کد خبر: ۹۶۲۱۰
تاریخ انتشار : ۲۲ اسفند ۱۳۸۸ - ۰۹:۳۸
آفتاب بررسی می‏كند؛
بررسی انتقادی برنامه‏های ورزشی سیمای جمهوری اسلامی ایران
آفتاب‌‌نیوز :

آفتاب - رضا کردستانی: موضوع این يادداشت ورزشی، بررسی انتقادی برنامه‏های ورزشی سیما در شبکه‏های مختلف سراسری است. در این ستون نیز همانند سایر مطالب بخش ورزشی، بر اصول مشخصی تاکید می‏شود که در سایر قسمت‏ها به آن اشاره شده است. اما مهم‏ترین رسالت بخش ورزشی، گشودن باب گفت و گو با کارشناسان فن و تجمیع و تنقیح نظرات کارشناسی به منظور کمک به ساختار تصمیم گیری ورزشی کشورمان است. در این شماره به مسائل مشترک برنامه‏های ورزشی سیمای جمهوری اسلامی ایران پرداخته می‏شود. 

در کشوری که حدود 70 درصد از جمعیت آن را جوانان تشکیل می‏دهند، توجه خاص به ورزش در تمامی ابعاد و حوزه ها اعم از دولتی و غیر دولتی، فرهنگی و سیاسی و غیره امری قابل فهم است. به همین اعتبار و البته با توجه به محدودیت‏های خاص سیمای جمهوری اسلامی در پخش برنامه‏های سرگرم کننده، توجه این رسانه فرهنگی نیز به مسائل ورزشی، قابل درک و هضم است. اما مسئله اصلی در این عرصه، رشد ناموزون پاره‏ای بخش‏ها و ضعف و عقب ماندگی بخش‏های دیگر پیکره ورزش در سیمای رسانه ملی است. 

ورزش در رسانه ملی علیرغم هر نوع برنامه ریزی و سیاستگذاری، در فاز اجرایی، پیام خود را در قالب سیاست‏های زیر نشان می‏دهد: 

1. توجه به فوتبال نسبت به سایر رشته های ورزشی 

2. توجه به فوتبال بزرگسالان نسبت به سایر رده های فوتبال
 
3. توجه به تیم های فوتبال استقلال و پرسپولیس نسبت به سایر تیم های ملی یا باشگاهی در فوتبال
4. توجه به حواشی این تیم ها به جای پرداختن به مسائل ریشه ای و ساختاری آن‏ها 

آنچه که به صورت علنی و یا اطهار نظرهای ضمنی برنامه سازان ورزشی به عنوان علت گرایش‏های فوق ذکر می‏شود، آن است که "چون مردم دوست دارند، ما هم پخش می‏کنیم". در این گزاره که در پس بخش عمده ای از برنامه‏های رسانه ملی به ویژه سیمای جمهوری اسلامی، خود را نمایان می‏کند، جای این سوال باقی است که نقش "فرهنگ سازی" رسانه ملی کجاست. به دیگر سخن مسئله این است که آیا رسانه صرفا برای رضایت مخاطب، باید روایت‏گر و مفسر حواشی – بخوانید زشتی‏های فوتبال – باشد یا با تنظیم برنامه‏های هدفدار، و با استفاده از زمینه اجتماعی فوتبال – بخوانید کل ورزش ما – بتواند این کلاف سردرگم را رمزگشایی و بازگشایی نموده و به سرمنزل مقصود رهنمون سازد. 

به منظور درک عمیق‏تر و بررسی دقیق‏تر موضوعات، در این قسمت به موضوع مهم تهیه کنندگی و مجری گری در برنامه های مختلف ورزشی سیما پرداخته می‏شود؛

از مجموع برنامه‏های ورزشی تلویزیون، برنامه ورزش و مردم شبکه اول، برنامه‏های ورزش از نگاه دو و توپ طلایی شبکه دوم، برنامه نود و گزارش ورزشی شبکه سه، ورزش از نگاه پنج شبکه پنج، پارازیت و دروبین خبرساز شبکه خبر، مورد مطالعه این نوشتار می‏باشند. 

1. در تهیه این برنامه‏های ورزشی نقطه ضعف بارز، در ادغام دو مسئولیت مهم تهیه کنندگی و مجری‏گری و اصرار عجیب مدیران تهیه به حضور خود در مقابل دوربین باز می‏گردد. چه بسا تفکیک این دو مسئولیت به نحوی که تهیه بر عهده نفرات با تجربه و اجرا بر عهده افراد جوان و با نشاط گذاشته شود، بتواند ریتم یک نواخت این برنامه ها را دچار تحول کند.
 
