افزایش شدید شهریه دانشگاهها؛ تحصیل قربانی گرانی شد!
افزایش شدید شهریه دانشگاهها تحصیل را برای اقشار کمدرآمد سختتر و آموزش عالی را طبقاتی کرده است.
به گزارش آفتاب نیوز،
از قدیمالایام میگفتند که پول «چرک کف دست است»، اما همین چرک کف دست امروز دیگر چنین تعبیری را نمیتوان برایش مثال زد. اگر پول نداشته باشی هیچ کاری نمیتوانی انجام دهی حتی اگر نخبه، درسخوان و جزو ممتازترین افراد نیز باشی اگر پول نداشته باشی حتی نمیتوانی درس بخوانی. کمتر از سه هفته دیگر تا آغاز سال تحصیلی جدید باقی مانده، اما افزایش شهریه دانشگاهها بهویژه دانشگاه آزاد و پردیسهای خودگردان، بهیک معضل جدی تبدیل شده است. براساس جداول و برآوردهای منتشرشده برای سال تحصیلی۱۴۰۶-۱۴۰۵ هزینه هر ترم پزشکی دانشگاه آزاد حدود ۱۰۰تا۱۲۰میلیونتومان و پزشکی پردیسهای خودگردان حدود ۱۳۰تا۱۸۰میلیونتومان برآورد شده است. شهریه رشتههای پیراپزشکی دانشگاه آزاد نیز حدود ۳۰تا۵۰میلیونتومان در هر ترم است و هزینه پرستاری بهحدود ۳۵تا۵۰میلیونتومان میرسد. در برخی رشتههای کارشناسی نیز هزینه ۱۸واحد بهحدود ۱۴میلیونتومان رسیده است. این ارقام در نگاه اول و روی کاغذ شاید یکسری عدد ساده و بیاهمیت تصور شوند، اما برای یک دانشجو و یک جوان در شرایط فعلی که تورم هر روز در حال رکوردشکنی بوده بهمعنای سختتر شدن راه تحصیل است؛ تحصیلی که بهجای بوی کاغذ و جوهر بوی گرانی گرفته و طعم سختی میدهد.
شهریه؛ کابوس دانشجو
باتوجهبه میزان افزایش شهریهها برای نقد و بررسی این مساله با دو نفر از دانشجویان گفتوگو کردیم.
صدرا دانشجوی رشته دندانپزشکی درباره این میزان افزایش شهریه به «جهانصنعت» گفت: پدرم همیشه آرزو دارد من را در لباس سفید پزشکی ببیند. بهقدری هزینهها و شهریهها بالا رفته که دیگر حتی خجالت میکشم درباره شهریه با او صحبت کنم. هزینههای جاری زندگی که کمرشکن شده حالا اگر این مبلغ را هم بهآن اضافه کنیم آیا پدر من توان پرداخت این همه هزینه را دارد؟ من خودم سر کار میروم، اما با ماهانه ۲۰میلیونتومان چقدر میتوانم در پرداخت هزینهها کمکحال پدرم باشم؟ این مبلغی که ماهانه حقوق میگیرم حتی کفاف هزینههای شخصی خودم را هم نمیدهد. گاهی اوقات فکر میکنم اگر ادامه تحصیل ندهم بهنفع همه است. من وارد این مسیر شدم تا با خیال راحت درس بخوانم، پزشک شوم، بتوانم افتخاری برای خانواده باشم و بهجامعه کمکی کرده باشم، اما با این اوصاف فکر میکنم بنشینم خانه هزینه کمتری دارد!
صبا، دانشجوی کارشناسی رشته حقوق نیز با انتقاد از هزینههای دانشگاه به «جهانصنعت» میگوید: قبل از جنگ زمانی که دانشگاهها باز بود بهدلیل ازدحام جمعیت دستم زخمی شد و بهچسب زخم نیاز داشتم. بهاتاق مربوطه مراجعه کردم و درخواست چسب زخم کردم، اما مسوول آن بخش با تعجب گفت: چسب زخم؟ نداریم! پرسش من این است که ما هر ترم حداقل ۹تا۱۰میلیونتومان بهدانشگاه آزاد پول میدهیم و برای هزینه خدمات هم ۳۰۰هزارتومان از ما میگیرند. خودتان حساب کنید اگر از هر دانشجو این مبلغ را بگیرند چه عددی میشود. این همه پول، اما کدام خدمات؟ من در واحد علوم و تحقیقات درس میخوانم؛ نه کیفیت آنتن و اینترنت مناسب است، نه نظافت سرویسهای بهداشتی و نه خیلی از مسائل دیگر. این همه هزینه دربرابر چنین خدماتی واقعا جای بحث دارد. گرانی شهریهها هم که جای خودش را دارد. ما استادانی داریم که کیفیت تدریسشان بسیار پایین است. این همه هزینه دربرابر چنین چالشهایی واقعا خندهدار است!
