چراغ انجمن صنفی روزنامه نگاران همیشه روشن است

حيات‌وممات‌انجمن‌صنفی‌روزنامه‌نگاران

محمد‌شوری/عضووكانديدای‌هيأت‌مديره‌

وقتی‌سخن‌‌ازسنديكا،ياانجمن‌صنفی‌می‌شود،يعنی‌اين ‌كه‌منظور‌مجموعه‌‌‌افرادی‌‌است‌كه‌دريك‌فن‌وياحرفه‌(باهمه‌مشتقات‌آن)مشغول‌فعاليت‌‌هستند.ووقتی‌گفته‌‌‌می‌شود‌«انجمن‌صنفی‌روزنامه‌نگاران»‌(نه‌مطبوعات)‌يعنی‌اينكه ‌‌فقط‌قشری‌‌از‌‌تمامی‌‌خانواده‌مطبوعات‌منظوراست!
پس‌اين‌اولين‌نقض‌غرضی‌است‌كه‌به‌ساختارحقوقی‌انجمن‌‌‌صنفی‌ روزنامه‌نگاران‌وارد‌می‌باشد.
اماموضوع‌واشكال‌تنهابه‌اين‌امرخلاصه‌نمی‌شود.ومشكل ‌اصلی‌به‌ساختار سياسی‌نهادقدرت‌درنظام‌جمهوری اسلامی‌برمی‌گردد:
الف-ساختارنهادقدرت‌سياسی‌درايران‌‌وجود‌نهادی‌ به‌نام‌سنديكا‌‌را‌به‌رسميت‌نمی‌شناسدوچنانچه‌برحسب‌ ظاهر،اين‌اتفاق‌محقق‌شود،يك‌نهادصوری‌‌خواهد‌‌بود.
يعنی‌درنظام‌سياسی‌‌جمهوری‌‌اسلامی‌(باتوجه‌به‌محتوای‌قانون‌اساسی‌و‌تقسيم‌‌قوا‌ونهادهای‌تصميم‌گير‌ونيزنظارت‌استصوابی)هرنوع‌اقدامی‌در راستای‌ايفای‌حقوق‌صنفی‌ناكام‌خواهد‌ماند.اين‌‌جامثل ‌لهستان‌‌نيست‌‌كه«‌لخ‌والاسا»يی‌پيداشودوبراساس ‌يك‌مبارزه‌صنفی‌قدرت‌سياسی‌راهم‌‌بدست‌آورد.مثلانمونه‌اش‌سنديكای‌كارگری‌در‌ايران‌است.كه‌به‌حبس‌‌‌فردی‌به‌نام‌‌«اصانلو»،‌منجرشده‌وياناكام‌‌می‌ماند.وآنچه‌‌كه‌به‌نام «‌‌خانه‌كارگر»موجود‌است‌،‌تنهايك‌‌تشكيلات‌درچارچوب‌نهادقدرت‌ودر تبعيت‌‌ازآن‌‌است‌.
ب-همانطوركه‌احزاب‌درنظام‌جمهوری‌اسلامی‌ايران‌‌يك ‌‌حزب‌علمی‌وواقعی‌نيست.‌چون‌‌قدرت‌وتقسيم‌آن‌درقانون ‌‌‌اساسی،‌‌مبتنی‌برولايت‌مطلقه‌‌‌فقيه،‌همراه‌بانظارت ‌استصوابی‌است‌؛‌طبيعی‌است‌‌جنگ‌ا‌حزاب‌دراين‌ سيستم‌يك‌سفسطفه‌ومغلطه‌‌ای‌بيش‌نخواهد‌بود.‌احزاب ‌درايران‌فقط‌درحد‌يك‌«مشاور»‌‌تلقی‌می‌شوندوخانه‌احزاب‌‌به‌وجود‌آمده‌‌نيز‌،منبعث‌‌ازهمين‌ساختارسياسی‌است. جايی‌كه‌‌حزب‌آن‌‌برای‌حيات‌وممات‌خودنيازمند‌يارانه‌و دريافت‌كمك‌های‌نقدی‌‌‌نهادقدرت‌‌يانهادحاكميت‌باشد، نمی‌تواند‌حزب‌واقعی‌محسوب‌شود.
ج-انجمن‌صنفی‌روزنامه‌نگاران‌‌نيزازاين‌قاعده‌مستثنی ‌نيست؛يعنی‌تابع‌‌جريان‌‌‌های‌سياسی‌رايج‌ومرسوم‌‌است؛چه‌بخواهد‌وچه‌نخواهد!
