ظريف: سياست هسته اي ايران به دولت كنوني و آينده ارتباط ندارد
۱۰:۲۹
۱۳۸۴/۰۵/۱۰
به گزارش آفتاب نیوز، 
ظريف به خبرنگار ايرنا در نيويورك گفت: راه حل لازم براي رسيدن نتيجه با اروپا را منع نكردن ايران از پيگيري حقوق خود به بهانه رفع نگراني جامعه بينالمللي در خصوص صلح آميز بودن برنامه هستهاي ايران بيان كرد.
وي تصريح كرد: اروپاييها در مرحله سرنوشتسازي قرار دارند و بايد ديد تا چه حد شجاعت سياسي دارند كه براساس منافع خود و جامعه بينالملل عمل كنند.
ظريف اظهار داشت: تمامي زمينهها براي ارايه يك طرح جدي در اختيار اروپا است. مهم اين است كه اروپاييها اراده سياسي براي ارايه چنين طرحي را داشته باشند.
سفير و نماينده دائم ايران در سازمان ملل گفت: شرايط عيني بگونهاي است كه اروپاييها اين امكان را دارند كه يك راه حل معقول كه مورد توقع ايران است و منافع كسي را نيز تهديد نميكند، ارائه و بر آن پافشاري كنند.
ظريف تاكيد كرد: لذا نيازي نيست كه اروپاييها خارج از حيطه روابط بينالمللي خود عمل كنند تا بتوانند طرح قابل قبولي را ارائه كنند.
نماينده ايران در سازمان ملل در عين حال اظهار داشت: البته گروههاي تندرويي در آمريكا و نقاط ديگر جهان هستند كه دنبال راه حل نيستند بلكه دنبال تنش هستند اما اين تنش با منافع اروپاييها سازگاري ندارد و با با منافع جامعه بينالمللي نيز نه تنها سازگاري ندارد، بلكه متضاد است.
وي دراين گفت وگو با اشاره به اينكه روش ايران در خصوص پرونده هستهاي مورد اجماع نظام بوده است، گفت: اين تصميمات در قالب يك طراحي هوشمندانه ديده ميشود نه تصميمات متناقض.
ظريف در توضيح اين بحث افزود: يعني ضرورت داشته است ايران راههاي انعطاف را بپيمايد و روشهاي رسيدن به راه حل را بررسي كند و ارائه دهد.
نماينده ايران در سازمان ملل گفت: اگر اين روشها موفق شد، كار باتفاهم پيش ميرود و اگر طرف مقابل آمادگي وتوان و اراده سياسي نداشته باشد، در راستاي همين سياست نه براساس سياست جديد بايد روشهاي ديگري را دنبال كرد.
بخشهايي از اين گفتگو را مي خوانيد:
قرار بود اروپاييها تا پايان ماه ژوئيه طرح پيشنهادي خود را ارائه كنند اما اخباري مبني بر اين وجود دارد كه ممكن است بخواهند اين طرح را در ماه اوت و پس از آغاز رياست جمهوري احمدي نژاد، ارائه كنند. آيا فكر ميكنيد در موعد مقرر طرح خود را ارائه كنند؟
ظريف: اروپاييها تعهد كرده بودند طرح خود را تا پايان ماه ژوئيه و اوايل ماه اوت ارائه دهند و در اجلاس لندن نيز تعهد كردند كه طرح خود را در زماني كه تعهد كردهاند، ارائه كنند.
مهم اين است طرحي كه اروپاييها ارائه ميدهند، همانطور كه قبلا نيز به آنها گفتهايم شامل اجراي حق ايران باشد، زيرا اين طرح نميتواند از كنار حقوق ايران بگذرد. لذا ما منتظريم اروپاييها طرحي را ارائه دهند كه بتواند زمينه را براي كار در آينده فراهم كند.
اخباري مبني بر اين وجود دارد كه اروپاييها ميخواهند با سياستهاي دولت جديد ايران آشنا شوند و بعد طرح خود را ارائه كنند. عدهاي نيز اين مسئله را حق اروپا و عدهاي آن را بهانهاي براي وقت كشي ميدانند. ارزيابي شما چيست؟
ظريف: سياست هستهاي ايران سياست مشخصي است كه به دولت كنوني و دولت آينده ربطي ندارد. اروپاييها حتي اگر هم بخواهند ارائه طرح را به تاخير بيندازند، زمان كافي ندارند كه به خيال خودشان با سياستهاي دولت بعدي آشنا شوند.
اروپاييها تعهدي كردهاند و خودشان هم مجددا تاكيد كردهاند به تعهدشان پايدار خواهند ماند. مهم اين است، طرحي را كه اروپاييها ارائه ميدهند شامل حداقل خواستهاي ايران باشد.
ظاهرا از نظر اروپايي ها، تضمين عيني يعني تعليق دايمي غنيسازي و پيش بيني ميشود اين امر را در طرح پيشنهادي خود نيز ارايه كنند. نظر شما چيست؟
ظريف: اروپاييها كاملا آشنا هستند كه از نظر ايران و بر اساس متن و روح توافقنامه پاريس، تضمين عيني به معني توقف يا تعليق دراز مدت غني سازي نيست. تضمين عيني يعني يك رشته از تضمينهاي فني، سياسي و حقوقي و تضمينهاي مربوط به نحوه نظارت آژانس كه بر اساس آن تضمينها، برنامه ايران اجرا شود. اگر قرار بود برنامه ايران اجرا نشود نيازي به تضمين نبود.
پيام آقاي روحاني به وزيران سه كشور اروپاييها چه بود؟
ظريف: آقاي روحاني در پيام خود و نيز مذاكرات لندن بر اين نكته تاكيد كردند كه ضرورت دارد مباحثي كه تاكنون انجام شده و پيشرفتهايي كه حاصل شده با ورود به مراحل جديتر اجرايي، تكميل شود زيرا هيچ دليلي وجود ندارد كه بيش از اين، در وارد شدن به اين مباحث تاخير شود.