آموزش عالی در تله شهریه
علیرضا شریفییزدی، جامعهشناس درباره پیامدهای اجتماعی افزایش شهریه دانشگاهها به «جهانصنعت» میگوید: آموزش در شرایط مطلوب خود از حوزههایی است که دولت باید بابت آن سوبسید و یارانه بدهد تا عدالت آموزشی در جامعه برقرار شود و تا جایی که ممکن است آموزش را از طبقاتی شدن دور نگه داریم. در این زمینه دو نگاه وجود دارد: یک نگاه آموزش رایگان و همگانی است که بعضی کشورها آن را دنبال کردند و نگاه دیگر این است که افرادی که از توان مالی برخوردارند و میتوانند هزینه آموزش خود را پرداخت کنند این هزینه را بپردازند و منابع حاصل برای حمایت از افرادی که توان پرداخت هزینههای تحصیل را ندارند صرف شده تا عدالت آموزشی مناسبی برقرار شود. واقعیت جامعه ایران این است که مطالعات نشان میدهد بخش اعظم افرادی که میتوانند جذب دانشگاهها شوند و در رشتههای خوب تحصیل کنند معمولا پیش از ورود بهدانشگاه از امکانات مالی مناسبی برخوردار بودهاند؛ بنابراین طبقاتیشدن آموزش نه از دانشگاه بلکه از مدتها قبل از ورود بهدانشگاه آغاز میشود.
وی افزود: افرادی که در مدارس غیردولتی گرانقیمت تحصیل میکنند، کسانی که در مدارس خاص درس میخوانند و خانوادههایی که توانایی گرفتن معلم خصوصی گرانقیمت و ایجاد بهاصطلاح دوپینگ علمی برای فرزندان خود را دارند معمولا راحتتر وارد دانشگاه و رشتههای بهتر مانند پزشکی و دندانپزشکی میشوند. وقتی هزینه و شهریه دانشگاه افزایش پیدا میکند فشار هزینههای دانشجویی که این روزها خانوادهها بهمیزان زیادی تحمل میکنند، بیشتر میشود و در نتیجه طبقاتیشدن تحصیل، آموزش و کسب علم نیز شدت میگیرد. همیشه افراد برخوردار امکان بیشتری برای ادامه تحصیل دارند و نتیجه این وضعیت بازتولید فقر در میان طبقات فرودست جامعه است. وقتی تحصیل برای طبقات فرودست جامعه بهدلیل افزایش شهریه و ناتوانی خانواده یا خود فرد در پرداخت هزینهها بهیک کالای لوکس تبدیل شود دسترسی آنها بهآموزش عالی کاهش پیدا میکند و درنهایت ممکن است از ادامه تحصیل انصراف دهند. وقتی آموزش عالی از سبد نیازهای اولیه زندگی یک خانواده خارج شود فرد ممکن است از ادامه تحصیل بازبماند درنتیجه شغل پایینتری بهدست بیاورد و از نظر اطلاعات و سرمایه علمی نیز در سطح پایینتری قرار بگیرد. از نظر اجتماعی افزایش شهریهها بهافزایش اختلاف طبقاتی در جامعه منجر میشود و پیامدهای منفی این اختلاف طبقاتی نیز قابل توجه است.
تحصیل طبقاتی؛ عامل بازتولید فقر
این جامعهشناس با اشاره بهاحتمال افزایش ترک تحصیل در آموزش عالی اظهار کرد: طبقاتیشدن آموزش اتفاق تازهای نیست. آموزشوپرورش ما مدتهاست طبقاتی شده و آموزش عالی نیز از گذشته تاحدی طبقاتی بوده، اما اختلافها بهاین شدت نبود. پیش از این خانواده برخوردار میتوانست شهریه پرداخت کند و فرزند خود را بهدانشگاه غیردولتی، دانشگاه آزاد یا دانشگاههای دولتی پولی مانند نوبت شبانه و پردیسها بفرستد، اما افزایش شدید شهریهها میتواند باعث شود طبقات متوسط و حتی بخشهایی از طبقه میانی و فرودست جامعه دیگر امکان فرستادن فرزندانشان بهدانشگاه را نداشته باشند. حتی برخی افرادی که وارد دانشگاه شدند و چند ترم تحصیل کردند ممکن است بهدلیل افزایش هزینهها امکان ادامه تحصیل و فارغالتحصیلشدن یا تحصیل در مقاطع بالاتر را از دست بدهند. طبقاتیشدن آموزش بهاین معناست که آموزش، مانند خودرو یا مسکن خوب بهیک کالای لوکس تبدیل شود که فقط گروههای خاصی بتوانند از آن برخوردار باشند و اکثریت جامعه از آن محروم بمانند. همیشه وقتی میزان شهریه افزایش پیدا میکند در بدنه نظام آموزش عالی بهویژه در بخشهای شهریهپرداز ریزش زیادی اتفاق میافتد. بعد از مدتی برخی افراد بهدلیل ناتوانی در پرداخت هزینهها انصراف میدهند و ادامه تحصیل برای آنها غیرممکن میشود. ناگفته نماند فقط افزایش شهریه نیست که آموزش عالی را طبقاتی میکند. هزینههای دیگری نیز وجود دارد که باید مورد توجه قرار بگیرد. بهطور کلی تحصیل طبقاتی یکی از عوامل اصلی بازتولید فقر در جامعه است.