اولااين‌انجمن‌از‌مجموعه‌‌كامل‌همه‌كسانی‌كه‌‌‌درمطبوعات‌فعاليت‌دارند،‌‌تشكيل‌نشده‌است.
ثانيا‌آنچه‌به‌عنوان‌اعضای‌عضو‌انجمن‌‌نيز‌مبضوط‌است‌، بخشی‌‌ازآن‌(شايد‌بخش‌قابل‌ملاحظه‌اش!)شغل‌ثانوی‌ آن‌هاروزنامه‌نگاری‌است.وفقط‌صرفا‌باچاپ‌چندمطلب‌در مطبوعات(آن‌هم‌به‌خاطرداشتن‌امكانات‌،‌ازجمله‌رانت،و مالكيت‌‌نشريه‌ومانندآن‌)روزنامه‌نگارمحسوب‌شده‌واتفاقا ‌بيشترين‌سهم‌‌‌از‌خبرپراكنی‌‌وآگرانديسمان‌شدن‌توسط ‌بنگاه‌های‌خبری‌داخل‌وخارج‌‌‌ازايران‌نيز‌نصيب‌همين‌افراد‌ می‌شود.
انجمن‌صنفی‌روزنامه‌نگاران‌‌دردوره‌ای‌ازتاريخ‌سياسی‌ ايران‌تأسيس‌شدكه‌جريانی‌موسوم‌به‌اصلاح‌طلبی‌‌وتحقق‌‌شعار«جامعه‌مدنی»‌شكل‌گرفت. جامعه‌ای‌كه‌برای‌يك‌دمكراسی‌بافرايندی‌همه‌جانبه‌‌مدنظراست،‌ولی‌اين‌‌درحالی‌است‌كه‌‌بافت‌وساختار قدرت‌درايران‌يك‌بافت‌توده‌ای ودربرخی‌مقاطع‌‌بدوی‌است!
بنابراين‌طبيعی‌است‌كه‌‌اين‌انجمن‌دردوره‌عمره‌يازده‌ساله‌‌‌خودكه‌8سال‌آن‌‌رادردوره‌جريان‌اصلاح‌طلبی‌سپری‌‌كرد،باساختارقدرت‌‌وياهيأت‌‌حاكمه‌‌‌(مثل‌وزارت‌ارشادووزارت‌كار)‌مشكلی‌نداشته‌باشد.وازامكانات‌معنوی‌و‌مادی‌آن‌نيزسود‌مكفی‌‌هم‌برده‌است‌!
آنچه‌‌كه‌اينك‌پيش‌آمده،مربوط‌به‌دوره‌بعداز8سال‌رياست ‌جمهوری‌‌آقای‌خاتمی‌است؛‌دراين‌سه‌سال‌است‌كه ‌ساختارسياسی‌حاكميت‌‌باآنچه‌كه‌‌به‌نام‌انجمن‌صنفی‌ روزنامه‌نگاران‌مطرح‌است،‌درتباين‌قرارگرفت!
بخشی‌ازاين‌تضاد،به‌همان‌جناح‌بندی‌های‌سياسی‌رايج‌درايران‌بازگشت‌‌دارد.‌وطبيعی‌‌است‌چنين‌سرنوشتی‌پيدا می‌كند.
بخش‌ديگرآن‌اين‌است‌كه‌هرچه‌ازعمراين‌انجمن‌گذشت ‌علاوه‌برثابت‌‌ماندن‌‌تعداداعضا،دراكثر‌انتخابات‌‌بعدی ‌‌هميشه‌به‌جلسه‌سوم‌ختم‌شده‌است‌وبه‌همان‌مجموعه‌يك‌سوم‌اعضاء‌بسنده‌شد!‌‌انتخابات‌كاملادمكراتيك‌‌ بود!‌چون‌:‌ازكوزه‌همان‌برون‌تراود‌كه‌دراوست!