آقاي روحاني مجددا تاكيد كردند كه اگر طرح اروپاييها شامل حداقل خواستههاي ايران در زمينه غنيسازي نباشد، اين پيشنهاد براي ما قابل پذيرش نيست.
در اين پيام نحوه پيشبرد كار براي اروپاييها روشن شده و اكنون توپ در زمين اروپايي هاست كه با يك طرح جدي و قابل بررسي، كار را به پيش ببرند.
عدهاي معتقدند مذاكرات هستهاي طي دو سال گذشته نتيجه چنداني براي جمهوري اسلامي ايران نداشته است، اما در مقابل عدهاي معتقدند اين مذاكرات جايگاه استراتژيك ايران را به ويژه در زمينه تامين انرژي در جهان تثبيت كرده است. ارزيابي شما چيست؟
ظريف: مذاكرات هستهاي را بايد با توجه به بررسي شرايط دو سال قبل و شرايط امروز، روشن شدن فضاي بينالمللي و رد بسياري از ادعاهايي كه آن زمان عليه ايران مطرح بود و نيز فضايي كه براي ايجاد نوعي تعامل جديد بين ايران و اروپا ايجاد شده است، نگاه كرد.
اين مذاكرات دستاوردهاي بسياري داشته است. البته هم اكنون نكته مهم اين است كه اروپاييها با ارائه يك طرح جدي امكان پيگيري اين روند را كه براي هر دو طرف داراي منافع قابل توجهي است، فراهم كنند.
اين مذاكرات تاكنون توانسته است بسياري از نگرانيهاي جمهوري اسلامي ايران و نيز ابهاماتي را كه در پرونده هستهاي ايران وجود داشت، رفع كند و هم زمينه ايجاد ساير روابط باز شده است.
آيا شما خوشبين هستيد كه پس از اين مذاكرات، به نتيجهاي برسيم كه خواستها و منافع ايران تامين شود؟
ظريف: به نظر من در اين دو سال ، مواضع بسيار شفافسازي شده است و اروپاييها كاملا ميدانند كه چه چيزي براي رسيدن به يك راه حل لازم است.
نقاط اشتراك در زمينههاي مختلف مشخص شده حتي راه حل نيز براي اروپاييها كاملا مشخص است. راه حلي كه ايران را از پيگيري حقوقش منع نكند و در عين حال براي آن دسته از جامعه بينالمللي كه بهانه يا نگراني داشتند، هرگونه بهانهگيري و نگراني را رفع كند و تضمين صلحآميز باقي ماندن برنامه هستهاي ايران، را ارائه كند.
به نظر ميرسد تمامي زمينهها براي ارايه يك طرح جدي در اختيار اروپاييها است. مهم اين است كه اروپاييها توان و اراده سياسي براي ارائه چنين طرحي را داشته باشند.
نقاط مشترك و راهحل چيست؟
ظريف: اين نقاط مشترك شامل اهداف مشترك براي امنيت در منطقه پيراموني ايران، مبارزه با افراط گرايي و تروريسم، ايجاد يك روابط جدي و فراگير بين ايران و اروپا براي اطمينان طرفين از رفتار طرف مقابل است.
در مورد راه حل نيز با بررسيهاي صورت گرفته، روشهاي فني، حقوقي و ساز و كارهاي نظارتي براي اطمينان از اينكه برنامه غنيسازي ايران يك برنامه صلح آميز و در جهت تامين سوخت نيروگاهها باقي بماند و هماهنگ با نيازهاي سوختي و نيروگاهي ايران طراحي شود، ارائه شده است. اين اجزا در يك مجموعه در سوم فروردين ماه از طرف ايران ارايه شد. بحثهايي هم در مورد آن صورت گرفت. الان بايد ببينيم آيا اروپاييها اين آمادگي را دارند كه از اين نقاط مشترك استفاده كنند و بر آن يك بناي جديدي را بسازند يا اينكه دنبال سياستهاي ديگري هستند.
عدهاي معتقدند با توجه به ورود آمريكا به مذاكرات شش جانبه در خصوص فعاليتهاي هستهاي كره شمالي و نيز هماهنگي اروپا با آمريكا در پرونده هستهاي ايران، آمريكا در مذاكرات هستهاي ايران نيز حضور خواهد يافت. آيا اين تحليل را قبول داريد؟
ظريف: در شرايط كنوني هيچ نشانهاي از اينكه آمريكا بخواهد وارد مذاكرات شود و يا فايدهاي از وارد شدن آمريكا به اين مذاكرات قابل تصور باشد، وجود ندارد. البته اروپاييها طرف مذاكره ما هستند و ما توقع اجراي تعهدات اروپاييها را داريم. اينكه اروپاييها تمايل دارند براي اجراي تعهداتشان با كجا مذاكره كنند و با چه كشورهايي هماهنگ كنند، مربوط به خود آنان است.
آنچه براي ما مهم است، اين ميباشد كه ببينيم اروپا تا چه حد آمادگي و توان اجراي تعهدات خود را دارد. البته در برخي موارد اروپاييها توان نسبتا خوبي را نشان دادند و منافع خود را درك ميكنند و بر اساس درك جدي از منافع خودشان عمل ميكنند و در بعضي موارد نيز متاسفانه ديدهايم توان اجراي تعهداتشان را نداشتهاند.