2. موضوع مهم دوم، به سوژه های تکراری مورد توجه در این برنامه ها اختصاص دارد. هر چند که قاعدتا متولی ورزش در سیما، ماموریت هر یک از این برنامه ها را تعیین می‏کند، اما نتیجه عمل در صفحه تلویزیون تقریبا یکی است. آیا تا کنون به این نکته اندیشیده‏ایم که یکی از عوامل دلزدگی جماعت فوتبال دوست و عدم حضور آن‏ها در ورزشگاه و ایضا لمپنیسم حاکم در بخشی از رفتار تماشاگران می‏تواند نتیجه همین سوژه‏های تکراری باشد. 

3. در برنامه‏های ورزشی سیما، به جز برنامه توپ طلایی که بررسی‏های آماری آن، نیازمند صرف وقت قبلی و مطالعه و تهیه اسناد و مدارک است، در بقیه برنامه‏ها، هیچ تلاشی که نشانگر تمهیدات قبلی به ویژه در مورد پردازش و فرآوری داده‏ها باشد، صورت نمی‏گیرد. 

4. در بخش عمده این برنامه‏ها، ریتم اجرایی شامل خطابه عریض و طویل و غیر مسئولانه و غیرکارشناسانه مجری درباره "همه چیز"، پخش قسمت‏هایی از مسابقات فوتبال و حواشی آن‏ها، شامل صحنه‏های زدو خورد و ایضا فحاشی و توهین، پخش فیلم مصاحبه با مسئولین فدراسیون که فقط جواب اتهامات و شایعات را می‏دهند و به صلابه کشیدن چند مدیر ورزشی است که در هفته منتهی به پخش برنامه مرتکب تخلفی به زعم تهیه کنندگان برنامه‏های ورزشی شده‎‏اند. در بخش عمده این برنامه‏ها، خبری از پخش فیلم های مستند و پژوهشی درباره ورزش، میزگردهای تخصصی با خبرگان هر موضوع، توجه به فوتبال پایه، نقد و بررسی فنی و تحلیلی مسابقات فوتبال داخلی و خارجی و ... نیست، چه رسد به این که دامنه این برنامه ها شامل ورزش های دیگر نیز بشود. 

5. پاره‏ای از مجریان برنامه‏های ورزشی، به ویژه آن‏ها که برنامه‏هایشان قدمت بیشتری دارد، اساسا هیچ احساس مسئولیتی در مقابل آنچه که جلوی دوربین می‏برند نمی‏کنند. به نحوی که یکی، در تمام طول برنامه با هر کسی و هر موضوعی شوخی می‏کند و دیگری نیمی از صحبت‏های خود را با کارگردان برنامه در حال اجرای برنامه زنده انجام داده و زمان پخش را در مقابل جشم میلیون ها بیننده به آن طرف یادآوری می‏کند. شاهکار این دو مجری با سابقه آنجا به اوج خود می‏رسد که بر اساس فیلم داستانی مرشد و بچه مرشد، چند جوان خجالتی و کم بهره از سیمای ورزشی و هنر گویندگی را دم دست خود می‏گذارند و ضمن شنیدن لقب شنیدنی "استاد؛ استاد"، هر از چندی این جوانان بخت برگشته را به نیش متلک‏های خود مفتخر می‏سازند. درباره آن مجری جوان تر همان بس که حاضر است عرض 20 متری استودیو را در مقابل دوربین طی کند اما تمام مصاحبه‏های حضوری و تلفنی و ... را خودش و فقط خودش به تنهایی انجام دهد. به مجموعه این رفتارها شاید بتوان لقب "خودشیفتگی مجریان" عطا کرد. 

6. نکته پایانی؛ خوشبختانه به تمام برنامه های ورزشی تسری نیافته، اما آن اندازه اهمیت دارد که در فهرست مشکلات و مسائل عمومی برنامه‏های ورزشی تلویزیون به آن پرداخته شود. این مشکل بسیار مهم، که حساسیت مدیران ارشد سیما به ویژه مدیران ورزشی آن را می‏طلبد، آن است که صحنه یکی از برنامه های ورزشی سیما، تبدیل به بلندگوی جریان خاصی در فوتبال شود و از آن طریق به حذف حریفان و تقویت دوستان به سخیف ترین و علنی‏ترین شکل خود منجر شود. سخیف تا آن اندازه که چهره های مورد نظر خود را برای مربی‏‏گری مطرح می‏کنند، مخالفان خود را به ضرب کارشناسان رفیق گرمابه و گلستان، می‏نوازند و این اواخر حتی "دو به هم زنی" هم می‏کنند!

بازدید از صفحه اول ارسال به دوستان نسخه چاپی
عضویت در خبرنامه
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین
پرطرفدار ترین عناوین