مثل‌انتخابات‌‌مجلس‌يارياست‌جمهوری‌كه‌باطرح‌نظارت ‌استصوابی‌و‌محدودكردن‌كانديداها،(يعنی‌همان‌جمله ‌معروف‌‌مرحوم‌آيت‌الله‌آذری‌‌قمی‌در‌حق‌خريد‌وانتخاب‌،آن‌هم‌فقط‌‌بايك‌كيلو‌‌گلابی!‌)ونيزكم‌شدن‌‌آرای‌مردم‌درعرصه ‌‌انتخابات‌،بالاخره‌يك‌‌شخصی‌‌نماينده‌و‌يارئيس‌جمهورشده ‌است‌وتمام‌اين‌فرايند‌،كاملادمكراتيك‌‌است!اماانتخابات ‌رياست‌‌جمهوری‌دوره‌اول‌كجاوانتخاب‌دوره‌نهم‌كجا؟‌تفاوت ‌اززمين‌تاآسمان‌‌است.
همين‌سيروروندبرانجمن‌صنفی‌‌روزنامه‌نگاران‌نيزحاكم ‌شده‌است‌.تاجائی‌‌‌كه‌درطول‌اين‌8سال‌،‌فقط‌‌‌افراد‌ی‌يك ‌دست‌‌و‌‌بامشخصاتی‌‌‌‌ويژه!‌‌در‌مديريت‌اين‌انجمن‌نقش ‌داشتند.به‌نحوی‌كه‌برخی‌معتقدند‌اين‌انجمن‌‌واحدی،‌‌يا ‌بخشی‌از«حزب‌مشاركت»‌‌است‌وحزب‌مشاركت‌نيزپوشش‌علنی‌سازمان‌‌مجاهدين‌انقلاب‌اسلامی‌می‌باشد!
د-‌بنابراين‌آنگاه‌كه‌به‌كارنامه‌انجمن‌صنفی‌روزنامه‌نگاران ‌‌نگاه‌می‌كنيد،‌‌ملاحظه‌خواهيد‌كرد‌كه‌‌مثلاجوايزجشنواره‌ ‌‌مطبوعات‌وياانتخاب‌روزنامه‌نگار‌‌برتر،همواره‌بين‌‌خودشان ‌چرخ‌خورده‌و‌‌تقسيم‌شده‌است.‌وبه‌‌احتمال‌قريب‌‌به‌‌يقين ‌ديگرامكانات‌مادی‌آن.ازجمله‌آن‌يك‌ميليون‌دلار‌اهدائی ‌رئيس‌‌جمهوری!(كه‌خوب‌است‌گيرندگان‌آن‌بااسم‌و مشخصات ‌شغلی‌وسوابق،‌علنا‌آشكارشود).‌
انجمن‌فعلی‌‌‌هم‌چنين‌به‌كسانی‌كه‌ازنظرسياسی‌‌به‌آن‌ها ‌نزديك‌است‌وياهم‌عقيده‌‌است،‌‌ولی‌حاضرنيستند‌درزيرچتر‌انجمن‌«صُمُّ‌‌بّكمُّ»‌‌‌سينه‌بزنند‌و‌‌مطيع‌‌مطلق‌‌ورام‌باشند‌، سعی‌كرده‌است‌‌اين‌افراد‌رابايكوت‌كند.
مثلانمونه‌اش‌خودبنده‌می باشم...
من‌يك‌روزنامه‌نگار‌ازنوع‌اصلاح‌طلب‌هستم.امااصلاح‌طلبی كه‌‌می‌خواهد مستقل‌‌فكركند.وتيول‌جريانی‌نباشد.
ازابتدای‌تأسيس‌روزنامه‌سلام‌تاتعطيلی،‌به‌طورحرفه‌ای ‌فعاليت‌مطبوعاتی‌‌را‌آغاز‌‌كردم.‌كرده‌ام.روز16تير78روزنامه‌تعطيل‌و17تيرمن‌دستگيرو‌ بازداشت‌‌وزندانی‌شدم.
انجمن‌صنفی‌روزنامه‌نگاران‌هيچ‌اقدامی‌‌صورت‌نداد.حتی‌ پرس‌وجوو‌پيگری‌هم‌نكرد‌كه‌مرابه‌چه‌علت‌بازداشت‌ كرده‌اند؟
رئيس‌فعلی‌‌انجمن،‌درپاسخ‌به‌مطلب‌من‌درزيرعنوان ‌يادداشت‌‌‌‌خودش‌،به‌نام‌«وقاحت‌حد‌ومرزنمی‌شناسد»‌ نوشت‌:‌‌نظرمن‌و‌دوستان‌اين‌بود‌كه‌‌جرم‌‌شما‌مطبوعاتی‌ نبود‌ه‌است‌وشمارابه‌جرم‌‌سياسی‌و... ‌گرفته‌اند.