اكنون يك مرحله سرنوشت ساز هست كه اروپاييها نشان دهند در بحث اصلي آمادگي دارند، طرحي را ارائه كنند كه منافع آنها و منافع جمهوري اسلامي ايران و در واقع منافع بينالمللي را تامين كند؟
آيا شما به عنوان يك ديپلمات اين آمادگي را در اروپا ميبينيد كه بخواهد به تعهدات خود عمل كند و تحت تاثير قدرتهاي بزرگ قرار نگيرد؟
ظريف: شرايط عيني به گونهاي است كه اروپاييها اين امكان را دارند كه يك راه حل معقول را ارائه دهند و بر آن پافشاري كنند. راه حلي كه مورد توقع ايران است، منافع هيچ كس را تهديد نميكند. لذا هيچ نيازي نيست اروپاييها خارج از حيطه روابط بينالمللي خودشان عمل كنند تا بتوانند طرح قابل قبولي را ارائه كنند، البته گروههاي تندرويي در آمريكا و نقاط ديگر هستند كه دنبال راه حل نيستند، بلكه دنبال تنش هستند. اين تنش با منافع اروپاييها سازگاري ندارد و الزاما با منافع جامعه بينالمللي نيز سازگاري كه ندارد، بلكه متضاد است.
نكته اين است كه اروپاييها تا چه حد شجاعت سياسي داشته باشند كه بر اساس منافع خودشان و جامعه بينالمللي عمل كنند.
من اعتقاد دارم كه اروپاييها اگر اراده سياسي داشته باشد، اين توان را دارند.
در ديپلماسي، مذاكره روشي براي رسيدن به توافق جهت تامين منافع و مقاصد است. عدهاي اين پرسش را مطرح ميكنند با توجه به اينكه در پرونده هستهاي، اول توافق كرديم و بعد مذاكره، چگونه ميتوان بر سر آنچه توافق كردهايم مذاكره كرد؟
ظريف: اين امر توهم كامل است. چون اروپاييها در نامهاي كه در ماه اوت ۲۰۰۳ارسال كردند به دنبال توقف غنيسازي ايران بودند.اما در توافق اكتبر در تهران بحث توقف غنيسازي نبود.
اين نشاندهنده اين است كه اول توافق نكرديم و بعد مذاكره، بلكه نشاندهنده اين است كه مذاكرات بسيار دشواري قبل از توافقنامه اكتبر با اروپاييها داشتيم تا اينكه به آن اعلاميه رسيديم.
در توافقهاي بعدي نيز كه در بروكسل، پاريس و ژنو داشتيم، مقدمه همه آنها مذاكرات بسيار دشواري بود كه ساعتها و روزها مذاكره شد. حتما توافقها پس از مذاكره مفصل و بسيار دشوار صورت گرفته است و بعد از هر توافقي نيز براي اجراي آن مذاكراتي صورت گرفته است.
مذاكره هميشه مقدم بر توافق بوده است، اما اين بدان معني نيست كه بعد از توافق، نيازي به مذاكره نباشد. بعد از توافق نيز براي اجراي آن مذاكره ضرورت دارد .
برخي تحليلگران سياسي معتقدند ما در توافقنامههاي سعدآباد و پاريس تضمينهايي را بهاروپاييها داديم اما آنها در قبال آنچه ما ارايه كرديم، تضمين چنداني ندادند بگونهاي كه در هر مورد كه مذاكره كرديم، از آن منع شديم. آيا فكر نميكنيد در آينده نيز محدوديتهايي بيشتري اعمال شود؟
ظريف: من با اين تحليل موافق نيستم. اروپاييها هم در تهران و هم در پاريس تضمين دادند. در پاريس تضمين قطعي براي همكاريهاي اقتصادي و فناوري و اطمينان قطعي براي همكاريهاي امنيتي ارائه كردند و الان نكتهاي كه وجود دارد اين است كه آيا اروپاييها حاضرند تعهداتشان را اجرا كنند؟ و اين به معناي مخدوش بودن توافق نيست.
اگر اروپا آمادگي اجراي تعهداتش را نداشته باشد، به معناي ناقص بودن توافق نيست؟
ظريف: اگر اروپاييها آمادگي نداشته باشند كه تعهداتشان را عمل كنند و هيچ تضميني نيست كه اروپاييها اين آمادگي را داشته باشند، نشاندهنده بد بودن توافق نيست. نشاندهنده عدم اجراي يك توافق قابل قبول براي يكي از طرفين توافق است .
در توافق تعهداتي بر گردن اروپا گذاشته شده است. اينكه اروپا آماده باشد، تعهداتش را انجام دهد يا نه، موضوعي جدا از اين است كه اصل توافقنامه، تعهداتي را بر گردن اروپاييها گذاشته است.
در گذشته نيز اتفاق افتاده است كه كشورهايي آمادگي نداشتهاند تعهدات قبلي خودشان را در قالب قراردادهاي بينالمللي و منشور ملل متحد اجرا كنند و اين به معناي بيمعني بودن منشور يا آن قرار داد نيست بلكه به معني خطا و نقض يك تعهد بينالمللي از سوي يكي از طرفين است.
عدهاي معتقدند كه ما در دو سال اخير راههاي انعطاف، گفت و گو و مذاكره را در پيش گرفتيم و نتيجه چنداني عايد كشور نشد. لذا بايد روشهاي سختيگرانهتر را در پيش بگيريم. آيا شما در شرايط كنوني اتخاذ روشهاي سختيگرانه را در قبال اروپا موثر ميدانيد؟
ظريف: مسئله مهم، پيگيري منطقي و معقول خواستها و حقوق ايران است. روشي كه تاكنون اعمال شده، روشي بوده كه مورد اجماع نظام بوده و بر اساس تصميمگيري در نظام پيگيري شده است.
اگر مسئولان نظام به اين نتيجه برسند كه اروپاييها از انعطاف ما مي خواهند سوء استفاده كنند و اعمال حقوقي ايران را به تاخير بيندازند، ممكن است تصميم ديگري بگيرند. اين تصميمات مجموعا در قالب يك طراحي هوشمندانه ديده ميشود نه تصميمات متناقض. يعني ضرورت داشته است، ايران راههاي انعطاف را بپيمايد و روشهاي رسيدن به راه حل را بررسي كند و ارايه دهد و اگر اين روشها موفق شد، كار با تفاهم پيش ميرود و اگر طرف مقابل آمادگي، توان و اراده سياسي را نداشته باشد، در راستاي همين سياست نه بر اساس سياست جديد بايد روشهاي ديگري را دنبال كرد.
