه اهميت حياتي دارد، عقد اين قرارداد خلأ موجود در روسيه را پر مي نمايد.
علاوه بر موارد فوق از نگاه آمريكا به روسيه مي توان گفت كه در استراتژي كلان آمريكا در مورد برنامه هسته اي ايران، روسيه اهميت ويژه اي دارد. از نظر آمريكاييها در ميان قدرتهاي بزرگ تنها روسيه است كه مي تواند به طور مستقيم و غير مستقيم فن آوري هسته اي پيشرفته به ايران منتقل كند. بر خلاف قدرتهاي بزرگ ديگر، شرايط در حال گذار داخلي روسيه هم باعث شده است همكاريهاي هسته اي با ايران صرفاً مسئله ي فني يا سياسي نباشد و از نظر اقتصادي نيز براي اقتصاد نه چندان قدرتمند روسيه اهميت ويژه اي داشته باشد. آمريكاييها با پي بردن اين نكته در همكاريهاي هسته اي روسيه و ايران است كه به اين نتيجه رسيده اند با اعطاي امتيازاتي به روسيه، اين كشور را وارد ائتلاف خود براي مهار فن آوري هسته اي ايران سازد. زيرا به اعتقاد آنها با عقد قرارداد هسته اي آمريكا و روسيه، منافع گسترده روسيه در تعامل با غرب به خصوص آمريكا مانع از آن خواهد شد كه روسيه به خاطر كشوري مانند ايران خود را از اين امتيازات محروم سازد. اما از آنجايي كه روسيه به اين قضيه بيشتر به ديد اقتصادي نگاه مي كند مقامات اين كشور بين گسترش همكاريهاي هسته اي با ايران و نزديكي با غرب تعارض نمي بيند و از غربيها نيز بارها خواسته اند تا اين واقعيت را درك كنند. شايد بتوان حساسيت روسيه در پاسخ ايران به بسته پيشنهادي و تمايل به عقد قرارداد هسته اي با آمريكا را در اين چارچوب درك كرد.