اين‌درحالی‌بودكه‌دراين‌دوماه‌بازداشت‌،توسط‌دوبازجو، تفتيش‌عقايد‌شدم‌وكلمه‌به‌كلمه،نوشته‌هايم‌درمطبوعات‌سين‌جين‌شد!
اصولامگر‌كارروزنامه‌نگاری‌درفضای‌سياسی‌فعلی‌‌درايران ‌می‌تواند‌‌جدای‌ازجرم‌سياسی‌باشد؟
وقتی‌ايشان‌می‌نويسند‌شمارابه‌جرم‌سياسی‌و...‌ ‌گرفته‌اند،اين‌(و...)‌يعنی‌چه‌؟يعنی‌:مفاسد‌اخلاقی؟‌زنا؟ لواط؟جاسوسی؟...‌كه‌هميشه‌دنباله‌‌جرم‌های‌سياسی‌ ‌درتاريخ‌سياسی‌عصرجمهوری‌مطرح‌بوده‌است؟!‌‌آيا‌ خوانند‌ه‌می‌تواند‌تلقّی‌‌ديگری‌ازپاسخ‌شما‌‌‌بكند؟!‌
درثانی‌الان‌10‌سال‌ازتعطيلی‌روزنامه‌سلام‌می‌گذرد‌ومن ‌‌كه‌تنها‌محل‌‌‌و‌ممر‌امرارمعاشم‌‌ازهمين‌شغل‌روزنامه‌نگاری ‌است‌،‌همچنان‌بيكار‌و‌در‌بدترين‌‌شرايط‌معيشتی،وتنهابا كمك‌دوستان‌غيرمطبوعاتی‌واستعانت‌‌و‌دلجويی‌‌معنوی‌و مادی‌‌فقيه‌عاليقدرآيت‌‌الله‌العظمی‌منتظری‌‌است‌كه‌اين‌‌ده ‌سال‌راسپری‌كرده‌ام؛‌وخودم‌می‌دانم‌وخدايم‌كه‌چه‌ كشيده‌ام....‌
ازهمه‌امكانا‌ت‌طبيعی‌ونازل‌‌برای‌يك‌فرد‌‌عادی‌هم‌برخوردار نيستم!اما‌‌هيچگاه‌‌اين‌انجمن‌صنفی‌موجود‌(كه‌صنفی‌ بودنش‌‌بايدپررنگ‌ترباشد)با‌اين‌‌كه‌‌كاملاوضعيت‌مرا‌به ‌خوبی‌‌می‌دانست،‌نيامد‌بگويد‌غازت‌به‌چندمن؟!‌واين ‌انجمن‌نه‌تنهاهيچ‌كمك‌مادی‌‌به‌من‌نكرد،بلكه‌‌‌به‌خاطرعدم‌پرداخت‌‌به‌موقع‌‌قسط‌‌‌وامی‌كه‌ازطريق‌انجمن‌دريافت‌‌كرده‌بودم‌،‌‌مراتحت‌فشارقرار‌می‌داد‌ودر‌پاسخ‌به‌درخواست‌های‌مكررمن‌مبنی‌بربيكاری‌ام،‌می‌گفت‌مگرمابنگاه‌‌كاريابی ‌هستيم؟!وبرای‌آن‌كه‌‌مرااز‌سرخودواكند،مرابه‌به‌يك‌ ‌فصلنامه‌به‌‌نام‌فصل‌نامه‌(آسانسور)معرفی‌می‌كند!!كه ‌فردی‌باداشتن‌يك‌‌تشكيلات‌كاری‌درامور‌بيمه‌گری،‌اين‌‌فصل‌نامه‌‌راهم‌راه‌اندازی‌كرده‌است‌والبته‌لابد‌عضوی‌ازاعضای‌ انجمن‌هم‌هست؟!وقس‌عليهذا....
يامثلا‌طبق‌مطلب‌مندرج‌در‌نشريه‌روزنامه‌نگار،اعضای‌ انجمن‌صنفی‌‌باكارت‌انجمن‌،حق‌ورود‌به‌طرح‌راداشتندومن‌باهمين‌اطمينان‌واردمحدوده‌ترافيك‌می‌شدم.كه‌يكباربا مخالفت‌روبروشده‌وموردضرب‌وشتم‌قرارگرفتم؛ ‌انجمن‌نه‌تنهااقدامی‌درحمايت‌ازمن‌صورت‌نداد،بلكه‌با‌نامه‌نگاری‌غلط،‌مسأله‌رابغرنج‌تركرد!‌ومن‌‌‌‌ووسيله‌نقليه‌‌من،‌تاسال‌ها‌فاقد‌امنيت‌‌اجتماعی‌‌‌بود!