برخي معتقدند اگر اروپاييها بخواهند وقت كشي كنند، دولت جديد ميتواند توافقنامه پاريس را اجرا نكند. آيا ميتوان اين اقدام را انجام داد؟ و در صورت وقت كشي اروپا، مسئوليت نقض اين توافقنامه برعهده كيست؟
ظريف: از نظر حقوقي اين بحث، بحث صحيحي نيست. از نظر واقعي نيز، آقاي احمدي نژاد اعلام كردهاند كه سياست هستهاي كشور تغيير نكرده است.
در واقع سياست هستهاي كشور در بالاترين سطح طراحي و اجرا شده و تغييري در اين سياست وجود ندارد.
اما اگر اروپاييها توافق پاريس را نقض كنند، آن وقت مسئوليت نقض توافق بر عهده آنان خواهد بود.
مبناي توافقنامه پاريس تداوم تعليق در زماني است كه مذاكرات پيشرفت داشته باشد. اگر اروپاييها به رغم تمام حسن نيت ايران، مانع پيشرفت مذاكرات شوند و تلاش كنند مذاكرات بدون نتيجه صرفا ادامه پيدا كند، آن وقت مسئوليت نقض تعهدات پاريس به عهده اروپاييها است.
به نظر شما در پرونده هستهاي نيات سياسي براي عدم توافق قويتر است يا مذاكرات كارشناسي؟
ظريف: حتما از نظر كارشناسي رسيدن به نتيجه كاملا محتمل است. در مذاكرات سياسي نيز نقطه ابهامي وجود ندارد و اتفاقا راهگشا بوده است.
هم از نظر مذاكرات سياسي و كارشناسي بحث روشن است. بحث بر سر اين است كه اراده سياسي براي توافقات سياسي و كارشناسي داشته باشد.
با توجه به اينكه جمهوري اسلامي ايران تا كنون با اروپاييها شش دور گفت و گوهاي انتقادي و هفت دور گفت و گوهاي سازنده داشته و بعد از اين گفت و گو نيز روابط تيره شده است، فكر نميكنيد پس از مذاكرات هستهاي روابط ايران و اروپا دچار وقفه شده و يا تيره شود؟
ظريف: ما به دنبال وقفه و تاريكي در روند روابط ايران و اروپا نيستيم. ما آمادگي داريم مذاكرات را ادامه دهيم و منافعي هم براي دو طرف به منظور تداوم مذاكرات وجود دارد، ليكن حداقلي را توقع داريم و در هر صورت آمادگي اين را داريم كه روابط خود را با اروپا تقويت كنيم كه اين براساس منافع و اشتراكات طرفين است.
ژاك شيراك رييس جمهوري فرانسه اخيرا اعلام كرده است كه اروپا از ايران تضمينهاي ملموسي ميخواهد و در صورت نرسيدن به توافق، از ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت حمايت خواهد كرد. ارزيابي شما در خصوص اظهارات متناقض مقامات اروپايي چيست؟
ظريف: اروپاييها كاملا ميدانند زبان تهديد با ايران كارآيي ندارد و اين را به كرات براي آنها ثابت كردهايم. اما اينكه بخواهند به تضمينهاي ملموس برسند، ما مشكلي نداريم. پيشنهادهاي خود را براي تضمينهاي ملموس ارايه كردهايم و منتظريم اروپاييها نيز پيشنهادهاي خود را براي اين تضمينها ارائه كنند اما اين تضمينها نميتواند شامل توقف يا تعليق دراز مدت باشد.
با توجه به موضعگيريهاي دولتهاي غربي در مورد روي كارآمدن دولت جديد، چالشهاي سياست خارجي دولت آينده چيست؟
ظريف: بالاخره دنيا بايد انتخاب مردم ايران را كه در يك رقابت جدي صورت گرفته است، بپذيرد. ما در مذاكراتي كه هفته پيش در لندن داشتيم، به صورت واضح از اروپاييها شنيديم كه آمادگي همكاري با هر دولتي كه در ايران بر اساس انتخابات روي كار بيايد، دارند و آماده همكاري با دولت آقاي احمدي نژاد نيز هستند.
ما اميدواريم در نظري كه ارائه دادهاند، جدي باشند و در عمل اين امر را نشان دهند.
ارزيابي شما از اولين سفر خارجي آقاي احمدي نژاد و حضور او در سازمان ملل با توجه به تبليغاتي كه رسانههاي غربي عليه رييس جمهوري منتخب به راه انداختند، چيست؟
ظريف: امسال علاوه بر مجمع عمومي سازمان ملل، اجلاس ويژه سران است كه روساي بيش از ۱۷۰كشور در اين اجلاس شركت ميكنند كه فرصت بسيار خوبي براي رييس جمهوري جديد است تا با حضور در اين مجمع، مواضع دولت را بصورت رسمي ارايه كند و فرصتي داشته باشد با روساي جمهور ساير كشورها نيز مذاكره داشته باشد و اميدواريم سفر موفقيت آميزي باشد.
محافل تندرو درآمريكا تلاش كردند منفينمايي وسيعي را بعد از انتخابات در ايران داشته باشند. ادعاهاي دروغي را مطرح كردند و صرفا به دليل رودربايستي باگروگانهاي سابق نميخواهند رسما حرف آنها را نقض كنند، لذا هنوز موضعگيري علني و صريحي در اين زمينه نكردهاند.
آمريكاييها حتما بخوبي ميدانند كه اين يك دروغ پردازي بوده كه توسط محافل تندرو آمريكا با اهداف مشخص براي ايجاد تنش مطرح شده و پايه و اساسي ندارد و اعتقاد داريم نبايد هيچ تاثيري در سفر آقاي احمدي نژاد داشته باشد.