او میگوید: دانشجویی که برای تحصیل بهشهر دیگری میرود با هزینههای اقامت، سکونت در خوابگاه یا منزل مسکونی، هزینههای روزمره و رفتوآمد مواجه است. همه این موارد هزینههای سربار تحصیل هستند و درکنار شهریه قرار میگیرند. ابزارهای آموزشی مانند لپتاپ و کتاب نیز هزینههای قابل توجهی دارند. کتاب در کشور ما بسیار گران شده و این هزینهها نیز میتوانند عاملی برای انصراف افراد از تحصیل یا حتی مانعی برای ورود آنها بهدانشگاه باشند. درچنینشرایطی طبقات برخوردار روزبهروز برخوردارتر و طبقات متوسط و فرودست فقیرتر میشوند.
دانشگاه آزاد؛ بنگاه اقتصادی یا دانشگاه؟
شریفییزدی درباره عملکرد دانشگاه آزاد نیز گفت: دانشگاه آزاد درطول حدود ۴۰سالی که تاسیس شده خدمات زیادی بهبدنه علمی کشور کرده هرچند لطماتی نیز داشته؛ ازجمله آموزشهای ضعیف، نداشتن امکانات مناسب آزمایشگاهی و گرایش بیشتر بهرشتههایی که هزینهبر نیستند مانند علوم انسانی، مدیریت بازرگانی، ادبیات فارسی و فلسفه. محاسن و معایب دانشگاه آزاد را باید درکنار یکدیگر دید، اما اگر بخواهیم بهطور کلی درباره این دانشگاه صحبت کنیم باید گفت دانشگاه آزاد از روز اول یک بنگاه اقتصادی بوده و نه اینکه بعدها بهیک بنگاه اقتصادی تبدیل شده باشد. دانشگاه آزاد عطش جامعه برای درس خواندن و آموزش را شناخته و از این طریق پول گرفته و یکسری خدمات چه قوی و چه ضعیف ارائه کرده است؛ بنابراین افزایش هزینهها و شهریهها را باید در چارچوب همین ساختار اقتصادی دانشگاه نیز دید. دولت باید در اینجا بهکمک بیاید و یک غربالگری میان دانشجویان انجام دهد. دانشجویان مستعدی که از خانوادههای فقیر یا مناطق محروم میآیند باید مورد حمایت دولت قرار بگیرند.
این جامعهشناس درپایان توضیح داد: دولت میتواند برای این افراد بورسیه در نظر بگیرد و بخشی از هزینههای تحصیل آنها را بهحساب دانشگاه آزاد واریز کند تا این دانشجویان امکان ادامه تحصیل داشته باشند. دانشگاه نیز باید بتواند بهکار خود ادامه دهد چراکه چرخاندن یک مرکز دانشگاهی، پرداخت حقوق استادان و تامین سایر هزینههای جاری باتوجهبه تورمی که در کشور وجود دارد، کار سختی است. باتوجهبه شرایط اقتصادی بسیاری از مراکز دانشگاهی در سالهای آینده با مشکل جدی مواجه خواهند شد و حتی ممکن است برخی از آنها ورشکست شوند و فعالیت خود را متوقف کنند؛ بنابراین دولت باید بهصورت هدفمند برای دانشجویانی که از نظر مالی ضعیفتر هستند یا در مناطق محروم زندگی میکنند بورسیههایی در نظر بگیرد تا هم دانشگاه بتواند سرپا بماند و خدمات مناسب ارائه دهد و هم این افراد از تحصیل محروم نشوند.
ارسال پیام
لینک های مفید