درحقيقت‌كانديداشدم‌‌‌‌كه‌بتوانم‌درجمع‌اعضاءسخنم‌‌را ‌بگويم‌‌؛نه‌آن‌كه‌‌رأی‌بياورم؛‌امابه‌من‌گفته‌شد‌‌‌سخن ‌نمی‌توانيدبگوئيد.
اين‌‌نوشته‌بخشی‌ازمطالبی‌است‌كه‌می‌خواستم‌درجمع ‌‌‌اعضاء‌‌‌بيان‌كنم.
پايان‌سخن‌اين‌‌كه‌اگرقرارباشدهمان‌2000عضوموجود‌،‌فقط‌يك‌سومش‌‌حضورپيداكندو‌انتخابات‌اينگونه‌شكل‌بگيرد، بهتراست‌انجمن‌برای‌هميشه‌‌منحل‌شود!
ياآن‌كه‌‌چون‌‌در‌ساختارسياسی‌‌موجوددركشور‌‌،‌خاستگاه ‌واقعی‌انجمن‌‌صنفی‌‌درعرصه‌عمل‌به‌منصه‌ظهورنمی‌رسد‌وباآن‌متنافی‌است؛،بهتر‌است‌‌همانطوركه‌انجمن‌روزنامه ‌نگاران‌مسلمان‌وانجمن‌روزنامه‌نگاران‌زن‌‌تأسيس‌شده‌و‌از وزارت‌كشوراجازه‌فعاليت‌‌گرفت‌‌،اين‌مجموعه‌‌نيز‌همين‌كار ‌رابكند.چو‌ن‌همانطوكه‌گفتم‌انجمن‌صنفی‌موجود‌‌متعلق‌به‌همه‌كاركنان‌‌مطبوعات‌نيست!
وباتوجه‌به‌اينكه‌ساختارمطبوعات‌مانيزحزبی‌وجناحی‌ است!ومطبوعات‌‌متعلق‌به‌حاكميت‌ونهادقدرت‌هيچگاه ‌مشكل‌تعطيلی‌وياصنفی‌آنچنانی‌پيدا‌نمی‌كنند،كه‌به ‌انجمن‌صنفی‌نيازپيدا‌كنند!پس‌تنهامی‌ماند‌مطبوعات‌منتقد ‌حاكميت.كه‌همين‌امرنيزبه‌انجمن‌صنفی‌روزنامه‌نگاران‌ وجهه‌سياسی‌‌‌داده‌‌است.‌لذابايد‌ببينيم‌كفّة‌كداميك‌از روزنامه‌نگاران‌سنگين‌تراست‌.وهمين‌‌‌موضوع‌به‌انجمن ‌قدرت‌‌واقعی‌رامی‌دهد.
از‌اعضای‌مطبوعات‌درسراسرايران،تنها‌2000عضو،وازاين ‌دوهزارعضو،‌فقط‌يك‌سوم‌آن‌....‌اين‌نمی‌تواند‌شناسنامه ‌حقيقی‌‌انجمن‌صنفی‌‌روزنامه‌نگاران‌باشد!
به‌هرحال‌چون‌مادرهرحال‌‌اكنون‌هستيم‌‌و‌درشرايط‌حال‌ حاضرزندگی‌می‌كنيم‌‌وفاصله‌آرمان‌حقيقی‌‌باواقعيت‌ موجود،بسياراست‌،پس‌ازهمين‌وضعيت‌موجودنيز‌‌بايد ‌‌‌استفاده‌‌بهينه‌‌رابرد‌وازهمين‌آب‌باريكه‌‌ومَعبرتنگ‌‌،وصل‌به‌ ‌دريا‌شد‌:«من‌ماهی‌ام،نهنگم‌،عمانم‌آرزوست»!
بنابراين‌‌‌بهتراست‌انجمن‌صنفی‌روزنامه‌نگاران‌‌باتمامی ‌اعضایش‌‌دوباره‌‌‌متشكل‌شود؛چون‌به‌قول‌شاعرفقيد، شاملو:«بودن‌بِه‌ازنبودن‌است».
«وسلام‌علیه‌‌يوم‌ولد‌ويوم‌يموت‌ويوم‌يبعث‌حيا».‌
نهم‌مردادماه‌سال‌1387
http://www.assize.blogfa.com