ظريف به خبرنگار ايرنا در نيويورك گفت: راه حل لازم براي رسيدن نتيجه با اروپا را منع نكردن ايران از پيگيري حقوق خود به بهانه رفع نگراني جامعه بينالمللي در خصوص صلح آميز بودن برنامه هستهاي ايران بيان كرد. وي تصريح كرد: اروپاييها در مرحله سرنوشتسازي قرار دارند و بايد ديد تا چه حد شجاعت سياسي دارند كه براساس منافع خود و جامعه بينالملل عمل كنند.
ظريف اظهار داشت: تمامي زمينهها براي ارايه يك طرح جدي در اختيار اروپا است. مهم اين است كه اروپاييها اراده سياسي براي ارايه چنين طرحي را داشته باشند.
سفير و نماينده دائم ايران در سازمان ملل گفت: شرايط عيني بگونهاي است كه اروپاييها اين امكان را دارند كه يك راه حل معقول كه مورد توقع ايران است و منافع كسي را نيز تهديد نميكند، ارائه و بر آن پافشاري كنند.
ظريف تاكيد كرد: لذا نيازي نيست كه اروپاييها خارج از حيطه روابط بينالمللي خود عمل كنند تا بتوانند طرح قابل قبولي را ارائه كنند.
نماينده ايران در سازمان ملل در عين حال اظهار داشت: البته گروههاي تندرويي در آمريكا و نقاط ديگر جهان هستند كه دنبال راه حل نيستند بلكه دنبال تنش هستند اما اين تنش با منافع اروپاييها سازگاري ندارد و با با منافع جامعه بينالمللي نيز نه تنها سازگاري ندارد، بلكه متضاد است.
وي دراين گفت وگو با اشاره به اينكه روش ايران در خصوص پرونده هستهاي مورد اجماع نظام بوده است، گفت: اين تصميمات در قالب يك طراحي هوشمندانه ديده ميشود نه تصميمات متناقض.
ظريف در توضيح اين بحث افزود: يعني ضرورت داشته است ايران راههاي انعطاف را بپيمايد و روشهاي رسيدن به راه حل را بررسي كند و ارائه دهد.
نماينده ايران در سازمان ملل گفت: اگر اين روشها موفق شد، كار باتفاهم پيش ميرود و اگر طرف مقابل آمادگي وتوان و اراده سياسي نداشته باشد، در راستاي همين سياست نه براساس سياست جديد بايد روشهاي ديگري را دنبال كرد.
بخشهايي از اين گفتگو را مي خوانيد:
قرار بود اروپاييها تا پايان ماه ژوئيه طرح پيشنهادي خود را ارائه كنند اما اخباري مبني بر اين وجود دارد كه ممكن است بخواهند اين طرح را در ماه اوت و پس از آغاز رياست جمهوري احمدي نژاد، ارائه كنند. آيا فكر ميكنيد در موعد مقرر طرح خود را ارائه كنند؟
ظريف: اروپاييها تعهد كرده بودند طرح خود را تا پايان ماه ژوئيه و اوايل ماه اوت ارائه دهند و در اجلاس لندن نيز تعهد كردند كه طرح خود را در زماني كه تعهد كردهاند، ارائه كنند.
مهم اين است طرحي كه اروپاييها ارائه ميدهند، همانطور كه قبلا نيز به آنها گفتهايم شامل اجراي حق ايران باشد، زيرا اين طرح نميتواند از كنار حقوق ايران بگذرد. لذا ما منتظريم اروپاييها طرحي را ارائه دهند كه بتواند زمينه را براي كار در آينده فراهم كند.
اخباري مبني بر اين وجود دارد كه اروپاييها ميخواهند با سياستهاي دولت جديد ايران آشنا شوند و بعد طرح خود را ارائه كنند. عدهاي نيز اين مسئله را حق اروپا و عدهاي آن را بهانهاي براي وقت كشي ميدانند. ارزيابي شما چيست؟
ظريف: سياست هستهاي ايران سياست مشخصي است كه به دولت كنوني و دولت آينده ربطي ندارد. اروپاييها حتي اگر هم بخواهند ارائه طرح را به تاخير بيندازند، زمان كافي ندارند كه به خيال خودشان با سياستهاي دولت بعدي آشنا شوند.
اروپاييها تعهدي كردهاند و خودشان هم مجددا تاكيد كردهاند به تعهدشان پايدار خواهند ماند. مهم اين است، طرحي را كه اروپاييها ارائه ميدهند شامل حداقل خواستهاي ايران باشد.
ظاهرا از نظر اروپايي ها، تضمين عيني يعني تعليق دايمي غنيسازي و پيش بيني ميشود اين امر را در طرح پيشنهادي خود نيز ارايه كنند. نظر شما چيست؟
ظريف: اروپاييها كاملا آشنا هستند كه از نظر ايران و بر اساس متن و روح توافقنامه پاريس، تضمين عيني به معني توقف يا تعليق دراز مدت غني سازي نيست. تضمين عيني يعني يك رشته از تضمينهاي فني، سياسي و حقوقي و تضمينهاي مربوط به نحوه نظارت آژانس كه بر اساس آن تضمينها، برنامه ايران اجرا شود. اگر قرار بود برنامه ايران اجرا نشود نيازي به تضمين نبود.
پيام آقاي روحاني به وزيران سه كشور اروپاييها چه بود؟
ظريف: آقاي روحاني در پيام خود و نيز مذاكرات لندن بر اين نكته تاكيد كردند كه ضرورت دارد مباحثي كه تاكنون انجام شده و پيشرفتهايي كه حاصل شده با ورود به مراحل جديتر اجرايي، تكميل شود زيرا هيچ دليلي وجود ندارد كه بيش از اين، در وارد شدن به اين مباحث تاخير شود.
آقاي روحاني مجددا تاكيد كردند كه اگر طرح اروپاييها شامل حداقل خواستههاي ايران در زمينه غنيسازي نباشد، اين پيشنهاد براي ما قابل پذيرش نيست.
در اين پيام نحوه پيشبرد كار براي اروپاييها روشن شده و اكنون توپ در زمين اروپايي هاست كه با يك طرح جدي و قابل بررسي، كار را به پيش ببرند.
عدهاي معتقدند مذاكرات هستهاي طي دو سال گذشته نتيجه چنداني براي جمهوري اسلامي ايران نداشته است، اما در مقابل عدهاي معتقدند اين مذاكرات جايگاه استراتژيك ايران را به ويژه در زمينه تامين انرژي در جهان تثبيت كرده است. ارزيابي شما چيست؟
ظريف: مذاكرات هستهاي را بايد با توجه به بررسي شرايط دو سال قبل و شرايط امروز، روشن شدن فضاي بينالمللي و رد بسياري از ادعاهايي كه آن زمان عليه ايران مطرح بود و نيز فضايي كه براي ايجاد نوعي تعامل جديد بين ايران و اروپا ايجاد شده است، نگاه كرد.
اين مذاكرات دستاوردهاي بسياري داشته است. البته هم اكنون نكته مهم اين است كه اروپاييها با ارائه يك طرح جدي امكان پيگيري اين روند را كه براي هر دو طرف داراي منافع قابل توجهي است، فراهم كنند.
اين مذاكرات تاكنون توانسته است بسياري از نگرانيهاي جمهوري اسلامي ايران و نيز ابهاماتي را كه در پرونده هستهاي ايران وجود داشت، رفع كند و هم زمينه ايجاد ساير روابط باز شده است.
آيا شما خوشبين هستيد كه پس از اين مذاكرات، به نتيجهاي برسيم كه خواستها و منافع ايران تامين شود؟
ظريف: به نظر من در اين دو سال ، مواضع بسيار شفافسازي شده است و اروپاييها كاملا ميدانند كه چه چيزي براي رسيدن به يك راه حل لازم است.
نقاط اشتراك در زمينههاي مختلف مشخص شده حتي راه حل نيز براي اروپاييها كاملا مشخص است. راه حلي كه ايران را از پيگيري حقوقش منع نكند و در عين حال براي آن دسته از جامعه بينالمللي كه بهانه يا نگراني داشتند، هرگونه بهانهگيري و نگراني را رفع كند و تضمين صلحآميز باقي ماندن برنامه هستهاي ايران، را ارائه كند.
به نظر ميرسد تمامي زمينهها براي ارايه يك طرح جدي در اختيار اروپاييها است. مهم اين است كه اروپاييها توان و اراده سياسي براي ارائه چنين طرحي را داشته باشند.
نقاط مشترك و راهحل چيست؟
ظريف: اين نقاط مشترك شامل اهداف مشترك براي امنيت در منطقه پيراموني ايران، مبارزه با افراط گرايي و تروريسم، ايجاد يك روابط جدي و فراگير بين ايران و اروپا براي اطمينان طرفين از رفتار طرف مقابل است.
در مورد راه حل نيز با بررسيهاي صورت گرفته، روشهاي فني، حقوقي و ساز و كارهاي نظارتي براي اطمينان از اينكه برنامه غنيسازي ايران يك برنامه صلح آميز و در جهت تامين سوخت نيروگاهها باقي بماند و هماهنگ با نيازهاي سوختي و نيروگاهي ايران طراحي شود، ارائه شده است. اين اجزا در يك مجموعه در سوم فروردين ماه از طرف ايران ارايه شد. بحثهايي هم در مورد آن صورت گرفت. الان بايد ببينيم آيا اروپاييها اين آمادگي را دارند كه از اين نقاط مشترك استفاده كنند و بر آن يك بناي جديدي را بسازند يا اينكه دنبال سياستهاي ديگري هستند.
عدهاي معتقدند با توجه به ورود آمريكا به مذاكرات شش جانبه در خصوص فعاليتهاي هستهاي كره شمالي و نيز هماهنگي اروپا با آمريكا در پرونده هستهاي ايران، آمريكا در مذاكرات هستهاي ايران نيز حضور خواهد يافت. آيا اين تحليل را قبول داريد؟
ظريف: در شرايط كنوني هيچ نشانهاي از اينكه آمريكا بخواهد وارد مذاكرات شود و يا فايدهاي از وارد شدن آمريكا به اين مذاكرات قابل تصور باشد، وجود ندارد. البته اروپاييها طرف مذاكره ما هستند و ما توقع اجراي تعهدات اروپاييها را داريم. اينكه اروپاييها تمايل دارند براي اجراي تعهداتشان با كجا مذاكره كنند و با چه كشورهايي هماهنگ كنند، مربوط به خود آنان است.
آنچه براي ما مهم است، اين ميباشد كه ببينيم اروپا تا چه حد آمادگي و توان اجراي تعهدات خود را دارد. البته در برخي موارد اروپاييها توان نسبتا خوبي را نشان دادند و منافع خود را درك ميكنند و بر اساس درك جدي از منافع خودشان عمل ميكنند و در بعضي موارد نيز متاسفانه ديدهايم توان اجراي تعهداتشان را نداشتهاند.
اكنون يك مرحله سرنوشت ساز هست كه اروپاييها نشان دهند در بحث اصلي آمادگي دارند، طرحي را ارائه كنند كه منافع آنها و منافع جمهوري اسلامي ايران و در واقع منافع بينالمللي را تامين كند؟
آيا شما به عنوان يك ديپلمات اين آمادگي را در اروپا ميبينيد كه بخواهد به تعهدات خود عمل كند و تحت تاثير قدرتهاي بزرگ قرار نگيرد؟
ظريف: شرايط عيني به گونهاي است كه اروپاييها اين امكان را دارند كه يك راه حل معقول را ارائه دهند و بر آن پافشاري كنند. راه حلي كه مورد توقع ايران است، منافع هيچ كس را تهديد نميكند. لذا هيچ نيازي نيست اروپاييها خارج از حيطه روابط بينالمللي خودشان عمل كنند تا بتوانند طرح قابل قبولي را ارائه كنند، البته گروههاي تندرويي در آمريكا و نقاط ديگر هستند كه دنبال راه حل نيستند، بلكه دنبال تنش هستند. اين تنش با منافع اروپاييها سازگاري ندارد و الزاما با منافع جامعه بينالمللي نيز سازگاري كه ندارد، بلكه متضاد است.
نكته اين است كه اروپاييها تا چه حد شجاعت سياسي داشته باشند كه بر اساس منافع خودشان و جامعه بينالمللي عمل كنند.
من اعتقاد دارم كه اروپاييها اگر اراده سياسي داشته باشد، اين توان را دارند.
در ديپلماسي، مذاكره روشي براي رسيدن به توافق جهت تامين منافع و مقاصد است. عدهاي اين پرسش را مطرح ميكنند با توجه به اينكه در پرونده هستهاي، اول توافق كرديم و بعد مذاكره، چگونه ميتوان بر سر آنچه توافق كردهايم مذاكره كرد؟
ظريف: اين امر توهم كامل است. چون اروپاييها در نامهاي كه در ماه اوت ۲۰۰۳ارسال كردند به دنبال توقف غنيسازي ايران بودند.اما در توافق اكتبر در تهران بحث توقف غنيسازي نبود.
اين نشاندهنده اين است كه اول توافق نكرديم و بعد مذاكره، بلكه نشاندهنده اين است كه مذاكرات بسيار دشواري قبل از توافقنامه اكتبر با اروپاييها داشتيم تا اينكه به آن اعلاميه رسيديم.
در توافقهاي بعدي نيز كه در بروكسل، پاريس و ژنو داشتيم، مقدمه همه آنها مذاكرات بسيار دشواري بود كه ساعتها و روزها مذاكره شد. حتما توافقها پس از مذاكره مفصل و بسيار دشوار صورت گرفته است و بعد از هر توافقي نيز براي اجراي آن مذاكراتي صورت گرفته است.
مذاكره هميشه مقدم بر توافق بوده است، اما اين بدان معني نيست كه بعد از توافق، نيازي به مذاكره نباشد. بعد از توافق نيز براي اجراي آن مذاكره ضرورت دارد .
برخي تحليلگران سياسي معتقدند ما در توافقنامههاي سعدآباد و پاريس تضمينهايي را بهاروپاييها داديم اما آنها در قبال آنچه ما ارايه كرديم، تضمين چنداني ندادند بگونهاي كه در هر مورد كه مذاكره كرديم، از آن منع شديم. آيا فكر نميكنيد در آينده نيز محدوديتهايي بيشتري اعمال شود؟
ظريف: من با اين تحليل موافق نيستم. اروپاييها هم در تهران و هم در پاريس تضمين دادند. در پاريس تضمين قطعي براي همكاريهاي اقتصادي و فناوري و اطمينان قطعي براي همكاريهاي امنيتي ارائه كردند و الان نكتهاي كه وجود دارد اين است كه آيا اروپاييها حاضرند تعهداتشان را اجرا كنند؟ و اين به معناي مخدوش بودن توافق نيست.
اگر اروپا آمادگي اجراي تعهداتش را نداشته باشد، به معناي ناقص بودن توافق نيست؟
ظريف: اگر اروپاييها آمادگي نداشته باشند كه تعهداتشان را عمل كنند و هيچ تضميني نيست كه اروپاييها اين آمادگي را داشته باشند، نشاندهنده بد بودن توافق نيست. نشاندهنده عدم اجراي يك توافق قابل قبول براي يكي از طرفين توافق است .
در توافق تعهداتي بر گردن اروپا گذاشته شده است. اينكه اروپا آماده باشد، تعهداتش را انجام دهد يا نه، موضوعي جدا از اين است كه اصل توافقنامه، تعهداتي را بر گردن اروپاييها گذاشته است.
در گذشته نيز اتفاق افتاده است كه كشورهايي آمادگي نداشتهاند تعهدات قبلي خودشان را در قالب قراردادهاي بينالمللي و منشور ملل متحد اجرا كنند و اين به معناي بيمعني بودن منشور يا آن قرار داد نيست بلكه به معني خطا و نقض يك تعهد بينالمللي از سوي يكي از طرفين است.
عدهاي معتقدند كه ما در دو سال اخير راههاي انعطاف، گفت و گو و مذاكره را در پيش گرفتيم و نتيجه چنداني عايد كشور نشد. لذا بايد روشهاي سختيگرانهتر را در پيش بگيريم. آيا شما در شرايط كنوني اتخاذ روشهاي سختيگرانه را در قبال اروپا موثر ميدانيد؟
ظريف: مسئله مهم، پيگيري منطقي و معقول خواستها و حقوق ايران است. روشي كه تاكنون اعمال شده، روشي بوده كه مورد اجماع نظام بوده و بر اساس تصميمگيري در نظام پيگيري شده است.
اگر مسئولان نظام به اين نتيجه برسند كه اروپاييها از انعطاف ما مي خواهند سوء استفاده كنند و اعمال حقوقي ايران را به تاخير بيندازند، ممكن است تصميم ديگري بگيرند. اين تصميمات مجموعا در قالب يك طراحي هوشمندانه ديده ميشود نه تصميمات متناقض. يعني ضرورت داشته است، ايران راههاي انعطاف را بپيمايد و روشهاي رسيدن به راه حل را بررسي كند و ارايه دهد و اگر اين روشها موفق شد، كار با تفاهم پيش ميرود و اگر طرف مقابل آمادگي، توان و اراده سياسي را نداشته باشد، در راستاي همين سياست نه بر اساس سياست جديد بايد روشهاي ديگري را دنبال كرد.
برخي معتقدند اگر اروپاييها بخواهند وقت كشي كنند، دولت جديد ميتواند توافقنامه پاريس را اجرا نكند. آيا ميتوان اين اقدام را انجام داد؟ و در صورت وقت كشي اروپا، مسئوليت نقض اين توافقنامه برعهده كيست؟
ظريف: از نظر حقوقي اين بحث، بحث صحيحي نيست. از نظر واقعي نيز، آقاي احمدي نژاد اعلام كردهاند كه سياست هستهاي كشور تغيير نكرده است.
در واقع سياست هستهاي كشور در بالاترين سطح طراحي و اجرا شده و تغييري در اين سياست وجود ندارد.
اما اگر اروپاييها توافق پاريس را نقض كنند، آن وقت مسئوليت نقض توافق بر عهده آنان خواهد بود.
مبناي توافقنامه پاريس تداوم تعليق در زماني است كه مذاكرات پيشرفت داشته باشد. اگر اروپاييها به رغم تمام حسن نيت ايران، مانع پيشرفت مذاكرات شوند و تلاش كنند مذاكرات بدون نتيجه صرفا ادامه پيدا كند، آن وقت مسئوليت نقض تعهدات پاريس به عهده اروپاييها است.
به نظر شما در پرونده هستهاي نيات سياسي براي عدم توافق قويتر است يا مذاكرات كارشناسي؟
ظريف: حتما از نظر كارشناسي رسيدن به نتيجه كاملا محتمل است. در مذاكرات سياسي نيز نقطه ابهامي وجود ندارد و اتفاقا راهگشا بوده است.
هم از نظر مذاكرات سياسي و كارشناسي بحث روشن است. بحث بر سر اين است كه اراده سياسي براي توافقات سياسي و كارشناسي داشته باشد.
با توجه به اينكه جمهوري اسلامي ايران تا كنون با اروپاييها شش دور گفت و گوهاي انتقادي و هفت دور گفت و گوهاي سازنده داشته و بعد از اين گفت و گو نيز روابط تيره شده است، فكر نميكنيد پس از مذاكرات هستهاي روابط ايران و اروپا دچار وقفه شده و يا تيره شود؟
ظريف: ما به دنبال وقفه و تاريكي در روند روابط ايران و اروپا نيستيم. ما آمادگي داريم مذاكرات را ادامه دهيم و منافعي هم براي دو طرف به منظور تداوم مذاكرات وجود دارد، ليكن حداقلي را توقع داريم و در هر صورت آمادگي اين را داريم كه روابط خود را با اروپا تقويت كنيم كه اين براساس منافع و اشتراكات طرفين است.
ژاك شيراك رييس جمهوري فرانسه اخيرا اعلام كرده است كه اروپا از ايران تضمينهاي ملموسي ميخواهد و در صورت نرسيدن به توافق، از ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت حمايت خواهد كرد. ارزيابي شما در خصوص اظهارات متناقض مقامات اروپايي چيست؟
ظريف: اروپاييها كاملا ميدانند زبان تهديد با ايران كارآيي ندارد و اين را به كرات براي آنها ثابت كردهايم. اما اينكه بخواهند به تضمينهاي ملموس برسند، ما مشكلي نداريم. پيشنهادهاي خود را براي تضمينهاي ملموس ارايه كردهايم و منتظريم اروپاييها نيز پيشنهادهاي خود را براي اين تضمينها ارائه كنند اما اين تضمينها نميتواند شامل توقف يا تعليق دراز مدت باشد.
با توجه به موضعگيريهاي دولتهاي غربي در مورد روي كارآمدن دولت جديد، چالشهاي سياست خارجي دولت آينده چيست؟
ظريف: بالاخره دنيا بايد انتخاب مردم ايران را كه در يك رقابت جدي صورت گرفته است، بپذيرد. ما در مذاكراتي كه هفته پيش در لندن داشتيم، به صورت واضح از اروپاييها شنيديم كه آمادگي همكاري با هر دولتي كه در ايران بر اساس انتخابات روي كار بيايد، دارند و آماده همكاري با دولت آقاي احمدي نژاد نيز هستند.
ما اميدواريم در نظري كه ارائه دادهاند، جدي باشند و در عمل اين امر را نشان دهند.
ارزيابي شما از اولين سفر خارجي آقاي احمدي نژاد و حضور او در سازمان ملل با توجه به تبليغاتي كه رسانههاي غربي عليه رييس جمهوري منتخب به راه انداختند، چيست؟
ظريف: امسال علاوه بر مجمع عمومي سازمان ملل، اجلاس ويژه سران است كه روساي بيش از ۱۷۰كشور در اين اجلاس شركت ميكنند كه فرصت بسيار خوبي براي رييس جمهوري جديد است تا با حضور در اين مجمع، مواضع دولت را بصورت رسمي ارايه كند و فرصتي داشته باشد با روساي جمهور ساير كشورها نيز مذاكره داشته باشد و اميدواريم سفر موفقيت آميزي باشد.
محافل تندرو درآمريكا تلاش كردند منفينمايي وسيعي را بعد از انتخابات در ايران داشته باشند. ادعاهاي دروغي را مطرح كردند و صرفا به دليل رودربايستي باگروگانهاي سابق نميخواهند رسما حرف آنها را نقض كنند، لذا هنوز موضعگيري علني و صريحي در اين زمينه نكردهاند.
آمريكاييها حتما بخوبي ميدانند كه اين يك دروغ پردازي بوده كه توسط محافل تندرو آمريكا با اهداف مشخص براي ايجاد تنش مطرح شده و پايه و اساسي ندارد و اعتقاد داريم نبايد هيچ تاثيري در سفر آقاي احمدي نژاد داشته باشد.
ارسال پیام
لینک های مفید